Uncategorized
On stage and in the classroom, Mikhl Yashinsky is stoking the flame of the Yiddish revival
(New York Jewish Week) — In the Yiddish classes Mikhl Yashinsky teaches for the YIVO Institute for Jewish Research and the Workers Circle, he begins by asking students to explain why they decided to learn the language.
Often, a student will describe attending a performance of “Fiddler on the Roof in Yiddish,” the smash hit from the National Yiddish Theatre Folksbiene.
This is literally music to the ears of Yashinsky, who not only teaches conversational Yiddish, translates Yiddish literature and writes Yiddish plays and videos, but who also played a beggar and innkeeper in the latest run of “Fiddler” in Yiddish, which closed on Jan. 1.
“Many thousands of people have seen Yiddish ‘Fiddler’ by now and it’s had a real impact on them and how they see the language,” he told the New York Jewish Week. “It makes me happy that one thing feeds into another.”
The 32-year-old Chelsea resident is in some ways the future of Yiddish, at least of the secular, artistic and academic variety that is spoken and studied outside of the haredi Orthodox community, where it is often the first language. While some Yiddishists bristle at the notion that the language of Ashkenazi Eastern Europe is undergoing a “renaissance,” figures like Yashinsky are making sure the language continues to flourish in communities beyond the yeshiva.
”Mikhl has played a very big role in my Yiddish journey,” said Judith Liskin-Gasparro, a retired linguistics professor from the University of Iowa. Liskin-Gasparro had four grandparents who were native Yiddish speakers but who never spoke the language in front of her. She estimates that over the course of her career she’s watched 1,000 people teach a language class. After studying with Yashinsky remotely from Iowa City for five semesters, Liskin-Gasparro said: “I have rarely seen anybody as good as he is.” His YIVO course has been so popular that YIVO had to create a second section.
Liskin-Gasparro now describes herself as obsessed with the language. In November, she made the trek to New York to see Yashinsky perform in “Fiddler.” During her visit she joined about 15 people from Yashinsky’s YIVO class to meet her teacher in person.
Yashinsky, who grew up outside of Detroit, credits his late maternal grandmother, Elizabeth Elkin Weiss, with putting him on the path to becoming a Yiddishist. Weiss and her husband Rube were veterans of Yiddish theater, performing on stage and the radio. His grandmother also performed in English-language radio dramas, and her ability to do accents and characters earned her the nickname “The Woman of 1,000 Voices.” A radio ad in which Weiss imitated the Hungarian Jewish actress Zsa Zsa Gabor convinced customers of an Italian restaurant in the Detroit area that Zsa Zsa herself had done the commercial.
Talent ran in the family, sometimes in unexpected ways: Yashinsky’s uncle, David Weiss, was one-half of Was (Not Was), a major funk-rock band in the 1980s and ’90s. David’s partner, Don Was, is celebrating his 30th year as a record producer for The Rolling Stones.
Yashinsky studied modern European history and literature at Harvard, attended the Vilna Yiddish Language Institute and in 2015-16 worked as a fellow at the Yiddish Book Center in Amherst, Mass. In 2018, Yashinsky performed in the held-over runs of Yiddish “Fiddler “at the Museum of Jewish Heritage in Lower Manhattan, then left New York for a steady gig teaching Yiddish at the University of Michigan in Ann Arbor. He rejoined the musical when it was staged in 2019 at Stage 43, the largest off-Broadway theater in the city.
Joel Grey, the director of Yiddish “Fiddler,” wrote in an email: “Mikhl is one of the most resourceful and delightful actors I’ve ever had the pleasure to work with. He has more ideas for a moment than most actors do in a lifetime.”
Jackie Hoffman, the comedian and Broadway veteran who played Yenta the matchmaker in earlier runs of Yiddish “Fiddler,” said Yashinsky “is a truly Yiddish soul. He’s like someone who could’ve crept out of the 19th century. It’s like Yiddish is in his blood.”
Mikhl Yashinsky, center in gray apron, played Mordkhe the Innkeeper in “Fiddler on the Roof in Yiddish,” the smash hit from the National Yiddish Theatre Folksbiene. (Jeremy Daniel)
Steven Skybell, who played Tevye in in the latest Yiddish “Fiddler,” attended Yashinsky’s classes for a few semesters, which enabled him to converse with Yashinsky in the mamaloshn (mother tongue) backstage.
Yashinsky’s mother in Michigan, who did not grow up speaking Yiddish, has attended all five semesters via Zoom. Debra Yashinsky, who said she can’t begin to count the number of times she’s seen Yiddish “Fiddler,” used her maiden name in the Zoom interface for the first two semesters.
“Mikhl once asked me, ‘Mom, are you taking the class to learn Yiddish or do you just enjoy seeing me teach?’” she recalled. “I didn’t know the right answer. The truth is I love seeing his punim [face] for an hour and a half and kvelling [being proud] while I watch him teach.”
In addition to teaching and acting, translation has been a big part of Yashinsky’s devotion to the language (and need to earn a living).
He has a deadline looming at the end of January for his translation of the memoirs of Ester-Rokhl Kaminska, the Polish-Jewish actress considered the “mother of Yiddish theater.” He’s been working on the project for a few years and could often be found backstage at “Fiddler” translating a couple of sentences at a time between scenes.
