Uncategorized
My grandmother was a ‘Sherlock Holmes of Yiddish song,’ but she couldn’t solve the mystery of antisemitism
(JTA) — When I was younger, my family sang Yiddish songs at almost every holiday and gathering.
Funny songs, sad songs, songs about love, about the Holocaust, about hunger, about labor and resistance — the usual Yiddish fare. My Bubby, Chana Mlotek, a Yiddish archivist and ethnomusicologist, collected hundreds of them with my Zeyde, Yosl Mlotek, who became known as the address for Yiddish in America. Nobel laureate Isaac Bashevis Singer called them “the Sherlock Holmeses of Yiddish folk songs” for their investigations of Jewish music.
We would gather by the piano in my grandparents’ living room in the Bronx, with the piano being helmed by my Bubby, sometimes my great-aunt Malke Gottlieb (with whom my Bubby compiled a collection of songs from the Jewish ghettos), then my father, then my uncle. Eventually each of the eyniklekh — the grandkids — would have to sing in Yiddish.
Of course, I didn’t recognize until I got older that Yiddish songs are an incredible porthole into history, while also testifying to the vivaciousness of a people nearly destroyed and a culture almost erased. It’s through these lyrics and other stories from my grandparents that I learned the history of our people and the faith we had in America, “Dos Goldene Land,” where immigrants came to escape religious persecution. One famous song, in particular, was about the tragic letdown of this promise.
“The Ballad of Leo Frank” was about the Jewish factory manager from Atlanta. In 1913, a 14-year-old employee at his pencil factory named Mary Phagan was found dead. Frank was accused of her murder on flimsy evidence.
After a trumped-up trial, a biased jury found Frank guilty after four hours of deliberation. The case was retried, and appealed before the United States Supreme Court, without success. Hundreds of thousands of petitions were sent to Gov. John Slaton of Georgia, who eventually commuted the death sentence to life imprisonment. But months later, a bloodthirsty gang, who were later to inspire the resurgence of the Ku Klux Klan, kidnapped Frank from jail and lynched him.
Thanks to Yiddish music, we knew all these facts. The painful details of the Frank case were heard in melancholic Yiddish songs like “The Ballad of Leo Frank” and “Lebn zol Columbus” (“Long Live Columbus”), which we as children crooned around the piano in the living room of my Bubby’s apartment.
“A bilbl hot men oysgetrakht / Oyf undzern a yidl” — they made up a blood libel about one of our Jews — goes the lyrics from one of these songs.
We sing these songs to learn about our history, hoping never to repeat it. But just a couple weeks ago, antisemitic mobs weren’t just part of a songbook. They were here, right in the heart of New York City.
Frank’s story is the subject of a new revival of a Broadway musical, “Parade,” starring Ben Platt, which opened this month at the Bernard Jacobs Theatre. During previews, members of a neo-Nazi group called The National Socialist Movement rallied outside the theater, handing out leaflets and accusing Frank of being a pedophile and a murderer. Mostly, they were there to stoke fear and rekindle the same Jew hatred that cost Frank his life more than a century ago.
This is only the latest example of what has been an alarming growth of antisemitism in the United States. Jews who grew up learning (or singing) about blood libels in Russia have always slept with one eye open, haunted by the fear that antisemitism would rear its ugly head here, too.
Just last week as I entered the subway in midtown Manhattan, I was verbally accosted by a man who lowered his shirt collar to show me his swastika tattoo. And so the story goes.
As Passover approaches, the words of the Haggadah come to mind: “b’khol dor vador” — in every generation. In every generation, enemies emerge and the responsibility to rekindle learning and reclaim identity falls upon us, each in our own unique way.
It feels fitting then that my grandparents’ anthology is now accessible to a whole new audience.
