Uncategorized
Sundance documentary ‘Under G-d’ details the Jewish legal response to the Dobbs decision
(JTA) — Last summer, in the days after the Supreme Court’s reversal of Roe v. Wade, the landmark 1973 decision that protected the right to an abortion, Paula Eiselt was doing press work for her acclaimed documentary “Aftershock.”
The film — which documents how the American healthcare system disproportionately fails to keep women of color healthy during and after giving birth — kept her busy with interviews as it earned a wide audience on Hulu and in theaters. But Eiselt felt pulled into thinking about a project tied to the Court’s ruling in Dobbs v. Jackson Women’s Health Organization, which overturned Roe.
Staying true to her Jewish roots, Eiselt found a Jewish angle: the rabbis and Jewish organizations who are helping lead the charge in bringing lawsuits against the Dobbs decision.
“As a Jewish woman, a Jewish mother, to see that there are Jews, rabbis, organizations, standing up to these bans, to the Dobbs decision, and finding ways to flip the script on many of these laws was very inspiring,” said Eiselt, whose first film focused on an Orthodox female emergency responder service in Brooklyn.
Her new short documentary “Under G-d,” which premiered at the Sundance Film Festival on Sunday and plays there throughout the week, shows how Jewish people and institutions are using state laws called Religious Freedom Restoration Acts (RFRAs) — often used in the past by religious organizations on the opposite side of the abortion issue — to argue that Dobbs violates their religious freedom as American Jews. Traditional Jewish law permits (and even requires) abortion in some circumstances, particularly when the life or health of the pregnant person is at stake.
Among the first lawsuits aimed at Dobbs came from Congregation L’Dor Va-Dor in Boynton Beach, Florida. Its rabbi, Barry Silver, is a figure in Eiselt’s film, alongside Elly Cohen, an Indiana activist and mother who is part of the Hoosier Jews for Choice group; Jeremy Wieder, a leading rabbi at the theological seminary of Yeshiva University; and Rachel K. Laser, who in 2018 became the first woman, Jew and non-Christian to lead Americans United for Separation of Church and State.
A woman named Elly shown in film at a protest in Indianapolis with the Hoosier Jews for Choice group. (Courtesy of “Under G-d”)
“The test is this: Are you going to use RFRA only to protect fundamentalist Christians and their intolerance,” Silver asks in the 24-minute film, “or do Jews get to use it too?”
Cohen’s group led a lawsuit that led to a judge issuing a preliminary injunction in December against Indiana’s abortion ban, blocking its enforcement for now. Laser’s group joined a lawsuit filed in Missouri just last week. And three Jewish women filed a lawsuit alleging infringement of their religious freedom in Kentucky in October.
“The fact that Jews were leading this tactic and this battle, really no other group was thinking about it this way,” Eiselt said. “But as Jews, we know what it’s like when there is no separation between church and state, and this is the prime example of that.
“Of course, now there are many communities joining in with Jews, but Jews are kind of the one who started this,” she added. “I think that’s really true to Jewish involvement in civil rights and human rights, and it was inspiring.”
She noted that people from across the Jewish spectrum were included in the film — which ends with a rally that includes a Havdalah, or post-Shabbat service — and that the overwhelming majority of American Jews favor abortion rights, more than any other religious group, according to studies.
“Diverse Jews, different denominations,” the director said of her interview subjects. “The vast majority of Jews agree on this, from Orthodox to non-observant. There are very few Jews who will say that these bans are in line with values and law.”
Wieder, from Yeshiva University, says in the film that a minority view within Orthodox Judaism believes that “life begins at 40 days after conception,” while the majority says life begins at birth, and seemingly no Jewish religious tradition states that life begins at conception.
Eiselt, a mother of four, identifies as a Modern Orthodox Jew and is a board member of the Jewish Orthodox Feminist Alliance, where she focuses on reproductive justice issues. She describes the group as “a feminist organization within the Orthodox space that uplifts women’s leadership and participation in Jewish ritual.”
Her first film, “93Queen,” told the story of Ezras Nashim, a female ambulance corps that had to fight for acceptance in the Borough Park haredi Orthodox community.
Funding for the new film came from various film companies and philanthropic organizations, including Concordia Studios and the Sundance Institute, as well as Jewish Story Partners, the foundation backed by Steven Spielberg that launched in 2021.
