Uncategorized
A catalogue that portrays the history of Yiddish creativity around the world
עס איז דאָ אַ פֿאַרשפּרײטע מײנונג, אַז ייִדיש איז די שפּראַך פֿונעם אַלטהײמישן שטעטל, און װען ייִדן האָבן פֿאַרלאָזט זײער אַלטע הײם, האָבן זײ בהדרגה פֿאַרגעסן זײער מאַמע־לשון. אײניקע באַרימטע ייִדישע מחברים, צװישן זײ שלום־יעקבֿ אַבראַמאָװיטש, יצחק לײבוש פּרץ, מיכה־יוסף בערדיטשעװסקי, האָבן אױך ניט געגלױבט, אַז ייִדיש װעט האָבן אַ קיום אין גרױסע מאָדערנע שטעט, שױן אָפּגערעדט פֿון דער נײַער װעלט אױף יענער זײַט אַטאַלנטישן אָקעאַן.
די נײַע אױסשטעלונג „ייִדיש: אַ גלאָבאַלע קולטור“ אין דער ייִדישער ביכער־צענטראַלע אין אַמהערסט, מאַסאַטשוסעטס, פֿרעגט אָפּ די דאָזיקע דעה. אַן אילוסטרירטע מאַפּע פֿונעם אַלװעלטלעכן ייִדישלאַנד װײַזט, אַז אינעם צװאַנציקסטן יאָרהונדערט האָט די ייִדיש־קולטור — ליטעראַטור, קונסט, פּרעסע און טעאַטער — געבליט אױף אַלע קאָנטינענטן. צו דער אױסשטעלונג האָט מען אַרױסגעגעבן אַ פּרעכטיקן קאַטאַלאָג, װאָס אַנטפּלעקט די געשיכטע פֿון דער פֿאַרשפּרײטונג פֿון ייִדיש איבער דער װעלט.
דוד מאַזאָװער, דער קוראַטאָר פֿון דער אױסשטעלונג, האָט צוגעצױגן צו דעם דאָזיקן פּראָיעקט העכער װי הונדערט פֿאָרשער פֿון פֿאַרשײדענע אַספּעקטן פֿון דער ייִדיש־קולטור (מיך בתוכם). דאָס האָט אים דערמעגלעכט צונױפֿצושטעלן אַן אַרומנעמיקע און ביז גאָר פֿאַרכאַפּנדיקע געשיכטע פֿונעם גלאָבאַלן ייִדיש.
דער דאָזיקער פּראָיעקט האָט אַ פּערזענלעכן חשיבֿות פֿאַר מאַזאָװערן, אַן אוראײניקל פֿון שלום אַש. ער דערצײלט אין דער הקדמה צום קאַטאַלאָג, אַז זײַן אײגענע משפּחה־געשיכטע, װאָס ער האָט קינדװײַז געהערט פֿון דער באָבען, אַשעס טאָכטער, איז געװאָרן בײַ אים אַ טױער אין דער װעלט פֿון ייִדיש. שלום אַש האָט אױך געדינט װי אַ װעגװײַזער אין דער װעלט פֿון דער מאָדערנער ייִדישקײט: „אַ לײַדנשאַפֿטלעכער אײראָפּעער, אַ שטאָלצער ייִד און אַ געטרײַער — כאָטש שפּעטער איז ער אַנטױשט געװאָרן — אַמעריקאַנער.“
די כּװנה פֿון דער אױסשטעלונג, דערקלערט מאַזאָװער, איז צו װײַזן ייִדיש װי אַן אַלטװעלטלעכע מאָדערנע קולטור פֿאַרן ברײטן עולם. מען װיל באַטאָנען די פֿילזײַטיקײט פֿון זשאַנערס, סטילן און פֿאָרמען פֿון ייִדישער שעפֿערישקײט אין פֿאַרשײדענע לענדער און קולטורעלע סבֿיבֿות, מיט אַ טראָפּ אױף דער בולטער ראָלע פֿון פֿרױען.