Yashinsky has also been translating short stories by the Nobelist Isaac Bashevis Singer for a forthcoming anthology of the author’s early works. He describes them as “little gems” Singer wrote when he was a young writer that have never been translated into English. Yashinsky said he has translated three or four of the short stories so far.
Yashinsky is also a playwright whose Yiddish play, “Vos Flist Durkhn Oder” (“Blessing of the New Moon”), was performed at the Lower East Side Play Festival last summer. One of six plays chosen from more than 100 submissions, it was the only non-English play in the festival. The one-act play, set in a Lower East Side yeshiva in 1912, deals with the tradition of pranks that take place during the month in which Purim falls.
His full-length play “Di Psure Loyt Chaim” (“The Gospel According to Chaim”) will get a public reading this winter at the New Yiddish Rep in Manhattan. The play is based on the true story of Henry Einspruch, a Baltimore Jew who in the 1940s found Jesus and translated the New Testament into Yiddish for the purpose of converting his fellow Jews. Yashinsky said no Yiddish publisher would help Einspruch in his quest.
“I just thought that this was a very curious bit of history,” said the playwright. “It was really insidious in some ways. He was trying to convert Holocaust survivors in some cases. He would preach outside synagogues on Shabbos mornings.”
Yashinsky will be working on a Yiddish musical in 2023, thanks to a LABA Fellowship for Jewish artists. He plans to write the musical in collaboration with Mamaliga, a klezmer band based in Brooklyn and Boston. Yashinsky said he may write something about the underworld of Jewish life in Eastern Europe.
Another bright spot on the horizon: On Jan. 26 he’ll make his Carnegie Hall début, singing in a concert titled “We Are Here: Songs from the Holocaust,” which will feature Broadway stars Harvey Fierstein, Chita Rivera and Shoshana Bean. Yashinsky will perform “Zog nit keynmol” (“Never Say”), the anthem of the Vilna partisans.
And somehow Yashinsky will make time to produce more videos for the Workers Circle #YiddishAlive series on YouTube. Among the 11 videos he’s done so far are a Yiddish rendition of Tom Lehrer’s song “Hanukkah in Santa Monica” and a music video shot in Michigan to celebrate the strawberry harvest. That video featured “Trúskafke-vals” (“Strawberry Waltz”), a Yiddish song he wrote, as well as a strawberry cake baked by his mother.
He also produces humorous Yiddish music videos, including one based on Screamin’ Jay Hawkins’ demented, spooky classic, “I Put A Spell On You.” In his version, Yashinsky performs in drag as Bobe Yakhne, a sorceress he played in Folksbiene’s 2017 revival of the classic Yiddish operetta “The Sorceress.”
“This art form continues,” he said of Yiddish theater. “It’s a tradition that hasn’t evaporated and it’s nice to feel that I’m part of the continuity.”
—
The post On stage and in the classroom, Mikhl Yashinsky is stoking the flame of the Yiddish revival appeared first on Jewish Telegraphic Agency.
Uncategorized
Memories of Bubbe Khave-Leye at the marketplace in Buenos Aires
אין אונדזערע צײַטן זענען ווייניק יונגע מענטשן זוכה אויסצוּוואַקסן אין אַ שטוב וווּ עס וווינען דרײַ דורות.
איך בין געבוירן געוואָרן אין אַ שטוב, וווּ עס האָבן געוווינט צוזאַמען מײַנע טאַטע־מאַמע מיט די טאַטע־מאַמע פֿון מײַן מאַמע – באָבע חווה־לאה און זיידע חיים־מענדל — יעדער דור מיט זײַן אייגענער גײַסטיקער וועלט, שפּראַך און נסיון אין לעבן. און דערפֿאַר האָב איך געזען, געהערט און איבערגעלעבט צוזאַמען מיט מענטשן פֿון 19טן יאָרהונדערט, געבוירענע אין מיזרח־אייראָפּע. די באָבע חווה־לאה איז געבוירן געוואָרן אין סטאָלפּצע (שטייבץ); דער זיידע חיים־מענדל — אין דראָהיטשן; די מאַמע, ברכה, פֿון פּינסק; דער טאַטע, שמואל, פֿון סטערדין (וואָלין), און איך – פֿון ייִדישן שפּיטאָל אין בוענאָס־אײַרעס.
פֿון די אַכט זין און טעכטער וואָס די באָבע חווה־לאה האָט געהאַט זײַנען פֿיר געבליבן לעבן. די ייִנגסטע טאָכטער, דודה עליזה (פֿראַדל אויף ייִדיש), האָט געוווינט מיט אונדז ביז זי האָט עולה געווען קיין מדינת־ישׂראל אין יאָר 1949. דערצו זײַנען צוויי ברידער פֿון מײַן מאַמען — פֿעטער יוסף און פֿעטער הערשל — געקומען מיט דער גאַנצער משפּחה פֿון פּינסק קיין בוענאָס־אײַרעס אין יאָר 1937.