The film debuted Jan. 22 — on the 50th anniversary of the Roe v. Wade ruling — and is showing in competition at Sundance. After that there are other plans: A “large impact campaign,” as Eiselt described it, will include screenings around the country, including with “Jewish groups, political groups, and reproductive rights groups.”
“Whatever communities you’re in, women are having abortions,” Eiselt said. “Whether they’re mothers, not mothers, whether they have five children, no children. This is part of women’s health care, so it affects everybody and in certain communities, such as more Orthodox communities where I come from, people don’t really talk about it, but it happens commonly.”
—
The post Sundance documentary ‘Under G-d’ details the Jewish legal response to the Dobbs decision appeared first on Jewish Telegraphic Agency.
Uncategorized
Hundreds rally at United Nations to urge world leaders to address antisemitism
(JTA) — Hundreds of members of New York’s Jewish community competed against stand-still traffic, security details and dozens of black SUVs Wednesday night to reach Dag Hammarskjöld Plaza near the United Nations.
Their plea? For world leaders at the global body’s annual General Assembly to take antisemitic violence seriously.
“This week world leaders are gathered in our city, right down the street at the United Nations, to discuss global challenges,” Eric Goldstein, CEO of the UJA-Federation of New York, said in his opening remarks. “But we know that they are not addressing the rampant proliferation of antisemitism across the world.”
Organized by UJA and the Jewish Community Relations Council of New York, the evening rally featured a number of interfaith speakers, as well as survivors of various antisemitic hate crimes around the world from Nova to Bondi Beach.
Devorah Halberstam, whose son Ari was murdered on the Brooklyn Bridge in 1994 in a terror attack, gave an impassioned speech, imploring world leaders to “tell your people: Take this message back to your countries. Antisemitism must stop. Not tomorrow. Not when it becomes politically expedient. Right now.”
A number of speakers Wednesday night criticized New York City Mayor Zohran Mamdani, questioning whether he could truly be a mayor to New York City’s Jews who fundamentally disagree with him on Israel. Others, like Anti-Defamation League CEO Jonathan Greenblatt called out a more general “deliberate passivity in the face of antisemitism,” likening it to complicity.
Also speaking Wednesday was George Zamot, a UPS driver who intervened in July’s stabbing attack on the Upper West Side, in which a Jewish man and an Asian man were injured.
While some speakers focused on the dangers of antisemitism, a few addressed moments of community that resulted from such terrible events.
In a display of unity, Nova music festival survivor Shalev Biton gave remarks while also translating the remarks of Younes Alkarnawi, the Bedouin man who saved his life.
The rally’s audience dwindled as the evening wore on, and a small group of counterprotestors from the anti-Zionist group Neturei Karta became increasingly loud.
The demonstration follows recent public gatherings addressing antisemitism in New York City, including a contentious prayer vigil held by two Orthodox Jewish day schools outside the mayor’s home of Gracie Mansion last week.
It also marks a pivot toward more community advocacy within the scope of UJA’s work. (70 Faces Media, the parent company of the Jewish Telegraphic Agency and New York Jewish Week, receives UJA funding.)
In an interview earlier this week with eJewishPhilanthropy, UJA’s executive vice president for community strategy and external relations Hindy Poupko called the Wednesday evening rally “an attempt to ensure that our narrative doesn’t get drowned out during this U.N. week.”
This article originally appeared on JTA.org.
The post Hundreds rally at United Nations to urge world leaders to address antisemitism appeared first on The Forward.
Uncategorized
How Russian and Austrian politics gave rise to modern Yiddish literature
פֿון װאַנען האָט זיך גענומען די מאָדערנע ליטעראַטור אױף ייִדיש און העברעיִש? ביז הײַנט האָט מען געהאַלטן, אַז זי איז געװען אַ פּועל־יוצא פֿון דער השׂכּלה־אידעאָלאָגיע, װאָסער ציל איז געװען צו דערציִען די ייִדישע מאַסן אינעם גײַסט פֿון דער אײראָפּעיִשער אױפֿקלערונג־קולטור.
עופֿר דינעס (קאָלאַמביע־אוניװערסיטעט) האַלט, אַז אַ װיכטיקע ראָלע אין דער אַנטוויקלונג פֿון דער מאָדערנער ליטעראַטור בײַ ייִדן האָט געשפּילט די נײַע קאָלאָניאַלע פּאָליטיק פֿון די רוסישע און עסטרײַכישע אימפּעריעס נאָך די צעטײלונגען פֿון פּױלן סוף־18טן יאָרהונדערט.