The Yosl and Chana Mlotek Yiddish Song Collection at the Workers Circle went live this week. It is a searchable, comprehensive database of Yiddish music and song, spanning centuries, genres, artists and more, bringing my grandparents’ anthologies online. Hundreds of Yiddish songs, including the Leo Frank ballad, can be freely accessed thanks to a thorough digitization process overseen by my brother, Elisha Mlotek, who served as creative director for the website.
Sponsored by the Mlotek family, this new website is a loving collaboration between the Arbeter Ring (Workers Circle) and the Mlotek family and will ensure Yiddish song and in turn Jewish history never cower in the face of prejudice. As Elisha describes the music collected on the website, “It is an essential record of our people — the richness and resilience of our culture.”
My grandfather died in 2000. Chana died in 2013, at age 91. Bubby’s piano now lives in my father’s office at the National Yiddish Theatre Folksbiene, but we still come together around song. (In fact, it was my cousin Lee who recently reminded us of the Leo Frank song he learned from my uncle in an Arbeter Ring shule, or school.)
This Thursday my Bubby’s sons, her grandchildren and even some of her great-grandchildren will participate in a tribute concert to her at the YIVO Institute of Jewish Research, where Chana served as the music archivist for decades. The in-person free concert, presented in collaboration with Carnegie Hall and which can be streamed digitally, will include family friends who also happen to be some of the most special Yiddish singers of the day, including Joanne Borts, Sarah Gordon, Elmore James, Daniella Rabbani, Eleanor Reissa, Lorin Sklamberg and Steven Skybell, who played Tevye in “Fidler Afn Dakh,” the Yiddish production of “Fiddler on the Roof.”
Now is as welcome a time as any to celebrate Jewish life, learn a Yiddish song and discover the lessons of history along the way.
—
The post My grandmother was a ‘Sherlock Holmes of Yiddish song,’ but she couldn’t solve the mystery of antisemitism appeared first on Jewish Telegraphic Agency.
Uncategorized
Longing for the way secular Jews used to be
איך זיץ דאָ און הער זיך צו צום קול פֿון מײַן פֿעטער יונה ז״ל ווי ער ריכט אָפּ דעם פּסח־סדר אינעם יאָר 1962… און איך קוועל דערפֿון.
יונה גאָטעסמאַן איז געווען אַ סעקולערער ייִד, אָדער ווי מע פֿלעג עס רופֿן אין יענע יאָרן — אַ וועלטלעכער. ער האָט נישט געהיט שבת אָדער כּשרות, און טאַקע דערפֿאַר איז בײַ אים נישט געווען קיין מניעה צו רעקאָרדירן זײַן קול בײַם סדר. אָבער ווען מע הערט ווי ער זאָגט דעם יום־טובֿדיקן קידוש, אָדער דעם „הא לחמא עניא‟ (די דערקלערונג וואָס רופֿט יעדן איינעם וואָס ס׳איז הונגעריק צו קומען און עסן) אָדער דעם „אחד מי יודע‟, דאַכט זיך דיר אַז סע זינגט אַ פֿרומער ייִד מיט אַ קיטל. ער זאָגט די הגדה מיט אַ ניגון וואָס חזרט זיך כּסדר איבער און די ווערטער פֿליִען פֿאַרבײַ אַזוי גיך אַז ס׳איז מיר אַ מאָל שווער צו דערקענען וווּ ער האַלט. אָבער טאַקע דערפֿאַר קלינגט עס אַזוי נאַטירלעך.
אונטן קענט איר אַליין הערן ווי יונה גאָטעסמאַן ריכט אָפּ דעם סדר. די ערשטע 30 סעקונדעס זענען שווער צו הערן אָבער דערנאָך הערט מען שוין אַ סך בעסער.
