אין פּרשת ראה רופֿט משה רבינו דאָס ייִדישע פֿאָלק צו זען די ברכה און די קללה, וואָס דער באַשעפֿער גיט פֿאַרן מקיים זײַן אָדער, חלילה, פֿאַרן עובֿר זײַן אויף זײַנע מיצוות. „ראה, אָנוכי נותן לפֿניכם היום ברכה וקללה“ — זעט, איך גיב אײַך הײַנט אַ ברכה און אַ קללה.

אין די פֿאָריקע פּרשיות האָבן מיר שוין דערמאָנט, אַז דער חומש „דבֿרים“ פֿאָקוסירט אויף דירעקטע באַציִונגען צווישן דעם מענטש און דעם באַשעפֿער. דער רבונו־של־עולם האָט אָנגענומען משה רבינוס ווערטער ווי אַן אינטעגראַלן חלק פֿון זײַן תּורה, ווײַל משה האָט דערגרייכט די הויכע מדרגה פֿון אַ געטלעכן מענטש; די הייליקע שכינה אַליין האָט גערעדט דורך זײַן מויל.

אויב אַזוי, קאָן מען פֿאַרשטיין, אַז פֿון משה רבינוס דערהויבענער פּערספּעקטיוו האָט ער פּערזענלעך געזען די ברכות, וואָס קומען ווי אַ רעזולטאַט פֿונעם מקיים זײַן די מיצוות. אין אונדזער פּרשה לייענען מיר אָבער, אַז משה האָט אָנגעזאָגט די ייִדן דורכצופֿירן אַ קאָקרעטן ריטואַל בעתן אַרײַנקומען אין ארץ־ישׂראל, כּדי יעדער זאָל משׂיג זײַן די דאָזיקע קאָנצעפּציע מיט זײַנע אייגענע אויגן. ווי די תּורה דערקלערט שפּעטער, האָבן זעקס ייִדישע שבֿטים געדאַרפֿט זאָגן אַ גאַנצע ריי ברכות אויפֿן באַרג גריזים, און די אַנדערע זעקס שבֿטים האָבן געשאָלטן די רשעים אויפֿן בשכנותדיקן באַרג עיבֿל, כּדי אויף אַ גשמיותדיקן אופֿן צו שילדערן דעם חילוק צווישן שׂכר־מיצוות און דער שטראָף פֿאַר עבֿירות.

די חסידישע מפֿרשים אַסאָציִיִרן דעם נאָמען פֿון אונדזער סדרה מיט די ניסים פֿון מתּן־תּורה. די תּורה באַטאָנט, אַז ווען דער אייבערשטער האָט געגעבן די תּורה אויפֿן באַרג סיני, האָבן אַלע ייִדן געזען דאָס קול פֿונעם באַשעפֿער; די חז״ל דערקלערן, אַז דעם אייבערשטנס ווערטער האָבן זיך אין זייער שׂכל פֿאַרוואַנדלט אין וויזיעס.

הרבֿ אַריה קאַפּלאַן, דער באַקאַנטער וויסנשאַפֿטלעך־אָריענטירטער פּאָפּולאַריזאַטאָר פֿון קבלה און חסידות, האָט אין זײַנע ווערק מסביר געווען, אַז לויט דער מאָדערנער פּסיכאָלאָגיע זענען די דאָזיקע דבֿרי־חז״ל גאַנץ פֿאַרשטענדלעך. הגם אונדזער מוח באַהאַנדלט די אינפֿאָרמאַציע פֿון די אויערן און אויגן אויף באַזונדערע אופֿנים, איז דער פּראָצעס בעצם דער זעלבער. אין אויסעראָרדנטלעכע סיטואַציעס – און די מתּן־תּורה איז זיכער אַ גוטער בײַשפּיל דערפֿון – קאָנען אונדזערע חושים זיך צונויפֿשמעלצן. למשל, ווען מיר זעען אַ חלום און עצעמער פּרוּווט אונדז אויפֿצוּוועקן, ווערן די ווערטער פֿונעם דרויסנדיקן מענטש צומאָל פֿאַרוואַנדלט אין חלומדיקע וויזועלע פֿיגורן. אין דער הײַנטיקער פּסיכאָלאָגיע ווערן אַזאַ פֿענאָמען אָנגערופֿן „סינעסטעזיע‟.