אונטער דער אַלטער פּױלישער מאַכט האָבן ייִדישע יחידים ניט געהאַט קײן דירעקטן שײכות צו דער מלוכה. די קהילות האָבן זיך געפֿירט לױט זײערע אײגענע תּקנות און מנהגים, און זײער קאָלעקטיװער פֿאָרשטײער פֿאַר דער מלוכה איז געװען דער װעד ארבע ארצות (די פֿאַרװאַלטונג פֿון פֿיר לענדער).
די נײַע אימפּעריאַלע מלוכות האָבן אָפּגעשאַפֿן דעם דאָזיקן רעזשים און גענומען אײַנפֿירן אַלגעמײנע געזעץ־געבונג פֿאַר אַלע אונטערטאַנער זײערע, ייִדן בתוכם. דינעסעס בוך באַשרײַבט ווי אַזוי די משׂכּילים האָבן גענומען אױף זיך די אױפֿגאַבע צו דערקלערן די דאָזיקע פּאָליטיק פֿאַר די ייִדישע מאַסן דורך זײערע ליטעראַרישע װערק.
דאָס קעפּל פֿון דינערס בוך לאָזט זיך ניט גענױ איבערזעצן אױף ייִדיש. דאָס ענגלישע װאָרט fiction האָט צװײ פֿאַרשײדענע באַטײַטן: בעלעטריסטיק און פֿיקציע, און זײ בײדע באַלאַנגען צו דעם מײן פֿונעם קעפּל: “די בעלעטריסטיק/פֿיקציע פֿון דער מלוכה“.
דורך זײערע בעלעטריסטישע װערק, האַלט דינעס, האָבן די משׂכּילישע מחברים געשאַפֿן אַן אידעאַליזירטן אימאַזש, אַ „פֿיקציע“, פֿון דער גוטװיליקער מלוכישער מאַכט, װאָס זאָרגט זיך װעגן דעם װױלזײַן פֿון אַלע אירע אונטערטאַנער.
די דאָזיקע פּאָזיציע האָט פֿאָרמולירט ישׂראל אַקסענפֿעלד (1787־1866) אין „דאָס שטערנטיכל“, דעם ערשטן ייִדישן ראָמאַן: „דאָס פּױלישע ביטערע אָנגעבלאָזענע גדלות, די פּױלישע גאװה איז בײַם רוס ניטאָ. אַ רוס, אַז ער קען זיך מיט אַ ייִדן און האָט מיט אים עטלעכע מאָל צו טאָן, רופֿט ער אים ׳בראַט׳’ [ברודער]. אַפֿילו דער פֿאַקטאָר [קאָמיסיאָנער], אַז ער [דער ייִד] דינט אים געטרײַ, האָט ער אים ליב.“
דינעסעס העלדן זײַנען פֿאַרשײדענע פֿיגורן. אײניקע זײַנען באַרימט, װי דער „זײדע“ פֿון דער ייִדישער ליטעראַטור, שלום־יעקבֿ אַבראַמאָװיטש (מענדעלע מוכר ספֿרים); דער גאַליציאַנער משׂכּיל יוסף פּערל און רבי נחמן פֿון בראַצלעװ.
אַנדערע זײַנען שוין כּמעט פֿאַרגעסן געװאָרן, װי דער העברעיִשער דיכטער משה אלחנן — דער מחבר פֿון צװײ העברעיִשע לױבגעזאַנגען. אײן שיר איז געװען געװידמעט דעם פּױלישן קעניג און דער צװײטער — דעם רוסישן צאַר. אַ צווייטער בײַשפּיל איז דער עסטרײַכישער באַאַמטער יאָהאַן עדואַרד זאַק, דער פֿאַרפֿאַסער פֿון אַ סאַטירישן ראָמאַן, װאָס מאַכט חוזק פֿון די גאַליציאַנער חסידים.
עס איז גוט באַקאַנט, אַז די משׂכּילים, בפֿרט דער טאַרנעפּאָלער סוחר יוסף פּערל, האָבן אין זײערע סאַטירישע חיבורים אױסגעלאַכט די חסידים..
אָבער מיט דער צײַט האָט פּערל דערזען, אַז דאָס איז ניט גענוג פֿאַר באַקעמפֿן די השפּעה פֿון חסידות. ער האָט זיך גענומען מסרן זײ צו די עסטרײַכישע אינסטאַנצן דורך זײַנע ליטעראַרישע װערק. װײַזט אױס, אַז די עסטרײַכישע פּאָליצײ האָט געהאַט מומחים, װאָס האָבן געקענט לײענען ייִדיש און העברעיִש.