אַרום פּסחדיקן טיש פֿלעגן זיצן בײַ אונדז די מומע עטעלע פֿון ווילנע און די מומע לאה פֿון בריסק – צוזאַמען מיט די פֿריִער דערמאָנטע משפּחה־מיטגלידער – אַ פֿיל־שפּראַכיק געזעמל פֿון מיזרח־אייראָפּעיִשע ייִדן, וועלכע האָבן געשמועסט אויף ייִדיש, העברעיִש, רוסיש, פּויליש און אויך שפּאַניש.
מײַן באָבע חווה־לאה איז געווען למעשׂה איינשפּראַכיק, געבוירן מן־הסתּם אָנהייב 1880ער יאָרן, איז איר ייִדיש געווען די זעלבע וואָס עס האָבן גערעדט אירע טאַטע־מאַמע און זיידע־באָבע. דער באָבעס ייִדיש איז געווען אײַנגעטונקען אין לומדישן לשון־קודש. זי פֿלעגט אַלע שבת מעבֿיר זײַן די סדרה אין חומש צוזאַמען מיט פּירושים און אַגדות אויף ייִדיש, גלײַך פֿון צאינה־וראינה. וואָך־אײַן וואָך־אויס, יאָר נאָך יאָר, פֿלעגט זי איבערחזרן דעם גאַנצן חומש מיט זײַנע פּירושים און מדרשים, וואָס האָט צוגעגעבן איר פּערזענלעכקייט אַ פּסיכאָלאָגישע טיפֿקייט און געפֿורעמט איר כאַראַקטער און געמיט.
אין דער רוסישער אימפּעריע האָט די משפּחה פֿון מײַן מאַמעס צד געלעבט פֿון דער אַרבעט פֿון מײַן זיידן חיים־מענדל שוואַרץ, ווי אַ בוכהאַלטער אין אַ טאַרטאַק, אָבער מײַן באָבע איז געווען אַ קראַסאַוויצע אין די אויגן פֿון די גויים, האָבן זיידע־באָבע געמוזט אַוועק וווינען אין דער שטאָט פּינסק. דאָרט איז די פּרנסה געווען אַ קליין געוועלב, וווּ מײַן באָבע האָט פֿאַרקויפֿט קאַלך און פֿאַרב.
פֿון קינדווײַז אָן האָב איך דערפֿאַר געהערט אַ לעבעדיקן ליטוויש־ייִדיש, ווי ייִדן האָבן גערעדט זינט, לכל־הפּחות, פֿון אָנהייב 19טן יאָרהונדערט. דאָס ליטווישע ייִדיש האָט אײַנגעזאַפּט אין זיך רוסישע ווערטער, וועלכע זענען מיט דער צײַט געוואָרן אַן אינטעגראַלער טייל פֿון ליטווישן ייִדיש. די משפּחה איז געגאַנגען אַלע שבת און אין די יום־טובֿים אין שיל. צוזאַמען מיטן אָפּהיטן כּשרות איז דאָס טעגלעכע לעבן געווען אײַנגעהילט אין אַ טראַדיציאָנעלן נישט־פֿאַנאַטישן סטיל. זינט איך בין געווען דרײַ יאָר אַלט און ביז נאָך מײַן בר־מצווה איז מײַן וועלט געווען באַאײַנפֿלוסט פֿון אָט דער אַטמאָספֿער. דער וואָס האָט נישט איבערגעלעבט אין זײַן קינדהייט די יום־טובֿדיקייט פֿון שׂמחת־תּורה בעת די הקפֿות אין שיל, איז נישט מסוגל צו באַגרײַפֿן וואָס מיינט אַ ליכטיקע שׂימחה פֿון אַ ציבור וואָס פֿרייט זיך פֿון גאַנצן האַרצן, האַלטנדיק אין זײַנע הענט אַ ספֿר־תּורה, דער אויטאָריטאַטיווער מקור וואָס באַפֿאַרבט זײַן לעבן מיט אַ זין. אַהרן צייטלין האָט אַמאָל וועגן דעם געשריבן אין זײַן פּאָעמע „דנאָען‟:
זײַן אָדער נישט זײַן, נישט דאָס איז די פֿראַגע. די פֿראַגע איז: זין אָדער נישט זין?
דער לוח, מיט זײַנע געדענקטעג און יום־טובֿים, האָט אָרגאַניזירט דאָס לעבן פֿון ייִדישן ציבור, אַרום געשיכטלעכע דאַטעס און טעג פֿון חשבון־הנפֿש, וועלכע האָבן געשטאַרקט דעם געפֿיל פֿון צוגעהעריקייט פֿון יעדן פּרט און יחיד, צו אַ גײַסטיקער און קולטור־טראַדיציע. אַזאַ צוגעהעריקייט באַפֿרײַט דעם יחיד פֿון זײַן איזאָלירונג און פֿירט אים אַרײַן אין אַ קאָלעקטיוו סײַ אין צײַט סײַ אין רוים.
