די יאָרן צװישן 1945 און 1953, פֿון דעם סוף פֿון דער צװײטער װעלט־מלחמה ביז יאָסיף סטאַלינס טױט, זײַנען געװען די צײַט פֿון נסיונות פֿאַר סאָװעטישע ייִדן. דער דאָזיקער תּקופֿה איז געװידמעט דאָס בוך „דאָס לעבן נאָך דער מלחמה: האָפֿענונגען און שרעק“ פֿון דער היסטאָריקערין אַנאַ שטערנשיס פֿונעם טאָראָנטער אוניװערסיטעט. דאָס איז דער פֿערטער באַנד אין דער אַכט־בענדיקן געשיכטע פֿון ייִדן אין סאָװעטן־פֿאַרבאַנד אונטער דער רעדאַקציע פֿון די היסטאָריקער גענאַדי עסטרײַך און דוד ענגעל פֿון ניו־יאָרקער אוניװערסיטעט.

העכער װי צװײ מיט אַ האַלב מיליאָן ייִדן זײַנען דערמאָרדעט געװאָרן אױפֿן שטח פֿונעם סאָװעטן־פֿאַרבאַנד אין די גרענעצן פֿון 1941, וואָס נעמט אויך אַרײַן די געגנטן פֿון פּױלן, ליטע, לעטלאַנד, עסטלאַנד און רומעניע, װאָס זײַנען אַנעקסירט געװאָרן אין 1939 און 1940.

בערך צװײ מיט אַ האַלב מיליאָן ייִדן האָבן איבערגעלעבט דעם חורבן אין סאָװעטן־פֿאַרבאַנד. זײ האָבן זיך געפֿונען מחוץ די אָקופּירטע טעריטאָריעס אָדער געדינט אין דער רױטער אַרמײ. אַרום 100,000 ייִדן זײַנען געבליבן לעבן אױף די אָקופּירטע שטחים, דער עיקר אין די געטאָס פֿון טראַנסניסטריע אין דרום־אוקראַיִנע און מאָלדאָװע, װאָס זײַנען געװען אונטער דער רומענישער אָקופּאַציע.

דער חורבן האָט שטאַרק געענדערט דעם קולטורעל־סאָציאַלן פּראָפֿיל פֿון סאָװעטישן ייִדנטום, שרײַבט שטערנשיס. די ייִנגערע, מער אַסימילירטע, געבילדעטע און מאָבילע מענטשן האָבן געהאַט בעסערע אױסזיכטן אױף אױסצומײַדן דעם טױט. די פּראָסטע שטעטלדיקע בעל־מלאכות, פּױערים און עלטערע ייִדן האָבן אָפֿט מאָל ניט געהאַט קײן מעגלעכקײטן צו אַנטלױפֿן פֿון די דײַטשן.

נאָך דער מלחמה האָבן אַ סך ייִדן ניט געװאָלט זיך אומקערן איז די שטעטלעך פֿון אוקראַיִנע און בעלאַרוס, װאָס האָבן זײ דערמאָנט אָן זײערע דערמאָרדעטע קרובֿים און שכנים. האָבן זיי זיך געפּרוּװט באַזעצן אין גרױסע שטעט, אַזעלכע װי קיִעװ, מינסק, מאָסקװע אָדער לענינגראַד.

כּדי צו האָבן אַ װױנרעכט אין אַ גרױסער שטאָט האָט מען געמוזט האָבן אַן אַרבעט און אַ דירה. דער מצבֿ אין קיִעװ איז געװען באַזונדערס שװער. די שטאָט איז געװען אין חורבֿות, און די געבליבענע װױנונגען זײַנען בעת דער דײַטשישער אָקופּאַציע פֿאַרנומען געװאָרן דורך אָרטיקע אוקראַיִנער.

זײ האָבן פֿײַנט געהאַט ייִדן, װאָס האָבן זיך אומגעקערט פֿון דער עװאַקואַציע אין סיביר אָדער צענטראַל־אַזיע און האָבן איצט געװאָלט צוריק באַקומען זײערע דירות מיט האָב־און־גוטס. דאָס האָט געשאַפֿן שפּאַנונג צװישן ייִדן און אוקראַיִנער און אַרויסגערופֿן אַנטיסעמיטישע געפֿילן.

דאָס רובֿ היסטאָרישע פֿאָרשונגען װעגן סאָװעטישע ייִדן פֿאָקוסירן זיך אױף דער פּאָליטיק און קולטור. שטערנשיס ברענגט אַרײַן נײַע היסטאָרישע מקורים, װאָס עד־היום זײַנען לרובֿ פֿאַרבליבן מחוץ דעם אַקאַדעמישן אינטערעס.