די תּורה בלײַבט אָבער אַקטועל אין יעדן דור. הגם מיר זענען ווײַט פֿון משה רבינוס דערהויבענער מדרגה פֿון דבֿקות און פֿונעם מיסטישן שׂכל־צושטאַנד בעת דער מתּן־תּורה, זאָגט אונדז משה רבינו קלאָר, אַז אין אַ געוויסער מאָס קאָנען מיר אַלע זען די פּירות פֿון אונדזער עבֿודת־השם אין דער וועלט. די גײַסטיקע דערפֿאַרונג בײַם באַרג סיני בלײַבט אײַנגעקריצט אין אונדזערע נשמות, און מיר זענען טאַקע מסוגל צו זען מיט אונדזערע אויגן דעם באַשעפֿערס שפֿע פֿאַרן מקיים זײַן די מיצוות.

אין די פֿריִערדיקע צוויי סדרות האָבן מיר געלייענט די ווערטער פֿון דער וויכטיקסטער ייִדישער תּפֿילה: קריאת־שמע. צוויי מאָל אַ טאָג, מוזן מיר זיך דערמאָנען, אַז אַלץ אין דער וועלט איז אַ געטלעכע אַנטפּלעקונג. דער אות „ח‟ אינעם וואָרט „אחד‟ איז מרמז בגימטריא, אַז דער רבונו־של־עולם איז איינער אויף די זיבן הימלען און אויף דער ערד, און דער אות „ד‟ דערמאָנט אונדז, אַז אין אַלע פֿיר ריכטונגען אַרום אונדז און אין אַלע פֿיר עלעמענטן פֿון דער נאַטור דערשפּירט זיך דער געטלעכער כּוח. ווי רבי לוי־יצחק באַרדיטשעווער, דער באַרימטער חסידישער צדיק, זינגט אין זײַן ניגון „דודעלע‟, געפֿינען מיר איבעראַל דעם אייבערשטן און פֿאָרט בלײַבט ער פֿון אונדז באַהאַלטן. ווי דער בעל־שם־טובֿ האָט זיך אויסגעדריקט, ווען אַ בלאַט פֿאַלט אַראָפּ פֿון אַ בוים, איז עס אַ טייל פֿונעם געטלעכן באַשאַף־פּלאַן.

אויב מע טראַכט זיך אַרײַן, זעען מיר יעדן טאָג מיט אונדזערע אויגן גאַנץ קאָנקרעטע ברכות און קללות אויף אַ גאַנץ פּשוטן אופֿן, אָן קיין הויכע עבֿודות און מעדיטאַציעס. אַדרבה, צום באַדויערן, זענען די מענטשן אָפֿטמאָל אַליין שולדיק אין דעם, וואָס דעם אייבערשטנס השגחה בלײַבט פֿון אונדז באַהאַלטן. ווען אין די נײַעס דערציילט מען שרעקלעכע ידיעות וועגן מלחמות און אַנדערע צרות, דאַרפֿן מיר געדענקען, אַז די וועלט נייטיקט זיך אין אַ תּיקון. וואָס מער מיר זאָרגן זיך וועגן די מיצוות בין אָדם־לחבֿרו, אונדזערע עטישע פֿליכטן לגבי אַנדערע מענטשן, אַלץ קלאָרער זעען מיר מיט אונדזערע אויגן, ווי די וועלט ווערט אַ בעסער געבענטשט אָרט.

דער גרויסער מקובל און בעל־מוסר אלעזר אַזכּרי באַמערקט אין דער הקדמה צו זײַן „ספֿר־חרדים‟, אַז דער באַקאַנטער ספֿרדישער צדיק רבי יוסף סרגוסי האָט זוכה געווען צו דערגרייכן אַ הויכע מדרגה פֿון רוח־הקודש, ווײַל ער פֿלעגט אַרומלויפֿן אין צפֿת, כּדי שלום צו מאַכן אַפֿילו צווישן צופֿעליקע צעקריגטע אַראַבישע פּאָרפֿעלקער. אונדזער באַטייליקונג אינעם וועלט־תּיקון, לאַוו־דווקא אין אונדזערע אייגענע קהילות, ברענגט גאַנץ פּראַקטישע רעזולטאַטן סײַ אין דער אַרומיקער סבֿיבֿה, סײַ אין אונדזערע נשמות.