ווי אַ סך ייִדן פֿון זײַן דור איז דער פֿעטער דערצויגן געוואָרן אין אַ פֿרומער שטוב. די משפּחה האָט געוווינט אין סערעט, אין דער בוקאָווינע, און יונה האָט, אַ פּנים, גוט געדענקט דעם נוסח פֿון זײַן טאַטן, חיים, וואָס האָט געדאַוונט סײַ בײַ די וויזשניצער חסידים, סײַ בײַ די סאַדעגערער. ווי עס דערציילט זײַן זון, איציק גאָטעסמאַן, האָט יונהס טאַטע אָנגעשטעלט אַ גמרא־מלמד צו לערנען מיט אים ווײַל קיין ישיבֿה איז אין סערעט נישט געווען. אַפֿילו מיט יאָרן שפּעטער, ווען יונה האָט שוין אויסשטודירט אויף דאָקטער און מער נישט געפֿירט קיין פֿרום לעבן, אַז ער איז געפֿאָרן צו גאַסט צו טאַטע־מאַמע האָט דער טאַטע אָנגעשטעלט פֿאַר אים אַ גמרא־לערער.
אונדזער שרײַבערין מרים האָפֿמאַן דערציילט אַז איר מאַן, מענדל ז״ל, אויך אַן אָפּשטאַמיקער פֿון די וויזשניצער חסידים, האָט געטאָן דאָס זעלבע. נישט געקוקט אויף דעם וואָס ער האָט נאָכן חורבן (בפֿרט נאָך דעם וואָס ער האָט אָנגעוווירן זײַן טאַטע־מאַמע, זײַן 12־יעריק ברידערל בנימעלע און דרײַ שוועסטער אין גאַזקאַמער) אָפּגעוואָרפֿן זײַן אמונה און אַפֿילו געהייסן זײַן פֿרוי נישט פּראַווען קיין שבת אָדער האַלטן אַ כּשרע קיך אויס כּעס צום אייבערשטן, פֿלעגט ער יעדן פּסח זיך אָנטאָן אַ יאַרמלקע און אָפּריכטן דעם גאַנצן סדר אויפֿן אַלטן שטייגער.
אויך מײַן טאַטע האָט יעדעס יאָר אָנגעפֿירט מיט אַ טראַדיציאָנעלן סדר אויף לשון־קודש כאָטש ער איז, אין פֿאַרגלײַך מיט יונהן און מענדלען, דווקא נישט דערצויגן געוואָרן אין אַ פֿרומער היים. ווי אַ דערוואַקסענער האָט ער זיך אַליין אויסגעלערנט ווי אָפּצוריכטן דעם סדר — מסתּמא טאַקע פֿון זײַן שוואָגער יונה — ווײַל ער האָט געוואָלט אַז דער סדר זאָל האָבן אַ דורותדיק פּנים.
מיט אַנדערע ווערטער, אין יענע יאָרן איז געווען אָנגענומען אַז איינער וואָס האַלט זיך פֿאַר אַ פֿולשטענדיקן סעקולערן ייִד קען נאָך אַלץ, כאָטש איין מאָל אַ יאָר, אָנפֿירן מיט אַ רעליגיעזע צערעמאָניע (אַפֿילו אַ דרײַ־שעהיקן ריטואַל ווי דער סדר), כאָטש עס דערמאָנט גאָט אויף שריט און טריט.