באָבע חווה־לאה און איר טאָכטער, מײַן מאַמע, האָבן געפֿירט אין צווייען די ווירטשאַפֿט פֿון דער היים. אין מאַרק פֿלעג איך גיין אײַנקויפֿן מיט דער באָבען, פֿון זינט איך בין געווען דרײַ צי פֿיר יאָר אַלט. מיר פֿלעגן גיין צו פֿוס אַ האַלבן קילאָמעטער ביז אַ געדעקטן מאַרק, אַן אומגעהײַער גרויסער, אַ צוויישטאָקיקער. דאָס גיין אין מאַרק מיט מײַן באָבען איז געווען בײַ מיר אַן אויסערגעוויינלעכע געשעעניש, וואָס האָט זיך איבערגעחזרט אַלע דאָנערשטיק, כּדי האָבן די מעגלעכקייט צוצוגרייטן דעם שבת פֿרײַטיק אין דער פֿרי. אַזוינע עקסקורסיעס האָבן מיר געמאַכט ביז איך בין געוואָרן זעקס יאָר אַלט און אָנגעהויבן זיך לערנען סײַ אין חדר אין דער פֿרי, און סײַ אין אַ מלוכהשער שולע בײַ טאָג.
עס איז געווען פֿאַר מיר אַן איבערראַשנדיקער איבערגאַנג, פֿון אַ שטילער טראַדיציאָנעלער היים אַלע טעג פֿון דער וואָך, ביז דעם הו־האַ פֿון מאַרק. אַרײַנגייענדיק אין מאַרק פֿלעג איך זיך אָנטרעפֿן מיט אַ רעש און מיט קלינגענדיקע קולי־קולות פֿון מסחר – די פֿאַרקויפֿער און די קויפֿער. עס פֿאַרהילכט דער גרילצנדיקער רעש פֿון דער עלעקטרישער זעג פֿון לעמל דעם קצבֿ, און עס פֿאַרטויבן די געשרייען פֿון די פֿיש־פֿאַרקויפֿער וואָס פֿאַרקויפֿן פֿרישע פֿיש אין אײַזקאַסטנס, אָנגעטאָן אין הויכע שטיוול. זיי פֿאַרבעטן די קונים מיט ברייטע העוויות… און די פֿיש שטינקען, שטינקען דאָך… אַלע פֿינף חושים וואַכן אויף אין מאַרק. צו דעם אַלעם קומען צו אין אָט דעם קאַקאָפֿאָנישן כאָר אויך די קולות פֿון די קליענטן וואָס באַלאַגערן די סוחרים, שטופּן זיך און שרײַען איבער איינער דעם צווייטן.
אָט די איבערראַשנדיקע ווירקלעכקייט האָט מיך פֿאַרכּישופֿט און צעטומלט אין איין און דער זעלבער צײַט. איך בין נאָך געווען אַ נידעריקער קאַרליק פֿון אַזוינע פֿיר צי פֿינף צי זעקס יאָר, און בין נאָך נישט דערגאַנגען ביז צו די טאָמבענק אין מאַרק כּדי צו זען וואָס עס טוט זיך דאָרט איבער מײַן קעפּל פֿון דער אַנדערער זײַט. איך האָב נאָר געהערט קלאַנגען און ריחות. דער עיקר פֿלעג איך שטיין ווי צוגעשמידט און פֿאַרוווּנדערט אַנטקעגן דעם אַרײַנגאַנג צו זושע דעם שוחט, וואָס איז געזעסן און געשאָכטן עופֿות.
איך און באָבע חווה־לאה, מיט קוישן אין די הענט, פֿלעגן שטענדיק דורכגיין אין מאַרק דעם זעלבן מאַרשרוט: מע הייבט אָן בײַ לעמל דעם קצבֿ. אַרום זײַן פֿירקאַנטיקן טאָמבאַנק, פֿון דרײַ זײַטן ווי דער אות חית, איז שטענדיק געווען אַ גראַטשקע, מענטשן זײַנען געשטאַנען קעפּ אויף קעפּ, אין צוויי צי דרײַ שורות און געוואַרט, ווער מיט געדולד, און ווער מיט שטופּערײַ. לעמל האָט פֿאַרקויפֿט כּשר פֿלייש. די קונים האָבן זיך געסטאַרעט צוצוציִען די אויפֿמערקזאַמקייט פֿון לעמלען און זײַן משפּחה, מע זאָל זיי באַדינען. לעמל און זײַן משפּחה האָבן נישט גערוט אַ רגע, באַדינענדיק זייערע קונים.
נאָכן וויזיט בײַם קצבֿ פֿלעגן מיר אַרויפֿגיין מיט די טרעפּ אויפֿן צווייטן שטאָק פֿון מאַרק, צו די פֿיש. פֿון דאָרטן און ווײַטער האָב איך געוווּסט אַז באַלד וועל איך ווערן באַלוינט פֿאַר מײַן געדולדיקייט. מיר פֿלעגן זיך ווײַטער דאָרט צוגיין צו דער פֿרוי וואָס פֿאַרקויפֿט ברויט, בייגל, געבעקס און פּלעצעלעך מיט געפּרעגלטע ציבעלעס. שוין מיד פֿון באַגלייטן מײַן באָבען פֿון איין טאָמבאַנק צו אַ צווייטן, פֿלעג איך אויפֿעסן אַ פּלעצל בעת מיר זײַנען געגאַנגען ווײַטער – מיט אָדער אָן פּוטער. בײַ אונדז אין שטוב זײַנען אַזוינע מאַכלים געווען אַ דעליקאַטעס. למשל, מיר האָבן זייער ליב געהאַט עסן כאַלעמיטקעס און כאַלעאָנקעס – דאָס וואָס מע רופֿט ריכטיקער חלה מיט קעז אָדער חלה אָן קעז.
