Uncategorized
An 1859 fight over how to make matzah has lessons about the threat of AI today
(JTA) — In the last few months the world has been dazzled by an astonishing sequence of AI systems capable of performing all kinds of difficult tasks — writing code, composing poetry, generating artwork, passing exams — with a level of competence that rivals or exceeds what humans can do. The existence of these AIs has prompted all manner of soul-searching about the nature of humanity. It has also made many people wonder which human tasks are about to be taken over by machines.
The capabilities of these AIs are new and revolutionary, but the story of machines taking over human jobs is not. In Jewish history the most important story of that transition has to do with matzah, and it’s a story that carries important lessons for the present day.
Starting 164 years ago, dozens of European rabbis engaged in a furious debate that would not be fully resolved until the beginning of the 20th century. Matzah, which for millennia had been made by human hands in accordance with the narrow constraints of Jewish law, could now be processed with a series of machines that promised huge savings of time and money. As town after town adopted these machines, opposition began to rise, until it exploded in 1859 with the publication of “An Alert for Israel,” a collection of letters from prestigious rabbis, who adamantly argued that for anyone interested in following the laws of Passover a matzah made with a machine was no better than a loaf of bread.
The arguments for this position were many, but all will sound familiar to anyone following the AI conversation. Like today, some objected to the machines just because they were new and different, but most had more specific concerns. First, there was the matter of lost jobs. In many parts of Europe matzah was made by the poorest members of society, who were given the job as a way to help them raise money before one of the most cost-intensive holidays of the year. Ceding this job to machines would take work from those who could least afford it.
It takes about 20 seconds in a 1,300-degree, coal-and-wood-fired oven to bake shmurah matzah to perfection. (Uriel Heilman)
Beyond economics, there was concern that the machines just weren’t as reliable as people, especially given the rules around matzah-making outlined in Jewish law. What if bits of dough got trapped in the gears, quietly leavening for hours and unknowingly ruining whole batches of matzah in the process? What if the trays warmed the dough too fast? Without proper oversight, how could you trust your own food?
Finally, some objected to the loss of a literal human touch. Jewish law stated that matzah was supposed to be made by people who knew they were baking matzah. A machine, no matter how sophisticated, didn’t “know” anything. How could you eat matzah on Passover knowing that this most important food was made by a mindless machine?
The responses didn’t take long to arrive. “A Cancellation of the Alert,” a collection published the very same yearr, forcefully argued that machine matzah was perfectly fine — and possibly even better than the human product. No, inventions aren’t inherently bad. No, the machines wouldn’t harm the poor, because the machines made matzah less expensive for everyone. No, the machines weren’t prone to error — and they certainly weren’t more error-prone than lazy, careless humans. No, the machines didn’t know what they were doing — but the people who built them did, and wasn’t that enough?
The machines eventually won, but then something happened that I don’t think either side anticipated. With Manichewitz’s machine matzahs claiming most of the American market by the early 20th century, it was now the handmade matzah makers who were on the back foot; it was they and not the machines who needed to demonstrate that they were up to the difficult task of preparing this food with the efficiency and reliability of the machines.
The result is more than a little tragic. Matzah is the Jewish food with the deepest origins of all — deeper than brisket, deeper than latkes, deeper even than challah — and yet it is the ritual food most likely to be picked up at the supermarket and least likely to be made at home. While there are still communities today that exclusively eat handmade matzah, even this job is now largely outsourced to just a few companies that resemble their machine-driven counterparts in scale. While teachers will sometimes demonstrate how to make matzah for educational purposes, across the religious spectrum the era of locally made matzah is over.
Despite the fact that it’s hard to imagine a simpler baked good — matzah is just flour and water, and it’s literally illegal to spend more than 18 minutes making it — its production is treated as though it is only slightly less complicated than constructing a jet engine, and people are worried about shortages as though matzah were a natural resource or an advanced microchip. The transition has been so complete that we barely remember there was a transition at all.
Baked matzah coming out of the oven at Streit’s Matzo factory on Manhattan’s Lower East Side, date unknown. (Courtesy Streit’s Matzo)
Did the rabbis pushing for machine matzah know this was going to happen? Almost certainly not. The economic impact of machine labor is relatively easy to predict, but the psychological and cultural effects are a lot harder. There was probably no way of knowing how machines would change the way we thought about matzah in the long run, but today it’s clear that automating this ancient task has changed our own relationship to Passover’s central food — and because the change has resulted in a lot of alienation from matzah production, I’m not so sure it was a change for the better. Making matzah locally could have been a way to feel connected to the ancient Israelites, who left Egypt so fast that they didn’t have time to make anything else. Instead of emulating this ad-hoc food, we optimized it for cost and efficiency, in the process turning matzah into just another specialty cracker on the grocery store shelf. Was it really worth it?