אַן אַטעיִסט וואָלט אפֿשר געשטעלט די פֿראַגע: וואָס איז דער שׂכל פֿון מאַכן ברכות און דורכפֿירן רעליגיעזע ריטואַלן ווען מע גלייבט אַליין נישט אין דעם? איז דאָס נישט אַ מין נישט־אויסגעהאַלטנקייט? מײַן טאַטע ע״ה פֿלעגט, למשל, יעדן שבת מאַכן קידוש און המוציא אויף אַזאַ נאַטירלעכן אופֿן, אַז איך בין געווען זיכער ער איז אַ גלייביקער. און דערפֿאַר ווען איך האָב צו 17 יאָר אַליין זיך פֿאַראינטערעסירט אין גײַסטיקע ענינים און געפּרוּווט פֿאַרפֿירן אַ שמועס מיט אים וועגן דעם, האָט ער פּלוצלינג אויסגערופֿן: „פֿאַר וואָס פֿרעגסטו מיך די אַלע שאלות? דו ווייסט דאָך, אַז איך בין אַן אַטעיִסט!‟
„דו ביסט אַן אַטעיִסט?‟ האָב איך איבערגעפֿרעגט, אַ פֿאַרחידושטע. „פֿאַר וואָס זשע האָסטו די אַלע יאָרן געמאַכט קידוש און המוציא יעדן שבת?‟
זײַן ענטפֿער: „צוליב אײַך!‟
לאַנגע יאָרן האָב איך איבערגעקלערט וואָס עס מיינט טאַקע דער „צוליב אײַך‟. הייסט עס, אַז ער אַליין האָט נישט הנאה געהאַט דערפֿון? אַז דאָס איז בלויז געווען אַ מיטל צו פֿאַרבעסערן די שאַנסן אַז זײַנע קינדער זאָלן זיך שטאַרק אידענטיפֿיצירט ווי ייִדן?
אַז איך קלער איצט וועגן דעם, זעט מיר אויס אַז עס זענען מסתּמא געווען עטלעכע סיבות פֿאַר וואָס די דרײַ וועלטלעכע ייִדן (צוויי פֿון זיי — געשוווירענע אַטעיִסטן) און אַ סך אַנדערע פֿון זייער דור, זענען געווען גרייט אָנצופֿירן מיט אַ רעליגיעזן סדר. ערשטנס, ווי מײַן טאַטע האָט געזאָגט, האָבן זיי עס געטאָן פֿאַר זייערע קינדערס וועגן. ס׳שטייט דאָך בפֿירוש געשריבן אין דער הגדה: „והגדת לבנך — זאָלסט דערציילן דײַנע קינדער וואָס ס׳איז געשען אין לאַנד מצרים‟.
נו, אויב אַזוי, האָבן זיי דאָך געקענט פּשוט דערציילן די געשיכטע פֿון די ייִדן אין מצרים און זייער באַפֿרײַונג אויף אַ סעקולערן אופֿן, אָן צו דערמאָנען גאָט בכלל. זיי האָבן געקענט ניצן די הגדה אַרויסגעגעבן פֿונעם אַרבעטער־רינג אָדער אַן אַנדער סעקולערער ייִדישער אינסטיטוציע. זיי האָבן דאָס אָבער נישט געטאָן. יאָ, אויפֿן סדר־טיש זענען טאַקע געלעגן די וועלטלעכע הגדות, כּדי מע זאָל קענען זינגען בציבור די שיינע מאָדערנע ייִדישע לידער ווי אַבֿרהם רייזענס „אויפֿן ניל‟, דוד עדעלשטאַדטס „אין דעם לאַנד פֿון פּיראַמידן‟ און יצחק לוקאָווסקיס „חד גדיא‟. די וועלטלעכע הגדה איז אָבער בלויז געווען אַ צוגאָב צום סדר, נישט דער הויפּטטעקסט.
מיט אַנדערע ווערטער, די אָ דרײַ וועלטלעכע ייִדיש־רעדנדיקע ייִדן האָבן געוואָלט ביידע: סײַ דעם כּמעט צוויי טויזנט־יאָריקן נוסח, סײַ די וועלטלעכע ייִדישע עלעמענטן.
אויב אַזוי איז די כּוונה, אַ פּנים, געווען עפּעס שטאַרקערס ווי בלויז איבערגעבן די געשיכטע פֿון יציאת־מצרים. ס׳איז אויך געווען אַן אופֿן צו ווײַזן דעם ייִנגערן דור ווי רײַך און ווי טיף איז די ייִדישע טראַדיציע; אַז ייִדיש איז נישט בלויז אַ לשון נאָר אַ גאַנצע קולטור, וואָס איז אָנגעזאַפּט מיט רעליגיעזן וויסן; אַז אַ ייִד דאַרף קענען, אָדער כאָטש זײַן היימיש מיט, דעם רעליגיעזן אַספּעקט פֿון דער ייִדישער טראַדיציע, אַפֿילו אויב ער אַליין איז נישט קיין פֿרומער.