במשך פֿון די לעצטע כּמעט האַלב־יאָרהונדערט יאָר האָט די ייִדישע ביכער־צענטראַלע אָנגעזאַמלט אַ רײַכע קאָלעקציע פֿון ביז גאָר פֿאַרשײדענע מאַטעריאַלן — ביכער, צײַטשריפֿטן, קונסטװערק, אַפֿישן, מוזיק, פּריװאַטע דאָקומענטן, חפֿצים און אַפֿילו שרײַבמאַשינען. אינעם קאַטאַלאָג דערצײלן זײ אַ לעבעדיקע און פֿאַרכאַפּנדיקע געשיכטע פֿון ייִדיש.
דאָס איז ניט קײן געשיכטע פֿונעם ליטעראַרישן אָדער קולטורעלן קאַנאָן, שרײַבט מאַזאָװער, נאָר אַן „עקלעקטישער מישמאַש פֿון די באַרימטע און די געמײנע, די גרױסע און די אומבאַקאַנטע“, װאָס איז אַרומנעמיק אָבער ניט ענציקלאָפּעדיש. כּדי צו העלפֿן דעם לײענער אָריִענטירן זיך אין אָט דעם מישמאַש האָט מען צוגעגעבן אַ היסטאָרישע כראָנאָלאָגיע מיט װיכטיקע געשעענישן און דאַטעס. אַ נוצלעכן היסטאָרישן איבערזיכט פֿון דער ייִדיש־ליטעראַטור האָט אָנגעשריבן דער ליטעראַטור־פּראָפֿעסאָר דוד ראָסקעס פֿונעם ייִדישן טעאָלאָגישן סעמינאַר.
דער קאַטאַלאָג איז בלי־גוזמא אַ קונסטװערק. ער אַנטפּלעקט דורך בילדער און קורצע מעשׂיות די רײַכע פּאַנאָראַמע פֿון ייִדישער שעפֿערישקײט. מען זעט אַ היפּשע צאָל פֿאַרשײדנאַרטיקע שער־בלעטער פֿון ייִדישע ביכער און צײַטשריפֿטן ווי למשל אַ ייִדיש לערנבוך פֿון אַראַביש פֿאַר ייִדישע זעלנער אין דער בריטאַנישער אַרמײ אין ארץ־ישׂראל בעת דער ערשטער װעלט־מלחמה; אַן אַמאָליקער בעסטסעלער, „פֿלאָראַ: די בילד־שײנע פֿאַבריק־מײדל“ — אַ ראָמאַן אין המשכים פֿון 2,768 זײַטן, װאָס איז אַרױס אין סינסינאַטי אין 1909; סאָװעטישע קינדערביכער פֿון די 1920ער יאָרן מיט אַװאַנגאַרדיסטישע בילדער פֿון אל ליסיצקי און נתן אַלטמאַן און שאַרפֿזיניקע קאַריקאַטורן פֿונעם ניו־יאָרקער סאַטירישן זשורנאַל „דער גרױסער קונדס“.
מען קען אויך באַזוכן י. ל. פּרצעס ליטעראַרישן סאַלאָן אין װאַרשע. דאָ זעט מען פּרצעס אײגענע האַנט־געשריבענע נאָטיצן, זעלטענע פֿריִע אױסגאַבעס פֿון זײַנע דראַמעס מיט אילוסטראַציעס פֿונעם קינסטלער שמעון בער קראַטקאַ, װי אױך פּאָרטרעטן פֿון 24 ייִדישע ליטעראַטן, װאָס האָבן געהאַט אַ פֿאַרבינדונג מיטן גרױסן מײַסטער.
מען קען אױך אַרײַנקוקן אין פּרץ הירשבײנס רײַזע־קופֿערט, װאָס האָט אים באַגלײט אױף זײַנע נסיעות איבער דער װעלט. דאָ געפֿינט מען טשאַטשקעס און פֿאָטאָס, װאָס הירשבײן און זײַן פֿרױ אסתּר שומיאַטשער האָבן מיטגעבראַכט פֿון יאַפּאַן, טיבעט און דרום־אַפֿריקע.