It’s probably a bit much to say that OpenAI is just a modern Manischewitz, but the parallels between the debate about machine-generated matzah and the present debate about machine-generated everything are useful for considering how short-term policy choices around AI won’t necessarily capture all of the technology’s long-term effects on how human beings want to spend their time. When we relinquish an activity to an AI for economic reasons, we may eventually come to believe that humans are no longer qualified to do the task at all.
Then as now we must balance our economic needs against our ideas about what kinds of activities make for a good and fulfilling life.
—
The post An 1859 fight over how to make matzah has lessons about the threat of AI today appeared first on Jewish Telegraphic Agency.
Uncategorized
Why Mamdani remains focused on Israel as NYC mayor
When Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu spoke at the UN this week, New York City Mayor Zohran Mamdani was there — not in body, but in spirit, having condemned the Israeli prime minister and previously encouraged protests against him.
As a leader in the Jewish community, I know that many American Jews oppose Netanyahu’s government. But many also believe strongly that Israel’s survival as a Jewish homeland is critically important. They, therefore, feel boxed in by the mayor: compelled by conscience to oppose Israel’s leader and to condemn Mamdani’s repeated attacks on Israel’s existence, many of which they find offensive and dangerous.
Because of my previous work for Mayor Bloomberg, I am often asked by Jewish community members why this mayor so frequently puts them in this painful bind. The answer, I believe, lies in motivations worth understanding more clearly.
Of course, Mamdani’s focus on Israel seems partially motivated by principle. He clearly thinks Israel is illegitimate and opposes how it defends itself. I take him at his word that these convictions are sincere. But sincerity still does not explain his single-mindedness. A mayor willing to absorb this much political friction must see some benefit. But what?
To understand, let’s reexamine the 2025 election, often described as a “political tsunami.” The facts, however, are more complicated. Mamdani did defeat his closest opponent by nearly 10%, but in so doing he secured under 51% of the total vote – against a flawed and divided opposition. Viewed this way, his impressive margin seems less sweeping and much narrower.
More important than his electoral margin, though, is the coalition that produced it. His victory rested heavily on three blocs: self-identified very liberal voters; and Muslim and South Asian voters, who turned out in historic numbers. South Asian and Indo-Caribbean turnout, for example, rose 350% between 2021 and 2025, with 87% of South Asian votes going to Mamdani. Analyzing available data, I believe that, taken together, these three blocs accounted for well over 50% of all Mamdani votes.
What makes this coalition intriguing is that it consists of such strange bedfellows. The blocs differ sharply on many key local issues. On same-sex marriage, PRRI’s American Values Atlas found 33% support among Muslim-Americans in 2024, with support among very liberal Americans substantially higher. The divergence is similarly stark on policing, education, and many other policies.
In fact, it is hard to identify many things uniting these blocs besides this candidate: a skilled politician speaking the language of the left, while activating Muslim and South Asian voters just as Mayors Bloomberg and Koch activated Jewish voters and Mayors Adams and Dinkins activated Black voters.
Which brings us back to Israel.
When one barely ekes out a majority against flawed opponents, and one’s coalition is fundamentally misaligned, one must find ways to hold it together. To this end, Mamdani seems to be taking a page from Donald Trump. When Trump’s coalition buckles, he reaches for a “shiny distraction” — attacks on the press; trade wars; threatened invasions of Greenland. For Trump, the specifics are almost irrelevant; what matters is the theater of conflict and the distraction it produces.
For Mamdani, his Greenland is Israel.
Yes, it is a subject on which he holds sincere convictions. But, more importantly, it is one of few issues on which his coalition agrees. His relentless focus on Israel — to the exclusion of other worthy targets, including grave human rights offenders across South Asia and the Muslim world — is no accident. It is a political calculation allowing him to don the mantle of moral crusader while keeping his coalition on-side and united.
For those who believe Mamdani’s politics pose a danger to the Jewish community and want to slow his political momentum, this analysis yields two insights.
First, trying to persuade the mayor to soften his Israel attacks is unlikely to succeed. Doing so is not his inclination or in his political interests.