אין משך פֿון העכער װי 20 יאָר פֿאָרש-אַרבעט האָט זי אָנגעזאַמלט הונדערטער בעל־פּהיִקע גבֿית־עדותן װעגן דעם אַמאָליקן ייִדישן לעבן אין סאָװעטן־פֿאַרבאַנד. זײ לאָזן הערן שטימען פֿון מענער און פֿרױען פֿון פֿאַרשײדענע סאָציאַלע שיכטן, פֿון פּראָסטע אַרבעטער ביז הױך־אָנגעשטעלטע פֿיגורן.

עס איז כּדאַי דאָ אָפּצומערקן, אַז אײן װיכטיקער אַספּעקט פֿון דער סאָװעטישער ייִדישער דערפֿאַרונג פֿאַרבלײַבט נאָך אַלץ ניט דערפֿאָרשט. אַ היפּשע צאָל ייִדן זײַנען געװען פֿאַרטאָן אין דער אַזױ־גערופֿענער „שאָטן־װירטשאַפֿט“. זײ האָבן געפֿירט קלײנע געשעפֿטן, װאָס זײַנען פֿאָרמעל געװען מלוכישע אָבער פֿאַקטיש זײַנען זײ געװען פּריװאַטע.

פּריװאַטע אונטערנעמונגען זײַנען געװען פֿאַרװערט אין סאָװעטן־פֿאַרבאַנד, אָבער אין דער צײַט פֿון עקאָנאָמישע צרות האָט די מלוכה געקוקט אױף זײ דורך די פֿינגער.   אַזאַ מין אַרבעט האָט געלאָזט פֿרומע ייִדן אָפּהיטן שבת און יום־טובֿים. דװקא זײ זײַנען געװען די הױפּט־שטיצער פֿון שילן און פּריװאַטע מנינים.

ספּעציעל אינטערעסאַנט אין שטערנשיסעס בוך זײַנען די באַריכטן װעגן פֿאַרשײדענע פֿאָלק־אַקטיװיטעטן װאָס ייִדן האָבן אָרגאַניזירט אָן קײן שום שטיצה מצד דער מלוכה. מען האָט געזאַמלט געלט צו בױען דענקמעלער אױף די ערטער פֿון מאַסנמאָרד און צו אָרגאַניזירן הזכּרה־צערעמאָניעס.

די ערשטע פּאָר יאָר נאָך דער צווייטער וועלט־מלחמה זײַנען געװען אַ צײַט פֿון גרױסע האָפֿענונגען. נאָכן נצחון איבער דײַטשלאַנד האָט מען געהאָפֿט, אַז די סאָװעטישע מאַכט װעט אָנערקענען די יסורים פֿון ייִדן און װעט זײ העלפֿן װידער אױפֿבױען דאָס ייִדישע לעבן.

די סאַמע אַקטיװסטע קהילות זײַנען געװען אין װילנע און טשערנאָװיץ, די ייִדישע צענטערס, װאָס זײַנען געװאָרן סאָװעטיש ערשט אין 1939 און 1940. אין װילנע האָט מען געשאַפֿן דעם ערשטן חורבן־מוזײ אין דער װעלט און טשערנאָװיץ איז געװאָרן אַ נײַע הײם פֿאַרן קיִעװער ייִדישן טעאַטער.

אָבער דער אױפֿלעב האָט געדױערט בלױז אַ פּאָר יאָר. אַ סך כּלל־טוער (צװישן זײ — דער דיכטער אַבֿרהם סוצקעװער), װאָס פֿאַר דער מלחמה זײַנען געװען פּױלישע אָדער רומענישע בירגער, האָבן באַקומען דערלױבעניש צו פֿאַרלאָזן דעם סאָװעטן־פֿאַרבאַנד אין 1945־1946.

אַרום 1947 האָבן זיך באַװיזן סימנים פֿון ענדערונגען אין דער פּאָליטיק לגבי ייִדן. אײניקע היסטאָריקער פֿאַרבינדן זײ מיטן אָנהײב פֿון דער קאַלטער מלחמה צװישן דעם סאָװעטן־פֿאַרבאַנד און די פֿאַראײניקטע שטאַטן און מיטן אױפֿקום פֿון מדינת־ישׂראל.

שטערנשיס איז מסכּים, אַז דאָס זײַנען געװען װיכטיקע סיבות. אָבער זי האַלט, אַז אַ היפּשע ראָלע האָבן אױך געשפּילט אַנטיסעמיטישע שטימונגען אין דער סאָװעטישער באַפֿעלקערונג. אַנטיסעמיטיזם איז געװען ספּעציעל שטאַרק אין די געגנטן, װאָס זײַנען געװען אונטער דער דײַטשישער אָקופּאַציע. די נאַציסטישע פּראָפּאַגאַנדע האָט געהאַט אַ שטאַרקע השפּעה אױפֿן פּראָסטן פֿאָלק.