פֿון דער צווייטער זײַט, כּל־זמן ערגעץ אין דער וועלט הערשט שׂינאה און אומיושר, בלײַבן מיר אין גלות, פֿאַרזונקען אין סיטרא־אַחרא. אַדרבה, ווען אַ ייִדישע קהילה זאָרגט זיך בלויז וועגן אירע אינערלעכע ענינים, ווערט זי אָפֿט באַוואַקסן מיט אַ גאַנץ פּעקל קללות און צרות. אין אַ סבֿיבֿה, וווּ מע היט זיך אָפּ אויף כּלערליי אופֿנים פֿון דער „פֿאַרשאָלטענער‟ דרויסנדיקער וועלט, קריכן גרינג אַרײַן אינטריגעס, קריגערײַען און אַנדערע פּראָבלעמען; צוליב אַזאַ באַציִונג, נעבעך, קאָן מען אַליין פֿאַרשאָלטן ווערן. אויב מע טראַכט זיך אַרײַן, קאָנען מיר גאַנץ קלאָר דערזען, אַז די וועלט נייטיקט זיך אין אונדזער גלאָבאַלער עבֿודת־התּיקונים; די לעכערדיקע און קרומע באַציִונג צו די מיצוות בין אָדם־לחבֿרו זענען אַ קוואַל פֿון בפֿירושע קללות.

עס באַקומט זיך, אַז וואָס שייך די צווישן־מענטשלעכע מיצוות, איז גאַנץ גרינג צו דערזען די ברכות און קללות, וואָס ס׳שטעקן אין זיי. די תּורה באַטאָנט אין אונדזער פּרשה, אַז דער אייבערשטער האָט פֿאַרטריבן די כּנענים און געגעבן זייער לאַנד צו ייִדן נישט צוליב די ייִדישע זכותים, נאָר צוליב די רישעותדיקע מעשׂים פֿון די אַמאָליקע כּנענישע פֿעלקער, וועלכע האָבן אויף עקסטרעם אַכזריותדיקע אופֿנים צעטראָטן די עטישע יסודות פֿון מענטשלעכקייט.

פֿון דער צווייטער זײַט, איז גאַנץ גרינג צו דערשפּירן די ברכה אין אַ היים, וווּ עס הערשט שלום־בית און פֿרידלעכע באַציִונגען מיט די שכנים. אין אַ שיל, וווּ אַלע מתפּללים זענען בשלום איינער מיטן צווייטן און האָבן דרך־ארץ פֿאַר דער אַרומיקער וועלט רוט אויך אַ געזונטע און געבענטשטע אַטמאָספֿער.

רבי פּינחס־אליהו האָראָוויץ דערקלערט אין זײַן „ספֿר הברית‟, אויפֿן סמך פֿון רבי חיים וויטאַל און אַנדערע קלאַסישע קבלה־קוואַלן, אַז אין אַ ברודערלעכער און פֿרײַנדלעכער געזעלשאַפֿט קאָנען אַפֿילו דורכשניטלעכע מענטשן דערגרייכן דעם רוח־הקודש. אויב מיר זענען מקיים ווי געהעריק די מיצוות בין אָדם־לחבֿרו, קענען מיר אויך דערזען די ברכה, וואָס שטעקט אין די מיצוות בין אָדם־למקום, ריין־גײַסטיקע באַציִונג־ענינים צווישן דעם מענטש און דעם אייבערשטן. כּדי צוצוקומען אויף וויפֿל מע קען צו דער שכינה־אַנטפּלעקונג און אויסצומײַדן די דערמאָנטע קהילה־פּראָבלעמען, מוזן מיר זיך קודם־כּל פֿאָקוסירן אויפֿן סאָציאַלן אַספּעקט פֿון דער תּורה, וואָס דערמעגלעכט צו זען דירעקטע פּאָזיטיווע רעזולטאַטן פֿון אונדזער עבֿודת־השם.