Second, and maybe more interestingly, Mamdani has a vulnerability that he seems to recognize – a fragile coalition. Allowing Mamdani to
make Israel his “shiny distraction” and engaging him on it plays his game. A different approach would be to defend Israel as-needed, but focusing efforts on pressing Mamdani to do his job – for example, elevating important issues, such as specialized high school admissions practices, on which his coalition happens to be divided.
The upshot? When smart politicians do things that seem politically risky, they usually see something others do not. Mamdani’s Israel focus offers a case-in-point. Those looking to respond should consider resisting the temptation to take the bait when possible. The wiser strategy is to engage under different rules: defending Israel when necessary, then pivoting to the difficult local issues from which Israel is meant to distract.
The post Why Mamdani remains focused on Israel as NYC mayor appeared first on The Forward.
Uncategorized
New voices in Yiddish: A prose and poetry contest
לכּבֿוד דעם 85סטן יאָר זינט מע האָט פֿאַרלייגט דעם ייִדישן זשורנאַל „אױפֿן שװעל“, וועט די אָרגאַניזאַציע וואָס שטיצט דעם זשורנאַל, די „ייִדיש־ליגע“, דורכפֿירן אַ קאָנקורס פֿון נײַע ייִדיש־שפּראַכיקע לידער און פּראָזע.
אַ זשורי פֿון אָפּגעקליבענע מומחים וועט אָפּשאַצן די אַרבעטן, און די דרײַ בעסטע פֿון ביידע קאַטעגאָריעס וועלן באַלוינט ווערן מיט געלטפּרעמיעס.
די פּראָזע־שאַפֿונגען קענען זײַן ביז 2,500 װערטער, און אַלע אַרײַנגעשיקטע מאַטעריאַלן מוזן זײַן נאָך נישט קיין געדרוקטע. דער טערמין אַרײַנצושיקן די שריפֿטן איז דער 31סטער אָקטאָבער 2026.
די געווינער-ווערק, און בכלל אַן אָפּקלײַב פֿון די אַרײַנגעשיקטע שאַפֿונגען, וועט מען אויך דרוקן אין דעם יובֿל-נומער. „זאָלן אונדזערע לייענערס געניסן פֿון נײַע ליטעראַרישע שאַפֿונגען אויף מאַמע-לשון!“ האָט די שעף־רעדאַקטאָרין פֿון „אויפֿן שוועל“, מרים טרין, געזאָגט.
די שריפֿטן שיקן מען דורך בליצפּאָסט צו info@leagueforyiddish.org.
The post New voices in Yiddish: A prose and poetry contest appeared first on The Forward.
Uncategorized
Jewish languages meet in Birobidzhan
אויף אַן אינטערנאַציאָנאַלן ייִדישן קולטור־פֿעסטיוואַל לעצטנס אין ביראָבידזשאַן האָט מיך, ווי אַ ייִדישיסט, באַזונדערס פֿאַרחידושט די אינערלעכע ייִדישע פֿיל־שפּראַכיקייט.
דער „אינטערנאַציאָנאַלער פֿעסטיוואַל פֿון ייִדישער קולטור און קונסט“ איז פֿאָרגעקומען פֿונעם 6טן ביזן 9טן סעפּטעמבער.
מיט איינעם פֿון די געסט, הרבֿ עובֿדיה איסאַקאָוו, האָב איך לאַנג געשמועסט וועגן זײַן אייגענער ייִדישער שפּראַך — דזשוהורי, אַ שפּראַך ענלעך אויף פּערסיש. מיט אַנדערע געסט, דרײַ טוניסער ייִדן, וואָס וווינען אין ישׂראל, האָבן מיר גערעדט וועגן זייער מאַמע־לשון, אַ ייִדישן מין אַראַביש. דערצו האָט אַ זינגער און כּלל־טוער, אליעזר (איגאָר) דאַבאַקאַראָו, מיר געזאָגט אַז ער איז אויפֿגעוואַקסן אין סאַמאַרקאַנד, אוזבעקיסטאַן, רעדנדיק אויף בוכאָרי — פּערסיש מיט אַ ייִדישן טעם.