אַנטיסעמיטיזם איז געװען פּאָפּולער אױך אין די „הױכע פֿענצטער“ פֿון דער קאָמוניסטישער פּאַרטײ. נאָך דער מלחמה האָט די רעגירונג געהאַט אַ סך שװערע סאָציאַלע און עקאָנאָמישע פּראָבלעמען און האָט זיך גענײטיקט אין דער שטיצע פֿון די מאַסן.

אַן אימאַזש פֿון אַ שׂונא װאָלט געהאָלפֿן אָפּצוציִען דעם אױפֿמערק פֿון די דאָזיקע פּראָבלעמען, פֿאַרסך־הכּלט שטערנשיס. דערצו נאָך האָבן אַ סך ייִדן אַרױסגעװיזן התלהבֿות לגבי מדינת־ישׂראל, און דאָס האָט אַרויסגערופֿט חשד בײַ סטאַלינען.

בײַ ס׳רובֿ ייִדן איז דער דאָזיקער קלאַפּ געקומען אומדערװאַרט. מער פֿון אַלעמען האָבן געליטן די ייִדישע כּלל־ און קולטור־טוער פֿונעם ייִדישן אַנטיפֿאַשיסטישן קאָמיטעט.

דער אַקטיאָר שלמה מיכאָעלס איז דערמאָרדעט געװאָרן אין אַן אינסצענירטן אױטאָ־אומגליק אין יאַנואַר פֿון 1948. די דיכטער איציק פֿעפֿער, דוד האָפֿשטײן, פּרץ מאַרקיש, לײב קװיטקאָ און דער שרײַבער דוד בערגעלסאָן זײַנען באַשולדיקט געװאָרן אין שפּיאָנאַזש, פֿאַרמישפּט געוואָרן צום טױט און דערשאָסן געוואָרן דעם 12טן אױגוסט 1952

אַרום אײן טױזנט ייִדן זײַנען אַרעסטירט געװאָרן פֿאַר „ייִדישן נאַציאָנאַליזם“ און געשיקט געוואָרן אין די תּפֿיסה־לאַגערן. טױזנטער מענטשן האָבן פֿאַרלױרן זײער אַרבעט־שטעלעס. אַלע ייִדישע אַנשטאַלטן זײַנען פֿאַרמאַכט געװאָרן.

די אַנטיסעמיטישע כװאַליע האָט דערגרײכט דעם שפּיץ אָנהײב 1953. אַ גרופּע חשובֿע דאָקטױרים, ס’רובֿ ייִדן, זײַנען באַשולדיקט געװאָרן אין אָפּסמען אָנפֿירער פֿון דער קאָמוניסטישער פּאַרטײ. אײנצײַטיק זײַנען אַרומגעגאַנגען קלאַנגען, אַז סטאַלין איז אױסן צו דעפּאָרטירן ייִדן קײן סיביר.

אַזאַ אַקציע װאָלט ניט געװען קײן יוצא־דופֿן אין סאָװעטן־פֿאַרבאַנד. צו יענער צײַט האָט סטאַלין שױן געהאַט דעפּאָרטירט עטלעכע עטנישע עדות: די טאָטערן פֿון קרים, די טשעטשענצעס און די אינגושן פֿון קאַװקאַז און נאָך אַנדערע. אָבער היסטאָריקער האָבן ניט געפֿונען קײן דאָקומענטאַלע ראַיות פֿון אַ פּלאַן צו דעפּאָרטירן ייִדן.

אַזױ אָדער אַנדערש זײַנען ייִדן געראַטעװעט געװאָרן פֿון סטאַלינס לעצטער גזירה װײַל ער איז געשטאָרבן דעם 5טן מאַרץ 1953, גלײַך נאָך פּורים. בהדרגה האָט מען אָפּגעשטעלט די אַנטיסעמיטישע פּראָפּאַגאַנדע און באַפֿרײַט די פֿאַרמישפּטע פֿונעם גולאַג. אָבער מען האָט פֿאָרט נישט אָנגעהױבן דרוקן ייִדישע ביכער אין סאָװעטן־פֿאַרבאַנד ביז 1959.