The post Why did Moses command Jews to choose between a blessing and a curse? appeared first on The Forward.

Michigan Jews are feeling the ground shifting beneath us. For the first time, the Democratic candidate to represent Michigan in the United States Senate is not an advocate of unconditional support for Israel’s government. And he is one of a growing number of progressive leaders pushing the Democratic establishment to fight for the values it claims to stand on.

Many in our communities hoped for a different outcome in yesterday’s primary and feel destabilized by the shifting political terrain. Others feel hopeful, for the first time, of being represented on the electoral stage. Moving into the general election, when the stakes are so high, I would like to refocus the conversation on our shared values.

When I cast my ballot Tuesday, and when I cast it again in November, I do so with the wisdom of Pirkei Avot 1:18 in mind: on three things does the world stand — on justice, on truth, and on peace, as it is said: “execute the judgment of truth and peace in your gates” (Zechariah 8:16). Rabban Shimon ben Gamaliel and others of his generation were building communities out of the rubble of the Temple’s destruction. They asked themselves, as they rebuilt: what are our core principles? What values need to sit at the center of this new order? Out of the wreckage, what new world will we create?

Let those three pillars be our voting guide.

Din — Judgment. Who will fight for fairness? Who is beholden to corporate interests and who will stand for economic equality? A candidate’s record on wages, on housing, on the right to organize — these will show commitment to justice.

Emet — Truth. Who tells us the truth, even when it costs them? In the words of former Rep. Andy Levin, we are looking for “authenticity, bravery, and truth-telling.” Who can help to rebuild trust in our public servants and institutions?

Shalom — Peace. Which candidate will challenge the military-industrial complex? Who will work to reduce war and violence in our world, rather than fund more of it? At home and abroad.

In this election, we have an unusually clear lens for understanding a candidate’s values: immigration enforcement. Immigration and Customs Enforcement — ICE — is where our society’s authoritarian drift is most visible and most violent. So as we lean on the pillar of Shalom to consider candidates, we can ask a direct question: is this someone who will bakesh shalom v’radfehu — seek peace and pursue it — for the people in ICE’s crosshairs? Or will they support the expansion of a paramilitary force into our schools and neighborhoods?

Justice, Truth and Peace — these are the values upon which “the world stands.” But what does it mean for the world to stand? A classic rabbinic commentary interprets this as the preservation of human society. Which candidate will protect the environment, will put people over profit, will choose the survival of our communities over the balance sheet of the insurance, arms and oil industries? By this measure, the idea that Jews who want unconditional aid for Israel should therefore vote for a candidate who would strip away abortion rights, gut health care, and undermine the basic machinery of democracy is, to use a technical term, cuckoo banana-cakes.

And then there is the issue of antisemitism. My teacher Rabbi Mordechai Liebling explains that on the left, antisemitism is a bug and not a feature — a problem that can be and must be addressed. On the right, antisemitism is a foundational worldview. The real threat to American Jews is the far right. It’s they who promulgate conspiracy theories and it’s they who deploy ICE into our communities to kidnap our neighbors.

I personally think that Dr. El-Sayed is not antisemitic — certainly not any more than the general population. But I don’t need to convince you of that. What I hope you’ll hear is that Abdul is someone with whom we share core values — that he is someone the Jewish community can work with. What I hope you’ll hear is that a liberal-fascist coalition is out of the question, and that a liberal-left coalition is the only path forward. In November, we will elect a politician who will work with the people and not against us. Our loyalty is not to any party, but to the movement for a true democracy — and to the leaders who will work with us to advance it.

The ground doesn’t have to shift beneath us; we can be a part of moving that ground, of redrawing the politics of the possible. May Zechariah’s vision of justice, truth and peace come to pass, speedily and in our days, and may we merit to help make it so.

The post In the Michigan Senate race, Jews should (and will) vote for democracy appeared first on The Forward.

Following Abdul El-Sayed’s narrow win of the Democratic nomination for Michigan’s open Senate seat, the state’s Jewish Democrats are reflecting on whether the divisions El-Sayed’s candidacy brought to the fore can be bridged before November.