דער הויכפּונקט פֿון דעם שפּאַציר מײַנעם מיט דער באָבען איבערן מאַרק איז געווען בײַ דעם אָרט וווּ מע האָט פֿאַרקויפֿט עופֿות. שוין פֿון דער ווײַטנס פֿלעג איך דערהערן דעם קוואַקען פֿון די לעבעדיקע הינער אין זייערע שטײַגן, וועלכע זושע דער שוחט פֿלעגט פֿון דאָרטן אַרויסנעמען. זושע האָט זיי איינציקווײַז געהאַלטן אין איין האַנט, און אין דער צווייטער – דעם חלף. אַ ייִד מיט אַ געדיכטער ווײַסער באָרד, ראָזעווע באַקן און אַ קײַלעכדיקן פּנים — אַ מין „סאַנטאַ קלאַוס‟, וואָס האָט געדונגען אַ צימער אין הויז פֿון דער מומע לאה, די מומע פֿון מײַן מאַמען.
אויפֿן טאָמבאַנק פֿון געוועלב פֿון די עופֿות זענען געמאַכט געוואָרן די געשעפֿטן מיט די עופֿות, נאָך דער שחיטה. אין אַ זײַט איז געווען אַ מין אַרײַנגאַנג צו דער אַרענע פֿון די געשעענישן. דאָרט פֿלעג איך זיך אַוועקשטעלן און גאַפֿן, זעענדיק די שטײַגן אין וועלכע די הינער האָבן געליאַרעמט, דערפֿילנדיק מן־הסתּם אַז עס דערנענטערט זיך זייער סוף. זייערע קולות האָבן צוגעגעבן דעם גאַנצן סצענאַריאָ אַ דראַמאַטישע אַטמאָספֿער. הײַנט צו טאָג בין איך גענויגט צו קלערן אַז מײַן טאַלאַנט נאָכצומאַכן די קולות פֿון הינער in extremis איז נישט קיין אײַנגעבוירענער טאַלאַנט, נאָר איז דעראָבערט געוואָרן אין יענע יאָרן אין יענעם אָרט… און די קולות פֿון די הינער הילכן נאָך ביז הײַנט אין מײַן זכּרון פֿון די פּאַלעווינעס אַרויס.
אין יענע קינדעריאָרן האָב איך באַטראַכט מיט אומשולדיקע אויגן, אָן קיין שום מאָראַלישע אָפּהאַלטן, איינע פֿון די שפּײַזקייטן אין אונדזער פֿליישפֿרעסערישער וועלט. די פֿילפֿאַרביקייט אויפֿן שחיטה־שלאַכטפֿעלד האָט פֿאַרכאַפּט מײַן אויג אָנהייבנדיק פֿון דער קלאָר ווײַסער באָרד פֿון זושע דעם שוחט, צוזאַמען מיט די רויטלעכע הינער און די רויטע קאַמען פֿון די הענער, מיט דעם געלבלעכן זעגעכץ אויסגעשפּרייט אין דער לענג און אין דער ברייט אויף דער פּאָדלאָגע, און ענדיקנדיק מיט דער שחיטה אַליין וואָס האָט זיך אָפּגעשפּילט פֿאַר מײַנע אויגן, װען זושע האָט אויפֿגעהויבן דעם בלאַנציקן חלף. אָט דאָס איז וואָס מײַנע אויגן האָבן דערזען:
זושע דער שוחט נעמט אַרויס אַ הון פֿון אַ שטײַג, ער באַרויִקט זי מיט לײַכטע גלעטן פֿון אַ פּראָפֿעסיאָנעלן שוחט, אַ בעל־רחמים, פּאַמעלעך פֿאַררײַסט ער דאָס קעפּל אויף אַהינטער, און אַנטבלויזט דאָס העלדזל. זושע הייבט אויף דעם מעסער, און מיט אַ שאַרפֿער תּנועה פֿון אויסגעשאַרפֿטן חלף גיט ער אַ שניט וווּ מע דאַרף. אַ דינער רויטער שטראָם בלוט צייכנט אָפּ אַ בויגן אין דער לופֿט און נידערט אויפֿן געלן געזעגעכץ. דאָס געקוילעטע הינדל ווערט אַוועקגעוואָרפֿן אויף דער פּאָדלאָגע, און די שעקספּירישע וויזיע וואָס מיר היפּן איבער צוליב דעם כּבֿוד פֿון די געשאָכטענע, קומט צו אַ סוף.