שטערנשיס האָט אָנגעשריבן אַ דראַמאַטישע געשיכטע פֿולגעפּאַקט מיט פּרטים, װאָס לאָזן דעם לײענער זיך אױסמאָלן דאָס טאָג־טעגלעכע לעבן פֿון ייִדן אין סאָװעטן־פֿאַרבאַנד. דערצו נאָך באַקומט דער לײענער אַ גוטן פֿאַרשטאַנד פֿון די ברײטערע פּאָליטישע, עקאָנאָמישע און סאָציאַלע טענדענצן, װאָס האָבן באַװירקט סײַ ייִדן סײַ די גאַנצע סאָװעטישע באַפֿעלקערונג.

The post Newly discovered details about Soviet Jewry between 1945 and 1953 appeared first on The Forward.

(JTA) — Two-thirds of the famed worker-owned grocery store in Brooklyn’s Park Slope voted Tuesday night in favor of a boycott of Israeli products. The vote came after a years-long battle that divided coop members and the Park Slope community.

Of the 6,772 votes cast at a meeting that lasted for hours, 67% voted in favor of the boycott, 31% voted against, and 2% abstained, according to immediate results of the vote viewed by JTA.

Nearly 7,000 out of the 16,000 members of the Park Slope Food Coop signed on to participate in the vote, where two ballot questions decided the fate of under a dozen Israeli products sold at the neighborhood spot. Now, those Israeli products will be removed from the shelves.

The Boycott, Divestment and Sanctions effort has been a hot issue at the Park Slope Food Coop for more than a decade. But since the October 7, 2023, Hamas attacks in Israel and the ensuing Gaza war, the coop’s stance on the sale of Israeli goods has become a flashpoint among its 16,000 members. Tuesday’s vote was so contentious that coop coordinators increased security measures around the coop itself and decided to hold the vote remotely.

Coop members first voted on a resolution lowering the required threshold to pass a boycott from a 75% supermajority of members to a simple majority of 51%. This vote passed 68% to 31%, with 1% abstaining.

Only after that passed did the group consider a resolution to boycott the sale of Israeli products. That resolution declared that, “Until Israel complies with international law, including by ceasing unlawful discriminatory practices in its treatment of Palestinians, the Coop will not sell goods produced in Israel (pre-1967 borders) or in Israeli settlements in the Occupied Palestinian Territory.”

The boycott will affect nine Israeli products, including a variety of bell pepper sold only in the winter, persimmons, olive oil, sesame products, Dorot frozen herb cubes and Osem Bamba, the popular Israeli peanut-flavored snack, according to Park Slope Food Coop Members for Palestine.

The advocacy group PSFC Members for Palestine first proposed a boycott in 2024; Coop4Unity, the anti-BDS group, was founded in 2024 to prevent that.

Tuesday’s meeting was moved entirely online to accommodate the size of the “unprecedentedly large” guest list and also for security reasons, coop staff announced in an email days before the vote.

“Staff, presenters, Chair committee and other members have all raised explicit concerns about their safety, attending the meeting in-person,” PSFC coordinators wrote in their email. “We cannot guarantee their security even if supplemental security measures are introduced. Therefore, the safest way forward is to limit attendance to all virtual.”

The market’s fight over BDS has even entered the Democratic primary election discourse in the coop’s congressional district of NY-10, in which two Jewish candidates are facing off.

Incumbent Rep. Dan Goldman condemned the vote in a statement to the Forward last week. “Everyone is free to criticize the Israeli government — which I do not hesitate to do — but joining a movement that was founded on the principle of the elimination of Israel will have no impact on the Israeli government or the Israeli economy,” Goldman said. “Instead, it only succeeds at shifting the responsibility for the Israeli government’s actions to American Jews — which is quintessential antisemitism.”

Goldman’s opponent, former New York City Comptroller Brad Lander, said he is not a member of the coop but would vote against the resolution if he were.

The rhetoric at the coop over the BDS effort has escalated in recent weeks. During an April meeting, a member stated that, “Jewish supremacism is a problem in this country.”

Jewish Community Relations Council CEO Mark Treyger had called for an investigation into the incident. Coop4Unity has also filed a state human rights complaint, alleging antisemitic and anti-Israel harassment at the market.

Ahead of Tuesday’s vote, Israel supporters rallied to stave off a boycott. The leadership of Park Slope synagogue Congregation Beth Elohim called on its more than 2,300 adult members to attend the general meeting and vote against the resolutions.

“This proxy war for the war between Israelis and Palestinians is now dividing our local community into two camps,” CBE’s Rabbi Rachel Timoner said during a sermon earlier this month. “Why is this petty, annoying fight in our neighborhood grocery store worth so much time and effort? Because it is part of something much larger. In the end, it is about antisemitism, a real and rising threat which ultimately carries existential danger both for Jews and for every society in which it takes hold.”