Jewish voters make up just 1.4% of the electorate in Michigan. But the community had become deeply invested in the race, with Jews both in fierce opposition and fiery support of El-Sayed in an election that had become a proxy fight over the Gaza war and the U.S.-Israel relationship.

Jewish former Michigan congressman Andy Levin, who had endorsed El-Sayed, believes Democrats will get behind the nominee in the interest of defeating Republican Mike Rogers — a race that could determine which party controls the Senate. Pre-primary polls found Rogers leading El-Sayed by single digits.

“Shame on any Jewish Democrat if they’re going to go vote for Mike Rogers and put our democracy at risk because they can’t find their way to supporting Abdul El-Sayed, who is such a brilliant person, just because he doesn’t share their exact beliefs on Israel and Palestine,” Levin told the Forward. “That’s ridiculous.”

Levin lost his Senate seat to Rep. Haley Stevens after heavy spending against him by AIPAC, the campaign fundraising group advocating for unrestricted U.S. aid to Israel. An AIPAC-associated super PAC spent some $32 million in a failed attempt to get Stevens the Senate nomination.

Stevens endorsed El-Sayed for the general election Wednesday morning. But some Jews who voted for Stevens see no possibility for reconciliation. Rabbi Asher Lopatin of the modern Orthodox synagogue Kehillat Etz Chayim in suburban Detroit had endorsed Stevens in the primary, alarmed by El-Sayed’s association with the controversial Twitch streamer Hasan Piker and condemnation of Israel as a genocidal and apartheid state.

In a TV interview Wednesday, El-Sayed used the term “bloodthirsty” to describe Israel.

“To have so many people vote for someone who is so hurtful to the Jewish community, the things that the Jewish community values — I think it’s depressing,” Lopatin told the Forward.

Lopatin has made up his mind that he will not vote for El-Sayed in the general election, but he also isn’t yet sold on Rogers, the Republican nominee.

“I have to study him more,” Lopatin said. “But I will not vote for Abdul El-Sayed, definitely, and I would tell people they should not.”

Lopatin said he wishes Stevens would condemn El-Sayed rather than endorse him.

Still, others see El-Sayed as the best candidate to face Rogers in the general — and don’t want him to pull back on the issues that won him the nomination. Barbara Weinberg Barefield, a photographer outside Detroit who helped organize the group Jews for Abdul, said she has confidence El-Sayed will win the general — attributing the close primary race partly to the influence of outside money supporting Stevens.

“He was able to win this election in the face of close to $70 million of outside funding going to bolster his opponent,” Weinberg Barefield said. “This election is showing us, and elections around the country are showing us, that elections are not to be bought — they’re to be earned.”

Roslyn Schindler, a retired professor who taught Holocaust studies at Wayne State University, was also among El-Sayed’s Jewish supporters, even as she disagreed with him on his lack of support for a two-state solution. She stressed the importance of beating Rogers in November irrespective of disagreements on Israel.

“My motto is and will be: vote blue, no matter who,” Schindler told the Forward. “I am hoping that all Democrats realize that to do otherwise will be self-destructive and just plain wrong.”

Others are taking a wait-and-see approach. Decky Alexander, chair of the Michigan Democratic Jewish Caucus — which endorsed Stevens in the primary — isn’t issuing an endorsement in the general election yet.

She said the close margin El-Sayed won by, about 15,000 votes, gives her hope that El-Sayed will see the need to unify his party. A start, she said, would be focusing less on AIPAC during his general election campaign.

“There’s a lot of opportunity on Abdul’s side to be a better bridge maker versus kind of a bridge burner,” Alexander told the Forward. “The cards are his. It’s his responsibility to initiate.”

In his election night speech, El-Sayed didn’t mention AIPAC by name, instead speaking more generally about getting money out of politics.

On Wednesday, he addressed Jewish Michiganders directly: “I want you to know that my commitment to your safety, my commitment to Jewish safety, is the same commitment that I have to the safety of my own daughters.”

The post On El-Sayed, Michigan’s Jewish Democrats aren’t all ready to unite behind nominee appeared first on The Forward.