אויף עטלעכע אונטערנעמונגען האָט מען אויך געזונגען לידער אויף העברעיִש. בעת דער שבתדיקער סעודה (כ׳בין אָנגעקומען מיט עטלעכע אַנדערע געסט פֿון פֿריִער, ערבֿ־שבת) האָבן מיר אַרומגערעדט די קשיא, צי איז לשון־קודש אָדער דער מאָדערנער העברעיִש באמת אַ ייִדישע שפּראַך? דער ביראָבידזשאַנער הויפּט־רבֿ אפֿרים קאָלפּאַק, אַ ליובאַוויטשער חסיד, האַלט, אַז נישט. לשון־קודש איז, לויט אים, די געטלעכע שפּראַך, דורך וועלכן דער רבונו־של־עולם האָט באַשאַפֿן די וועלט איידער דער ערשטער ייִד, אַבֿרהם אָבֿינו, איז געבוירן געוואָרן. אַזוי איז די מעשׂה לויט דער ייִדישער מסורה.
די עכטע ייִדישע שפּראַך, אויף וועלכער ייִדן האָבן גערעדט טאָג און נאַכט במשך פֿון דור צו דור, די שפּראַך פֿון די גרעסטע צדיקים און קדושים, איז דווקא ייִדיש. איך בין מסכּים דערמיט, נאָר, פֿאַרשטייט זיך, אַ סך מענטשן האַלטן אַנדערש.
דער ערשטער פֿעסטיוואַל פֿון דעם מין איז אָרגאַניזירט געוואָרן נאָך אין דער סאָוועטישער תּקופֿה, אין 1989; דערנאָך, מיט איבעררײַסן — יעדע צוויי יאָר. דער 13טער אינטערנאַציאָנאַלער פֿעסטיוואַל פֿון ייִדישער קולטור און קונסט איז פֿאָרגעקומען אין 2017. זינט דעמאָלט און ביז איצט האָט מען אים, צוליב פֿאַרשיידענע שוועריקייטן, נישט געקאָנט אָרגאַניזירן.
להיפּוך, האָט די איצטיקע אונטערנעמונג געשטעלט דעם טראָפּ אויף ייִדן אַרום דער וועלט בכלל, אויף פֿאַרשיידענע ייִדישע עדות, לאַוו־דווקא ייִדיש־רעדנדיקע אַשכּנזים. די אויסלענדישע געסט זענען געקומען פֿון ווײַסרוסלאַנד, מדינת־ישׂראל און כינע. ווי געזאָגט, זענען דרײַ פֿון די ישׂראלדיקע באַטייליקטע געבוירן געוואָרן אין טוניס. דערפֿאַר קאָן מען זאָגן, אַז צפֿון־אַפֿריקע איז אויך געווען פֿאָרגעשטעלט.
בסך־הכּל האָט מען דורכגעפֿירט 160 אונטערנעמונגען, על־פּי רובֿ גאַנץ קליינע, און עטלעכע גרויס־מאַסשטאַביקע. צוליב דעם גוטן וואַרעמען וועטער, איז דער אומזיסטער שלוס־קאָנצערט, וווּ ס׳איז אַרויסגעטראָטן דער באַקאַנטער מאָסקווער כאָר בראָש מיט מיכאַיִל טורעצקי, פֿאָרגעקומען אין דרויסן, אויף אַ פּלאַץ לעבן דעם ברעג פֿונעם טײַך ביראַ.
אומגעוויינטלעך איז געווען דאָס פֿאַרזוכן די גרעסטע חלה אין דער וועלט — איבער 12 מעטער (40 פֿוס) די לענג — וואָס די אָרטיקע קולינאַרן האָבן קונציק אויסגעבאַקן אונטער דער השגחה פֿון הרבֿ קאָלפּאַק. צווישן קליינע און פּשוטע אונטערנעמונגען איז געווען אַ וואַרשטאַט ווי צו שרײַבן די ייִדישע אותיות. די הויפּט־רעדאַקטאָרין פֿון „ביראָבידזשאַנער שטערן‟, יעלענע סאַראַשעווסקאַיאַ, האָט מיך געבעטן איר מיטצוהעלפֿן. זי האָט צוגעטראַכט אַ ספּעציעלן פּלאַסטיק־טראַפֿאַרעט (שטענצל־אותיות) מיטן ייִדיש אַלף־בית, טאַקע לויט די ייִוואָ־תּקנות: מיט אַ קמף אונטערן אַלף, צוויי יודן מיט אַ פּתח אאַז״וו), וואָס דערמעגלעכט אָפּצוצייכענען יעדן אות אויף אַ גרינגן אופֿן. זענען מיר געזעסן אין דרויסן מיט אַ טישל און געוויזן יעדן נײַגעריקן פֿאַרבײַגייער, ווי אַזוי עס שרײַבן זיך אויף ייִדיש זייערע נעמען צי אַנדערע פֿראַזעס.