פֿון מײַן זײַט בין איך גאָר צופֿרידן וואָס איציק גאָטעסמאַן האָט אָנגעהאַלטן די רעקאָרדירונג פֿון זײַן טאַטן. איצט קען איך — און ווער נאָך עס וויל נאָר — זיך אויסלערנען דעם סדר־נוסח פֿון די אַמאָליקע בוקאָווינער ייִדן און דערבײַ באַרײַכערן דעם אייגענעם סדר.
The post Longing for the way secular Jews used to be appeared first on The Forward.
Uncategorized
Iran War Increases Threat to Sweden, Security Service Says
Swedish Security Service Chief Charlotte von Essen speaks next to Fredrik Hallstroem, chief of operations, during a press conference where the Swedish Security Service (SAPO) presents the situational picture of the country’s security, in Stockholm, Sweden, March 18, 2026. Photo: TT News Agency/Claudio Bresciani via REUTERS
Sweden‘s Security Service (SAPO) warned on Wednesday of increased threats to the Nordic nation from the war in Iran, including risks to Jewish targets, as it released its annual national security assessment.
“History has shown that a desperate and pressured regime can be a dangerous regime,” SAPO operative chief Fredrik Hallstrom told a press conference, referring to the US-Israeli war on Iran.
Iran has long been considered a serious threat, and Swedish authorities have noted how criminal networks – already at the center of a decade-long surge in gang-related violence – have been exploited by state actors to carry out attacks.
“The US-Israeli military operation against Iran, and the countermeasures carried out by Iran, have increased the threat against American, Israeli, and Jewish targets in Sweden,” Security Service Chief Charlotte von Essen said in the report.
In recent years, the agency has also highlighted threats from China and, above all, Russia, which it describes as increasingly willing to take risks in support of its war in Ukraine — including through hybrid operations across Europe.
“Overall, we expect that the threat levels against Sweden will continue to deteriorate in the coming years,” von Essen said, adding that Russia was regarded as a primary driver.
While it is difficult to determine what can be linked to a particular actor, Sweden assesses that Russia is behind several sabotage incidents in Europe targeting critical infrastructure, the security service said. Moscow has denied any involvement.
The agency said it has reviewed hundreds of cases of suspected sabotage in Sweden, including of underwater cables, electricity substations and water-treatment facilities.
“It has so far not been possible to link any physical sabotage to a foreign power,” it said.
The comments came as Iran executed a Swedish citizen on Wednesday, according to Sweden‘s foreign minister, who added that she had summoned the Iranian ambassador in Stockholm to condemn the decision.
The person, who was not named, was arrested in Iran in June of last year and Sweden has repeatedly raised the case with Iranian officials, Foreign Minister Maria Malmer Stenergard said.
“The death penalty is an inhumane, cruel, and irreversible punishment. Sweden, together with the rest of the EU, condemns its application in all circumstances,” Stenergard said.
The legal proceedings leading up to the execution did not meet the standards of due process, she added.
The European Union’s foreign policy chief Kaja Kallas condemned the execution in a statement on Wednesday evening.
“The appalling human rights situation in Iran and the alarming increase in executions are intolerable and show the regime’s true colors,” she said, sending condolences to the family of the citizen.
The Swedish foreign ministry and the Iranian embassy in Stockholm did not immediately respond to a request for comment when contacted by Reuters via phone and email.