זײער אַ רײַכער אָפּטײל איז געװידמעט דעם ייִדישן טעאַטער אין אַלע ייִדישע תּפֿוצות. דאָס איז מאַזאָװערס באַליבטע טעמע. כּמעט מיט פֿערציק יאָר צוריק האָט ער צוגעגרײט אַן אױסשטעלונג װעגן דעם ייִדישן טעאַטער אינעם לאָנדאָנער ייִדישן מוזײ. פֿאַר מיר איז געװען אַ חידוש צו זען אַ קאָלעקטיװן פּאָרטרעט פֿון דער טרופּע, װאָס האָט אינעם יאָר 1908 אױפֿגעפֿירט אַבֿרהם גאָלדפֿאַדנס „בר כּוכבא“ אין יפֿו, ארץ־ישׂראל.
בילדער װערן באַגלײט מיט קורצע דערקלערונגען, װאָס העלפֿן פֿאַרשטײן זײער מײן און באַטײַט און גיבן צו אַ לעבעדיקן שטריך, אָדער אַ טשיקאַװן אַנעקדאָט. דער געראָטענער דיזײַן ברענגט האַרמאָניש צונױף די בילדער מיטן טעקסט. דאָס איז אַ בוך, װאָס עס װילט זיך בלעטערן און באַװוּנדערן. בלי־ספֿק איז דאָס דער בעסטער אַרײַנפֿיר אין ייִדיש הײַנט־צו־טאָג (און אױך אַ שײנע מתּנה לכּבֿוד חנוכּה).
מאַזאָװער דערמאָנט, אַז ער װאָלט געװאָלט אַריבערפֿירן דעם קאַטאַלאָג אױף דער אינטערנעץ. דער עלעקטראָנישער פֿאָרמאַט װאָלט געלאָזט צוגעבן נײַע טעמעס און מאַטעריאַלן, אַזעלכע װי ייִדיש אין שטעטל, חסידות, פֿאָלקלאָר און ייִדיש אין ישׂראל.
דאָס װאָלט געװען זײער אַ װיכטיקער פּראָיעקט, אי פֿאַרן ברײטן עולם, אי פֿאַר לערער און תּלמידים פֿון ייִדיש. אַזאַ מין פּערמאַנענטע עלעקטראָנישע אױסשטעלונג װאָלט באַזאָרגט מאַטעריאַלן פֿאַר כּלערלײ קלאַסן און קורסן װעגן ייִדיש־קולטור אױף פֿאַרשײדענע מדרגות.
The post A catalogue that portrays the history of Yiddish creativity around the world appeared first on The Forward.
Uncategorized
UK PM Starmer Says There Could Be New Powers to Ban Pro-Palestinian Marches
British Prime Minister Keir Starmer gives a media statement at Downing Street in London, Britain, April 30, 2026. Photo: REUTERS/Jack Taylor/File photo
British Prime Minister Keir Starmer said the government could ban pro-Palestinian marches in some circumstances because of the “cumulative effect” the demonstrations had on the Jewish community after two Jewish men were stabbed in London on Wednesday.
Starmer told the BBC that he would always defend freedom of expression and peaceful protest, but chants like “Globalize the Intifada” during demonstrations were “completely off limits” and those voicing them should be prosecuted.
Pro-Palestinian marches have become a regular feature in London since the October 2023 attack by Hamas on Israel that triggered the Gaza war. Critics say the demonstrations have generated hostility and become a focus for antisemitism.
Protesters have argued they are exercising their democratic right to spotlight ongoing human rights and political issues related to the situation in Gaza.
Starmer said he was not denying there were “very strong legitimate views about the Middle East, about Gaza,” but many people in the Jewish community had told him they were concerned about the repeat nature of the marches.