להיפּוך צו די משׂכּילים, זײַנען די חסידים ניט געװען אײַנשטימיק אין זײער באַצי צו דער רוסישער אימפּעריע. דער גרעסטער אָנהענגער פֿון רוסלאַנד איז געװען דער גרינדער פֿונעם חב״ד, ר׳ שניאור זלמן פֿון ליאַדי. ער האָט געהאַלטן, אַז די קאָנסערװאַטיװע רוסישע פּאָליטיק העלפֿט באַשיצן ייִדישקײט קעגן די נײַע מערבֿדיקע אידעען.
ר׳ נחמן פֿון בראַצלעװ האָט געהאַט אַן אַנדער דעה. כּסדר האַלט מען זײַנע סיפּורי־מעשׂיות פֿאַר מיסטישע אַלעגאָריעס. אַ סך פֿון זײ דערצײלן װעגן אַ מלך און זײַן מלוכה. אַלעגאָריש טײַטשט מען דאָס אױס װי דער רבונו של עולם און די באַשאַפֿענע װעלט זײַנע.
אָבער דינעס לײענט די דאָזיקע מעשׂיות דורך אַ היסטאָרישן פּאָליטישן שפּאַקטיװ. ער האַלט, אַז צו מאָל איז דער מלך טאַקע פּשוט אַ קעניג און זײַן קעניגרײַך איז אַן עכטע מלוכה.
ר׳ נחמנס קריטיק פֿון דער נײַער אימפּעריאַלער פּאָליטיק איז ספּעציעל בולט אין דער „מעשׂה ממלך שגזר שמד“ („מעשׂה װעגן אַ קעניג װאָס האָט באַפֿוילן שמד“), װאָס מאָלט אױס אַ דעספּאָטישן מאָנאַרך.
דורך זײַנע אַלעגאָריעס האָט ר׳ נחמן געפּרוּװט דערקלערן זײַנע חסידים, אַז די נײַע רוסישע בעלי־בתּים זײַנען אױסן מװתּר צו זײַן די אױטאָנאָמיע, װאָס די ייִדישע קהילות האָבן גענאָסן אונטער דער פּױלישער מאַכט.
ר׳ נחמנס כּװנה, האַלט דינעס, איז געװען צו באַשיצן ייִדן פֿון דער נײַער מאַכט. צוליב דעם האָט ער ספּעציעל אױסגעקליבן די שטאָט בראַצלעװ (בראַסלעװ) אין פּאָדאָליע פֿאַר זײַן רעזידענץ, װײַל דאָס איז געװען אַן אַדמיניסטראַטיװער קרײַז־צענטער.
ר׳ נחמן האָט געהאָפֿט, אַז בראַצלעװ װעט זײַן „די פֿאַבריק פֿון ייִדישקײט“, און אַזױ אַרום „װעט די גאַנצע װעלט ווערן בראַסלאַװער חסידים“. די דאָזיקע װערטער האָט פֿאַרשריבן זײַן געטרײַער תּלמיד ר׳ נתן שטײנהאַרץ.
דינעס איז אַ געניטער דערצײלער. אױף די זײַטן פֿון זײַן בוך טרעפֿן זיך פּױלישע פּריצים, רוסישע מיליטער־לײַט, עסטרײַכישע פּאָליצײ און כּל־מיני ייִדן: משׂכּילים, חסידים, משומדים. ער אַנטפּלעקט פֿאַרכאַפּנדיקע פּרטים און אומשטאַנדן, װאָס לאָזן אױף ס׳נײַ אױסטײַטשן ליטעראַרישע טעקסטן.
סוף־18טן און אָנהײב־19טן יאָרהונדערט איז געװען אַ שטורעמדיקע תּקופֿה איבער גאַנץ אײראָפּע. די צעטײלונגען פֿון פּױלן און דערנאָך די מלחמות קעגן נאַפּאָלעאָנישן פֿראַנקרײַך האָבן שטאַרק געענדערט די פּאָליטישע מאַפּע פֿון מיטל־ און מזרח־אײראָפּע.
די דאָזיקע דראַמאַטישע געשעענישן האָבן פֿאַרטיפֿט דעם שפּאַלט אינעם פּױלישן ייִדנטום. די העכערע שיכטן, פֿאַרמעגלעכע שטאָטישע בעלי־בתּים, האָבן לרובֿ געשטיצט די נײַע פּאָליטיק און געצױגן נוצן פֿון דער לעגאַלער אָרדענונג אין רוסלאַנד און עסטרײַך.