איך וועל זאָגן אַ ליגן, אויב איך וועל טענהן אַז אין עלטער פֿון דרײַ ביז זעקס יאָר האָב איך געוואָלט ווערן אַ שוחט. אָבער אָט די גאַנצע סצענע האָט מיך פֿאַרכאַפּט, נאָך איידער איך האָב פֿאַרשטאַנען וואָס צער־בעלי־חיים איז. פֿונעם געוועלב פֿון די עופֿות זײַנען מיר צוגעגאַנגען צו די טרעפּ וואָס פֿירן אַרונטער, כּדי אײַנצוקויפֿן פֿרוכט און גרינסן. אָבער איידער מיר זײַנען אַראָפּ, האָבן מיר זיך פֿאַרהאַלטן בײַ דעם מילכיקן, וואָס פֿאַרקויפֿט כּל־מיני קעזן און מילכיקע פּראָדוקטן. בײַם אַרויסגאַנג זענען מיר אַרײַן אין אַ געשעפֿט וווּ מיר האָבן געקויפֿט געזאַלצענע הערינג אַרויסגעצויגן בלײַך פֿון אַ פֿאַס, מאַסלינעס, גרויפּן, פֿאַרשיידענע געווירצן און ניס.
אין יענער צײַט זענען אין בוענאָס־אײַרעס נישט געווען קיין פֿרידזשידערן. פֿלייש און מילכיקע פּראָדוקטן האָט מען געהאַלטן אין אַן אײַזקאַסטן — אַ הילצערנעם קאַסטן וווּ מע האָט אַרײַנגעלייגט גרויסע שטיקער אײַז, וועלכע מע האָט געקויפֿט אין דער גאַס. די פֿור מיט די גרויסע שטיקער אײַז פֿלעגט קומען אויף אונדזער גאַס, און מיר פֿלעגן זיי קויפֿן לויט קוביק־מעטערס וואָס דער פֿאַרקויפֿער פֿלעגט אויסהאַקן מיט אַ ספּעציעלן אינסטרומענט.
במשך צענדליקער יאָרן האָב איך דאָ אין ישׂראל געזוכט אין יעדן אָרט וווּ איך האָב געגעסן דעם טעם פֿון אַמאָל, פֿון דער מיזרח־אייראָפּעיִשער קיך בײַ אונדז אין שטוב אין בוענאָס־אײַרעס. ניין… עס איז נישט דער טעם וואָס איז געווען בײַ מיר אין דער היים, האָב איך מיט אַ ווידערווילן אַרויסגעזאָגט בײַ אַלעמען אין שטוב און בײַ מײַן שוויגער און אַפֿילו בײַ מײַן פֿרוי אין קיך. איך טענה נישט חלילה, אַז זיי האָבן נישט געוווּסט ווי אַזוי צו קאָכן, אָדער אויספֿאַרטיקן פּאָטראַוועס. פֿאַרקערט, אָבער דאָס עסן מיט זײַן געשמאַק פֿון אַמאָל איז אַנטרונען… בײַ־בײַ, סאָו־לאָנג… ביז מיט אַ קורצער צײַט צוריק, איז מיר קלאָר געוואָרן פֿאַר וואָס איך געפֿין שוין מער נישט דעם טעם פֿון אָמאָל. הײַנט קאָכט מען אויף אַ גאַז־אייוועלע אָדער אויף עלעקטרע אָבער אין די 1940ער און 1950ער יאָרן האָט מען געקאָכט אויף קוילן. לענג־אויס דער וואַנט אין קיך בײַ אונדז אין שטוב אין בוענאָס־אײַרעס איז געשטאַנען אַן אויוון אויסגעבויט מיט ציגל, מיט דרײַ עפֿענונגען, אין וועלכע עס האָבן געברענט שוואַרצע קוילן, וואָס מיר פֿלעגן אײַנקויפֿן אין אַ קוילן־געשעפֿט, לויט קילאָגראַמען.
פּלוצלינג איז מיר געוואָרן קלאָר, אַז דאָס קאָכן אויף קוילן — למשל, אַ טשאָלנט אין אײַזערנע טעפּ פֿאַרדעקט מיט אַן אײַזערנער דעקל און פֿאַרוויקלט אַרום און אַרום מיט שמאַטעס — אַזאַ טאָפּ וואָס שטייט אויפֿן פֿײַער (נישט פֿון גאַז און נישט פֿון עלעקטרע) 24 שעה, וועט דער טעם זײַן רײַכער ווי דער טעם פֿון גאַז־ און עלעקטרע־געקעכצן. די איינציקע „מאַכלים‟ וואָס מעגן האָבן אַן ענלעכן טעם, זײַנען די קומזיץ־מאַכלים וואָס חלוצים האָבן געספּראַוועט אין די ליכטיקע אויסגעשטערנטע ארץ־ישׂראל־נעכט, און געזונגען: „אַרום דעם פֿײַער/ מיר זינגען לידער/ די נאַכט איז טײַער/ זי קומט נישט ווידער// באַפּוצט די קעפּ/ מיט בלומען קראַנצן/ אַרום דעם פֿײַער/ איז גוט צו טאַנצן…‟ עס איז נישט צו פֿאַרגלײַכן אָפּגעברענטע פּאָטייטעס און פֿאַרטשאַדעטע פּראָדוקטן בײַ אַ קומזיץ מיט די גורמע פּאָטראַוועס פֿאַרגאַזטע און עלעקטריפֿיצירטע.
The post Memories of Bubbe Khave-Leye at the marketplace in Buenos Aires appeared first on The Forward.
Uncategorized
‘It’s a whole ‘nother level of hate’: Pro-Palestinian groups target Oregon Hillel director
The fall semester at Oregon Hillel started with a stolen sukkah. Days later, the director found his face plastered on flyers around University of Oregon’s campus, branding him “Enemy of the People.”