Asked if the tougher response should focus on chants and banners, or whether the protests should be stopped altogether, Starmer said: “I think certainly the first, and I think there are instances for the latter.”
“I think it’s time to look across the board at protests and the cumulative effect,” he said, adding that the government needed to look at what further powers it could take.
Britain raised its terrorism threat level to “severe” on Thursday amid mounting security concerns that foreign states were helping fuel violence, including against the Jewish community.
“We are seeing an elevated threat to Jewish and Israeli individuals and institutions in the UK,” the head of counter-terrorism policing, Laurence Taylor, said in a statement, adding that police were also working “against an unpredictable global situation that has consequences closer to home, including physical threats by state-linked actors.”
Uncategorized
War Likely to Resume After Trump’s Rejection of Latest Proposal, Says IRGC General
Iranians carry a model of a missile during a celebration following an IRGC attack on Israel, in Tehran, Iran, April 15, 2024. Photo: Majid Asgaripour/WANA (West Asia News Agency) via REUTERS
i24 News – A senior Iranian military figure said that fighting with the US was “likely” to resume after President Donald Trump stated he was dissatisfied with Tehran’s latest proposal, regime media reported on Saturday.
The comments of General Mohammad Jafar Asadi, one of the top Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) commanders, were relayed by the Fars news agency, considered as a mouthpiece of the the powerful paramilitary body.
“Evidence has shown that the Americans do not not adhere to any commitments,” Asadi was quoted as saying.
He further added that Washington’s decision-making was “primarily media-driven aimed first at preventing a drop in oil prices and second at extricating themselves from the mess they have created.”
Iranian armed forces are ready “for any new adventures or foolishness from the Americans,” he said, going to assert that the Iran war would prove for the US a tragedy comparable with what was for Israel the October 7 massacre.
“Just as our martyred Leader said that the Zionist regime will never be the same as before the Al‑Aqsa Storm operation [the name chosen by Hamas leadership for the October 7, 2023 massacre in southern Israel], the United States will also never return to what it was before its attack on Iran,” he said. “The world has understood the true nature of America, and no matter how much malice it shows now, it is no longer the America that many once feared.”
Uncategorized
Trump Says US Navy Acting ‘Like Pirates’ to Carry Out Naval Blockade of Iranian Ports
A view of Iranian-flagged cargo ship M/V Touska as the US Navy Arleigh Burke-class Aegis guided missile destroyer USS Spruance conducts its interception in a location given as the north Arabian Sea, in this screen capture from a video released April 19, 2026. Photo: CENTCOM/Handout via REUTERS
President Donald Trump said on Friday the US Navy was acting “like pirates” in carrying out Washington’s naval blockade of Iranian ports during the US and Israel’s war against Iran.
Trump made the comments while describing the seizure by US forces of a ship a few days ago.
“We took over the ship, we took over the cargo, we took over the oil. It’s a very profitable business,” Trump said in remarks on Friday evening. “We’re like pirates. We’re sort of like pirates but we are not playing games.”
Some of Tehran’s vessels have been seized by the US after leaving Iranian ports, along with sanctioned container ships and Iranian tankers in Asian waters.
Iran has blocked nearly all ships passing through the Strait of Hormuz apart from its own since the start of the war. Trump has imposed a separate blockade of Iranian ports.
The US and Israel attacked Iran on February 28. Iran responded with its own strikes on Israel and Gulf states that host US bases. US-Israeli strikes on Iran and Israeli attacks in Lebanon have killed thousands and displaced millions.
The war has raised oil prices and led to the blockade of the Strait of Hormuz, a chokepoint for about 20 percent of global oil and liquefied natural gas shipments.
Trump, who has offered shifting timelines and goals for the war that remains unpopular in the US, has faced widespread condemnation over his comments on the conflict, including when he threatened to destroy Iran’s entire civilization last month.
Many US experts said last month that American strikes on Iran may amount to war crimes after Trump threatened to target civilian infrastructure.