אָבער די אָרעמע שטעטלדיקע מאַסן, בפֿרט חסידים, האָבן חושד געווען, אַז די נײַע מאַכט מאַכט וועט זיך אַרײַנמישן אין זײער עסקים כּדי אָפּצוציִען ייִדן פֿון ייִדישקײט.
בײדע צדדים האָבן גענומען פֿאַרשפּרײטן זײערע אידעען דורך ליטעראַרישע טעקסטן אין פֿאַרשײדענע זשאַנערס, אַזעלכע װי מעשׂיות, לידער, ראָמאַנען און סאַטירישע פּאַמפֿלעטן. און פֿון אָט די דאָזיקע װיכּוחים איז אױסגעװאַקסן די מאָדערנע צװײ־שפּראַכיקע ייִדישע ליטעראַטור.
The post How Russian and Austrian politics gave rise to modern Yiddish literature appeared first on The Forward.
Uncategorized
2 top Iranian officials to face trial in absentia over deadly 1994 attack on Argentinian Jewish center
(JTA) — Two senior officials at the heart of Iran’s military and national security establishment are among the eight people set to face trial in absentia over their alleged roles in the 1994 terrorist bombing of the AMIA Jewish community center in Buenos Aires.
Argentine Federal Judge Daniel Rafecas issued the 648-page ruling Monday, formally processing the suspects and ordering an asset freeze of up to $500 million for each of them. The ruling attributes different roles to the suspects, ranging from senior Iranian officials who allegedly made and facilitated the decision to carry out the attack to individuals accused of providing diplomatic and operational support.
Ahmad Vahidi, the current commander-in-chief of Iran’s Islamic Revolutionary Guard Corps, and Mohsen Rezaei, secretary of Iran’s Supreme National Security Council, are among seven Iranian citizens and one Lebanese national formally charged in the case.
The other defendants are former Iranian intelligence minister Ali Fallahian; former foreign minister Ali Akbar Velayati; former Iranian diplomat Hadi Soleimanpour; former cultural attaché in Buenos Aires Mohsen Rabbani; former embassy official Ahmad Reza Asghari; and alleged Hezbollah operative Salman Raouf Salman, also known as Samuel Salman El Reda.
The judge charged the defendants with aggravated homicide and injuries motivated by racial or religious hatred. He classified the bombing as both a crime against humanity and an act of genocide.
The July 18, 1994 bombing of the AMIA building killed 85 people and injured over 300, remaining the deadliest terrorist attack in Argentine history.
The ruling was handed down after almost seven months of Iran’s war with the U.S. and Israel, with the Islamic Republic’s nuclear program at the center of international debate.
Argentine President Javier Milei, known for his pro-Israel views, noted the prosecution in his remarks Wednesday at the annual U.N. General Assembly, and placed it in the context of the threat he said Iran poses to the West.
“We have also made a geopolitical choice: We have aligned ourselves unequivocally with the West, with the United States and with Israel — countries with which we share a deep affinity of values and strategic complementarity,” he said. “That is why we condemn the Iranian regime’s attacks on the State of Israel, we have designated Iran’s Revolutionary Guard as a terrorist organization, and continue to seek justice for the two attacks carried out on Argentine soil in 1992 and 1994.”
The indictments followed a unanimous ruling also on Monday by the federal appeals court upholding the constitutionality of applying Argentina’s trial-in-absentia law to the AMIA case. The legislation, enacted in 2025, allows proceedings involving terrorism and crimes against humanity to continue when defendants deliberately evade Argentine justice.
The Jewish umbrella organization DAIA welcomed the decision. “Thirty-two years after the bombing of the AMIA-DAIA building, Argentina’s courts have taken a major step in the pursuit of truth and justice,” it said in a post on X. The post featured photos of the suspects formally charged by an Argentine judge under the headline “Historic Event.”
AMIA in a statement posted Tuesday said the decision marks “a decisive milestone in establishing the truth about the worst terrorist attack suffered by our country.” The trial date has not yet been set, but experts quoted by Argentine media estimate that it will take place next year. It would be the first trial in absentia in Argentina’s history.
This article originally appeared on JTA.org.
The post 2 top Iranian officials to face trial in absentia over deadly 1994 attack on Argentinian Jewish center appeared first on The Forward.