Then came the Oct. 7 anniversary, when pro-Palestinian demonstrators marched to the Hillel House and set fire to an American-Israeli flag on the sidewalk outside.
“It’s a whole ‘nother level of hate and protesting,” said Oregon Hillel Director Lenny Steinberg. “These intimidation factors are starting to grow.”
A tense start
Oregon Hillel serves the University of Oregon in Eugene along with Oregon State University in Corvallis, where the sukkah was stolen. After being up for only a few days, the entire structure, its decorations and everything in it disappeared. The theft is still under investigation and it’s unclear if it was hate motivated.
For Steinberg, who has led Oregon Hillel since 2024, the incidents marked a tense start to the school year — but not an entirely unexpected one. Tensions in Eugene have run high since the Hamas attacks on Israel in 2023 and the subsequent war in Gaza. The university saw an encampment, protests that sometimes offered support for Hamas, the tearing down of Israeli hostage posters and a drawing of a swastika on a dorm bulletin board.
During the spring semester, Oregon Hillel scheduled an event with the 2021 Miss Israel title holder Noa Cochva. She planned to speak with students and answer questions about her home country, but decided to cancel the event due to protests and safety concerns. Instead, she spoke with Hillel students off campus.
While anti-Israel protests are now commonplace across American campuses, protesters’ demands in Oregon have gone beyond simply calling for their university to cut ties with Israel, they want their university to cut ties with Hillel.
“The director of Oregon Hillel supports the continuation of Zionism and genocide in Palestine,” the flyers state. “Hillel off Campus!!!”
A QR code on the posters links to an article about how students in the academic senate at the New School voted to defund and cut ties with Hillel. The New School did not ban Hillel, as the students had no authority to make such a decision.
Steinberg said campus security footage captured two masked individuals wearing sunglasses and all-black clothing putting up the flyers. Four campus activist groups posted an online statement defending the flyers but didn’t explicitly claim to be responsible for them.
“The poster says nothing about Judaism,” the statement reads in all caps. “The reality of the situation is that Oregon Hillel, a staunchly Zionist group, and the administration create a dangerous space for Jews by synchronizing a Zionist agenda with Judaic practice on campus.”
The statement was shared on Instagram by the local chapters of Jewish Voice for Peace, Revolutionary Women’s Committee, Young Democratic Socialists of America and the Eugene Revolutionary Study Group. None of the organizations responded to the Forward’s request for comment.
Steinberg said that, when he saw the flyers, his first thoughts were about the safety of his family, himself and the Jewish community. While he was directly targeted in the posters, he said many Jews reached out to him with their own safety concerns.
Steinberg took offense at the poster, saying it was spreading lies about him and that he in no way supports genocide. As for the accusation of being a Zionist, he said those who distributed the poster have a different definition of the term than he does. He believes that to them, Zionism means Jewish supremacy in Israel, full support of the Israeli government, support for settlers in the West Bank and denial of Palestinians’ right to self-determination.
To him, Zionism means having an ancestral home and self-determination alongside Arabs.
“Zionism doesn’t necessarily, to me, mean everything has to be Jewish,” he said. “It doesn’t mean that the State of Israel gets everything right. They don’t. We don’t get everything right here, but it’s my home, and I love it for all of its amazing beauties and even its flaws.”
Oregon’s Hillel is not unique. It fosters Jewish community through events and offers a space for students to gather, and like many Hillels, funds trips to Israel via both the Birthright and Perspectives programs. Birthright is the free 10-day trip to Israel offered to young adults with one Jewish parent, while Perspectives is a trip offered to students of Jewish and non-Jewish backgrounds to experience both Israel and parts of the West Bank.
Throughout his professional career, Steinberg, 38, has worked for numerous Jewish organizations including the Jewish Federation, the Jewish Community Center in Portland and most recently the Jewish fraternity Alpha Epsilon Pi. Given his line of work he was well aware of the “encampments, and political climates and what hostilities there might be” brewing on campuses before he took the Hillel position in 2024.
“Still, I don’t think any of that truly prepared me for what’s really transpired and happened over these last few weeks,” he said.
While the pro-Palestine groups that shared a statement on the flyer insist it is not antisemitic, Steinberg disagrees. He argues the posters are intended to make Jews feel uncomfortable, while calling for the removal of one of the only Jewish groups on campus.
“That to me is antisemitism masked heavily in anti-Zionism,” he said.
While these events have strained the Jewish community, Steinberg said students have displayed “resilience.” Dozens of people donated to the Corvallis’s new sukkah, the University of Oregon and multiple politicians made statements supporting the Jewish community, and many attended Hillel’s recent unity shabbat.
“Students came, and for the first time in almost two weeks, you could see the weight lifted off their shoulders,” Steinberg said. “You could see that they felt like they belonged and they actually mattered at a time when so many other people are telling them ‘you don’t.’”
The post ‘It’s a whole ‘nother level of hate’: Pro-Palestinian groups target Oregon Hillel director appeared first on The Forward.