Uncategorized
Israel Doubles Troops in Hezbollah Fight, Searches Homes in South Lebanon
Israeli soldiers walk next to military vehicles on the Israeli side of the Israel-Lebanon border, amid escalation between Hezbollah and Israel, and amid the US-Israeli conflict with Iran, in northern Israel, March 16, 2026. Photo: REUTERS/Avi Ohayon
Israel has more than doubled the number of troops along its border with Lebanon since March 1 and they are searching homes in southern Lebanese villages that the military has ordered evacuated, a senior Israeli commander said on Wednesday.
As Israeli warplanes pound Beirut in operations against Hezbollah that have become the deadliest spillover of the US-Israeli war on Iran, heavy smoke could be seen rising from villages in southern Lebanon as troops fired artillery across the border.
Hundreds of thousands of Lebanese have fled southern Lebanon since Israel ordered people to clear the area south of the Litani River, viewed by Israel as a stronghold of Iran-backed terrorist group Hezbollah. The Shi’ite Islamist group has been firing rockets toward Israel since joining the war in support of Iran on March 2.
‘DEFENSIVE POSITIONS’ INSIDE LEBANON
“The plan is to make sure that Hezbollah does not have military infrastructure,” said the commander, whose name was withheld by the Israeli military on security grounds.
Speaking to Reuters in Eilon, an Israeli town four kilometers from the border, the commander, who is responsible for infantry warfare in Lebanon, declined to say how many troops Israel had now deployed in the area.
Describing the military’s fortifications inside Lebanon as “defensive positions,” he said troops were searching “the villages to see if Hezbollah hid weapons or communications centers.”
Asked if that included searching houses that residents had fled following Israeli orders, the commander said: “In some of the cases they hid their weapons in houses. We have no choice but to make sure that house is not a military installation.”
Two Israeli soldiers have been killed since the start of operations in southern Lebanon, the Israeli military says.
At least 968 people in Lebanon have been killed since the start of Israel‘s attacks, Lebanese authorities say.
Hezbollah has not provided regular updates on deaths among its fighters. On Monday, a Hezbollah official told Reuters that at least 46 had been killed so far.
LEBANESE VILLAGE OF KHIYAM AN INITIAL TARGET
The Israeli military is advancing slowly through southern Lebanon, aiming to completely clear the town of Khiyam as a first step before advancing toward the Litani River, according to a Lebanese security source and a foreign official tracking developments on the ground.
In response to a question on whether Israel intended to establish positions up to the Litani, the commander said it was not his decision. If troops receive orders, he added, they are “prepared to do all kind of operations.”
The Israeli military did not immediately comment on its operations in Khiyam, five kilometers inside the Lebanese border from the Israeli town of Metula.
Along the border near Metula, Reuters saw several Israeli military fortifications dug into hillsides, filled with rows of tanks, armed personnel carriers, and bulldozers.
Smoke rose from Khiyam throughout the day on Wednesday, and many of the buildings on the southern side of the town had been reduced to rubble. A neighboring town remains in ruins from Israel‘s attacks in 2024.
‘EVERY FIVE MINUTES YOU CAN HEAR THE BOMBS’
Israel‘s northern border area with Lebanon is known as the Upper Galilee, its rolling hills offering vantages into southern Lebanese villages now occupied and bombarded by Israeli troops.
Near Metula, Israeli Apache helicopters and jets were making near-constant sorties on Tuesday and Wednesday, with the sounds of rocket fire from Lebanon interspersed with the booms of Israeli artillery fire.
For residents of Israel‘s far north, the current war with Hezbollah has seen less rocket fire than during a year of fighting that ended in 2024.
Hezbollah‘s ability to launch missiles has largely been degraded, but it still retains capacity to strike areas deep inside Israel, Israeli officials say.
Ofer Moskovitz, 60, who works at an avocado farm in the area, and said being so close to the border meant he had little time to run to a bomb shelter when sirens signaled incoming Hezbollah fire.
Near his farm, the military dug out a muddy fortification from where troops fired artillery across the border.
“Every five minutes you can hear the bombs,” he said.