די אַטמאָספֿער איז געווען אַ לוסטיקע און אומפֿאָרמעלע. עטלעכע געסט האָט פֿאַרחידושט די אַלטע סאָוועטישע אַוואַנגאַרד־אַרכיטעקטור, וועלכער ס׳איז טאַקע געווידמעט אַ נײַ בוך, וואָס מע האָט אויך פּרעזענטירט אויפֿן פֿעסטיוואַל. אין דער זעלבער צײַט, איז אין דער שטאָט פֿאָרגעקומען אַ באַשיידענע פּאַראַלעלע אונטערנעמונג: דער פֿעסיטיוואַל פֿון ייִדישע באָבעס — מיט אויסשטעלונגען, פֿאַרמעסטן, קאָנצערטן, אַ יריד פֿון היימגעמאַכטע קליידער און אַנדערע חפֿצים.
וואָס שייך דער שפּראַך בוכאָרי, באַטראַכטן אַ סך בוכאַרישע ייִדן אין קווינס דאָס לשון ווי אַ באַזונדערע שפּראַך. במשך פֿון אַ סך יאָרן האָט מיטן פֿאָרווערטס מיטגעאַרבעט דער בוכאַרישער פֿאָטאָגראַף אַרקאַדי יאַגודאַיעוו, מיט וועלכן איך פֿלעג שמועסן וועגן זײַן מאַמע־לשון. בעצם איז זי סתּם פּערסיש, אָבער מיט אַ צאָל ספּעציפֿיש ייִדישע עלעמענטן.
אַן אַנדער מעשׂה איז דזשוהורי — די שפּראַך פֿון די קאַווקאַזישע באַרג־ייִדן, וואָס האָט אַן אָפֿיציעלן סטאַטוס אין דאַגעסטאַן, איינער פֿון די רוסלענדישע דרומדיקער ראַיאָנען. אָפֿיציעל הייסט ער טאַטיש, ווײַל לויט דער סאָוועטישער טערמינאָלאָגיע איז ער ענלעך אויפֿן מוסולמענישן לשון טאַטיש. דער חילוק צווישן דזשוהורי (וואָס מיינט „ייִדיש‟) און טאַטיש איז אָבער ממשותדיק, הגם נישט אַזוי גרויס, ווי צווישן ייִדיש און דײַטשיש. דאָס איז טאַקע אַ באַזונדער לשון מיט אַן אייגענער ליטעראַטור.
אין דער שטאָט דערבענט, פֿון וואַנען עס איז אָנגעקומען קיין ביראָבידזשאַן הרבֿ עובֿדיה איסאַקאָוו, גייט אַרויס די צוויי־שפּראַכיקע דזשהורי־רוסישע צײַטונג „וואַטאַן‟ („היימלאַנד‟). איסאַקאַוו איז אויך אַ שוחט, אַ מוהל און אַ באַגאַבטער מאָלער. אַן אויסשטעלונג פֿון זײַנע ווערק איז געווען א טייל פֿונעם פֿעסיטיוואַל. נאָך איין קאַווקאַזישער ייִד, אַלבערט ראַפֿיִעוו, האָט פֿאָרגעשטעלט זײַנע פּרעכטיקע מיזרחדיקע טעפּעכער מיט אַ ייִדישן טעם.
די אינערלעכע ייִדישע פֿאַרשיידנאַרטיקייט איז געווען, לויט מײַן מיינונג, דער וויכטיקסטער מאָמענט פֿון דער אונטערנעמונג. עטלעכע זאַכן וואָס ס׳איז כּדאַי צו דערמאָנען איז, אַז אין רוסלאַנד זענען פֿאַראַן צוויי אָפֿיציעל אָנערקענטע ייִדישע לשונות — ייִדיש און באַרג־ייִדיש (דזשוהורי); אַז אַ סך ספֿרדים רעדן נאָך אַלץ אויף לאַדינאָ אָדער ייִדיש־אַראַבישע דיאַלעקטן, און אַז בײַ די בוכאַרישע ייִדן איז פֿאַראַן אויך אַן אייגענער דיאַלעקט און אַ באַזונדערע קולטור.
בקיצור, ייִדן שטעלן מיט זיך פֿאָר נישט עפּעס אַ מאָנאָטאָנע מאַסע, נאָר אַ בונטן „מערבֿ־מיזרחדיקן‟ טעפּעך פֿון פֿאַרשיידענע עדות מיט זייערע אוניקאַלע לשונות און טראַדיציעס.
The post Jewish languages meet in Birobidzhan appeared first on The Forward.