Uncategorized
NYC Comptroller breaks campaign promise to Jewish voters to buy Israel Bonds, drawing praise from Mamdani
New York City Comptroller Mark Levine’s decision not to resume the city’s investments in Israel Bonds, breaking a campaign promise he made to Jewish voters last year, drew mixed reactions Wednesday from supporters of Israel and advocates for the Palestinian cause. It also marked another symbolic shift in the city’s relationship with Israel under Mayor Zohran Mamdani.
The decision, first reported by The New York Times, is a significant reversal for Levine, the city’s highest-ranking Jewish elected official, who repeatedly promised last year to restore the investments after his predecessor ended a nearly 50-year practice of buying Israeli government debt.
The city’s pension funds previously held $39 million in Israel Bonds, which returned roughly 5%. Former Comptroller Brad Lander, who is also Jewish, decided not to purchase new bonds when the holdings matured in 2023, citing the city’s policy against investing in foreign government debt.
In an interview with the Times, Levine cited financial concerns and technical challenges, including those related to the war in Gaza and Israel’s political instability, in explaining why Israel Bonds are “not an investment that we can make right now.”
He insisted the decision was not driven by political pressure or a shift in his personal support for Israel, and left open the possibility of purchasing Israel Bonds in the future. The pension funds still hold $285 million in Israel-related assets, including common stocks and more than $1 million in Israeli real estate investment trusts.
The move was nonetheless a political victory for Mamdani, a longtime supporter of boycotts of Israel, who opposed the bond purchases and has sought to reshape New York City’s relationship with Israel, politically, emotionally and economically.
“I welcome the comptroller’s decision,” Mamdani told the Forward on Wednesday. “It is something that I’ve said in the past … I don’t believe that our city should purchase Israel bonds. We don’t purchase the bonds of any other sovereign nation. I don’t think that we should make an exception when it comes to Israel.” The mayor can neither prevent the investment nor overrule it.
Lander, now a congressional candidate, also voiced his approval via text message. “The pension funds are not invested in the bonds of other foreign countries,” Lander said, “and previous comptrollers’ decisions to buy Israel bonds nonetheless were a political move, not a fiduciary one.”
Why Levine changed his mind
For Jewish voters who supported Levine’s campaign, the reversal raises questions about a promise he made while seeking the office of the city’s chief financial officer.
“This has been a rock-solid investment for decades,” he said during the campaign. “Israel has never missed a bond payment, and a good, balanced portfolio should have global diversity.”
When Mamdani suggested Lander’s move should become permanent, Levine pushed back. “Israel bonds have never missed a payment in 70 years, ever, not once,” he said in April. “They pay excellent interest.”
He also called out critics who had been protesting outside his office. “We have had no protesting about our investments in Saudi Arabia, our investments in Pakistan or China, only this one little, tiny sliver,” Levine said.
A spokesperson for Levine’s office said the decision was strictly financial, not political, and noted that the decision applies only to the city’s short-term investments, where concerns about regional instability and financial risks make Israel Bonds “less attractive than other options.” Though the office did acknowledge that it invests in some bonds with lower returns.
Levine conceded that when he made the campaign promise, he did not have a complete understanding of the city’s financial options. “Perhaps a year and a half ago,” Levine told the Times, “I would have expected that the ratings would have been improved by now and/or that the interest rate would have gone up.”
Jewish leaders, who criticized Lander’s decision when it was revealed last year, remained largely silent on Wednesday.
Former comptroller warns of consequences
Scott Stringer, who served as comptroller from 2013 to 2021 and also ran for mayor last year, warned that Levine’s decision could have broader political and social consequences. ”This is a major victory for BDS, and it’s going to have long-term ramifications,” Stringer told the Forward. “This indecision will, unfortunately, spark more BDS calls that could cause further antisemitism.”
Stringer and his predecessors — John Liu and Bill Thompson — purchased tens of millions of dollars in bonds during their time in office. Stringer called Israel Bonds a “sound long-term investment” and argued that the city should not base its decisions on short-term developments.
“It’s a sound investment today, and it’s a sound investment for the future,” he said, adding that it also sends an important symbolic message, especially “because of the politics of the moment.”
When Landers ended the investment in 2023, former Mayor Eric Adams protested but couldn’t stop it. Moshe Davis, who was Adams’ Jewish liaison and worked with then-First Deputy Mayor Randy Mastro, drafted a letter to Lander, saying the decision called into question his “fiduciary duty to the city’s pensioners.” On Wednesday, Davis suggested Levine was “feeding the BDS lie” just like his predecessor.
“Our city deserves a comptroller who stands up to anti-Israel propaganda,” Davis said, “the way he promised on the campaign trail.”
An Israel Bonds spokesperson criticized Levine’s reversal, pointing to his repeated campaign promises. Nate Miller, a spokesperson for Israel Bonds, pointed to the strength of Israel’s economy and said investors have purchased more than $8.5 billion in Israel Bonds since the Oct. 7, 2023 attack on Israel and the Gaza war. Despite Levine’s decision, Miller said, “We look forward to sitting down with him and his team.”
Levine’s spokesperson said the comptroller’s office “continues to evaluate investment opportunities based on their financial merits and our fiduciary responsibilities.”
The post NYC Comptroller breaks campaign promise to Jewish voters to buy Israel Bonds, drawing praise from Mamdani appeared first on The Forward.