A group of progressive New York rabbis, however, wrote an open letter to the coop community condemning those who called the boycott “antisemitic.” The letter stated that not all the signatories endorsed the boycott.

This article originally appeared on JTA.org.

The post Brooklyn’s Park Slope Food Coop votes to boycott Israeli products appeared first on The Forward.

Almost half of American Jews under 35 say the Israeli-Palestinian conflict should be solved by creating a single country in Israel, the West Bank and Gaza with a government elected by both Israelis and Palestinians, according to a poll conducted by the Jewish Voter Resource Center.

The findings signal a generational shift in U.S. support for a binational state in Israel, reflecting a core demand of anti-Zionist protests on college campuses and beyond — even as most major Jewish organizations classify calls for a single state as an expression of antisemitism.

“The growing disaffection of younger Jewish Americans from Israel is a direct consequence of the policies of Bibi Netanyahu and the way the American Jewish establishment has demanded an ‘Israel right or wrong’ loyalty,” said Jeremy Ben-Ami, president of J Street, the liberal advocacy group. “They’re reaping the harvest of seeds they planted — this is what you get.”

Ben-Ami pointed to the destruction of Israel’s war in Gaza, in which it killed an estimated 70,000 Palestinians and destroyed more than 80% of the enclave’s infrastructure, and growing violence by Jewish settlers in the West Bank, among other actions.

The data also adds to a growing debate over what share of Jews in the United States are Zionist, The Jewish Federations of North America began circulating data earlier this year that shows that around 90% of American Jews continue to support Israel’s existence as a Jewish and democratic state, even as only 37% label themselves “Zionist.”

The Jewish Voter Resource Center poll, released on Thursday, challenges these findings. Twenty-four percent of Jewish adults polled support a one-state solution to the conflict, according to the survey, nearly double the 13% who said they preferred a binational state just two years ago. While age breakdowns were not available for the 2024 poll, an American Jewish Committee survey in 2022 found that 23% of American Jews ages 25 to 40 supported a binational state.

Half of non-Orthodox Jews under 35 — 51% — support a binational state, according to the new poll.

The Jewish Federations of North America declined to comment.

This abrupt turn comes amid a transformation in how Americans view Israel — favorability toward Israel has plummeted among almost every demographic group since 2022 — that has extended to Jews. A Washington Post poll found that 61% of Jewish adults said Israel had committed war crimes against Palestinians in Gaza, while 39% said it was guilty of genocide.

The shift in public opinion also drives a deeper wedge between Israeli and American Jews. While many Jews in the U.S. have been alarmed by Israel’s conduct in Gaza following the Oct. 7 Hamas terrorist attack, Israeli Jews have expressed a sense of increased vulnerability, and some viewed the massacre as shutting down the possibility of Israel giving up control over the Palestinian territories or granting Palestinians equal rights.

A poll from Tel Aviv University last year found that only 15% of Israeli Jews supported a two-state solution, while 29% wanted to annex the West Bank and Gaza without offering citizenship to Palestinians living there. Only 1% of Israeli Jews supported “one binational state with civil rights.”

When asked in more detail about the possibility of a one-state solution, 3% of Israeli Jews said they would support it only if Palestinians were granted equal rights while 37% said they would support it if Palestinians were not given full rights.

Jeremy Pressman, who studies the Israeli-Palestinian conflict at the University of Connecticut, said that young American Jews have little experience of Israel as a vulnerable underdog, unlike older generations that witnessed the establishment of the state or its victory in the 1967 and 1973 Arab-Israeli wars.

Instead, they’ve largely come of age while Israel has been controlled by right-wing governments and have watched Israeli violence toward Palestinians on social media. “This creates a gap between the dominant Israeli Jewish understanding of the conflict and the center-left — or sometimes radical left — understanding of Jewish Americans,” Pressman said in an interview.

The Jewish Voter Resource Center, which is affiliated with the Jewish Democratic Council of America, polled 800 registered Jewish voters and the margin of error was +/- 3.5 percentage points and +/- 6.9 percentage points for Jews under 35.

Asher Kaplan Leba, a leader of the Massachusetts Synagogue Network on Israel/Palestine in Boston, said that many Jews had become disillusioned with a two-state solution as the Israeli government took steps that seemed to make it more difficult to implement, such as expanding West Bank settlements.

“It was my position for many years,” said Leba, 32. “But I don’t want to spend the rest of my adult life waiting for the authoritarian, ethno-nationalists in control of Israel — who I share no values with — to change.”

The post Nearly half of young U.S. Jews want to replace Israel with binational state, poll find appeared first on The Forward.