Uncategorized
In Turkey, a festival revives a jewel of the Sephardic world and aims to break stereotypes
IZMIR, Turkey (JTA) — Prague has the dubious honor of being chosen by Adolf Hitler to be a record of what he hoped would be the vanquished Jews of Europe. The Nazis left many of the city’s synagogues and Jewish sites relatively intact, intending to showcase them as the remnants of an extinct culture.
That has made Prague a popular tourist destination for both Jewish travelers and others interested in Jewish history since the fall of the Iron Curtain: the city provides an uncommon look into the pre-war infrastructure of Ashkenazi Europe.
Could Izmir, Turkey’s third largest city, become a Sephardic version, in terms of history and tourism? That’s the goal for Nesim Bencoya, director of the Izmir Jewish Heritage project.
The city, once known in Greek as Smyrna, has had a Jewish presence since antiquity, with early church documents mentioning Jews as far back as the second century AD. Like elsewhere in the Ottoman Empire, though, its community grew exponentially with the influx of Sephardic Jews who came after their expulsion from Spain.
At its peak, the city was home to around 30,000 Jews and was the hometown of Jewish artists, writers and rabbis — from the esteemed Pallache and Algazii rabbinical families, to the musician Dario Marino, to the famously false messiah, Shabbetai Zevi, whose childhood home still stands in Izmir today.
Today, fewer than 1,300 remain. The establishment of the state of Israel, coupled with a century of economic and political upheaval, led to the immigration of the majority of Turkish Jewry.
“From the 17th century, Izmir was a center for Sephardic Jewry,” Bencoya told the Jewish Telegraphic Agency. “We can’t recreate that, but we cannot forget that either.”
Izmir is located on Turkey’s Aegean coast. (David I. Klein)
Celebrating in the former Jewish quarter
Bencoya, who is in his late 60s, was born in Izmir but spent most of his adult life in Israel, where he led the Haifa Cinematheque, but he returned to Izmir 13 years ago to helm the heritage project, which has worked to highlight the the culture and history of Izmir’s Jewish community.
Over nine days in December that included the week of Hanukkah, thousands attended the annual Sephardic culture festival that he has organized since 2018. The festival included concerts of Jewish and Ladino music, traditional food tastings, lectures on Izmir’s Jewish community, and — since it coincided with Hanukkah and also a Shabbat — both a menorah lighting ceremony and havdalah ceremony were conducted with explanations from Izmir’s leading cantor, Nesim Beruchiel.
This year’s festival marked a turning point: it was the first in which organizers were able to show off several of the centuries-old synagogues that the project — with funding from the European Union and the local municipality — has been restoring.
The synagogues, most of which are clustered around a street still called Havra Sokak (havra being the Turkish spelling of the Hebrew word chevra, or congregation) represent a unique piece of cultural heritage.
Nesim Bencoya speaks from his office next to the restored Sinyora Synagogue in Izmir. (David I. Klein)
Once upon a time, the street was the heart of the Jewish quarter or “Juderia,” but today it is right in the middle of Izmir’s Kemeralti Bazaar, a bustling market district stretching over 150 acres where almost anything can be bought and sold. On Havra Sokak, the merchants hock fresh fruits, and hopefully fresher fish. One street to the south one can find all manner of leather goods; one to the north has markets for gold, silver and other precious metals; one to the west has coffee shops. In between them all are other shops selling everything from crafts to tchotchkes to kitchenware to lingerie.
Several mosques and a handful of churches dot the area, but the synagogues revive a unique character of the district that had been all but lost.
“The synagogues here were built under the light of Spain. But in Spain today, there are only two major historic synagogues, Toledo and Cordoba, and they are big ones. You don’t have smaller ones. Here we have six on one block, built with the memory of what was there by those who left Spain,” Bencoya said.
Those synagogues have been home to major events in Jewish history — such as when Shabbetei Zvi broke into Izmir’s Portuguese Synagogue one Sabbath morning, drove out his opponents and declared himself the messiah (he cultivated a large following but was later imprisoned and forced to convert to Islam). The synagogue, known in Turkish as Portekez, was among those restored by the project.
Today, only two of Izmir’s synagogues are in regular use by its Jewish community, but the others that were restored are now available as exhibition and event spaces.
Educating non-Jews
Hosting the festival within Izmir’s unique synagogues has an additional purpose, since the overwhelming majority of the attendees were not Jewish.
“Most of the people who come to the festival have never been to a synagogue, maybe a small percentage of them have met a Jew once in their lives,” Bencoya said.
That’s particularly important in a country where antisemitic beliefs are far from uncommon. In a 2015 study by the Anti-Defamation League, 71% of respondents from Turkey believe in some antisemitic stereotypes.
The festival included concerts of Jewish and Ladino music, traditional food tastings and lectures on Izmir’s Jewish community.(David I. Klein)
“This festival is not for Jewish people to know us, but for non-Jews,” Bencoya said. Now, “Hundreds of Turkish Muslim people have come to see us, to listen to our holidays and taste what we do.”
Kayra Ergen, a native of Izmir who attended a Ladino concert and menorah lighting event at the end of the festival, told JTA that until a year ago, he had no idea how Jewish Izmir once was.
“I know that Anatolia is a multicultural land, and also Turkey is, but this religion, by which I mean Jewish people, left this place a long time ago because of many bad events. But it’s good to remember these people, and their roots in Izmir,” Ergen said. “This is so sad and lame to say out loud, but I didn’t know about this — that only 70 years ago, 60% of this area here in Konak [the district around Kemeralti] was Jewish. Today I believe only 1,300 remain. This is not good. But we must do whatever we can and this festival is a good example of showing the love between cultures.”
“I think it’s good that we’re respecting each other in here,” said Zeynep Uslu, another native of Izmir. “A lot of different cultures and a lot of different people. It’s good that we’re together here celebrating something so special.”
Izmir’s history as a home for minorities has not been all rosy. At the end of the Ottoman period, the city was around half Greek, a tenth Jewish and a tenth Armenian, while the remainder were Turkish Muslims and an assortment of foreigners. In the Greco-Turkish war of 1919-1922 — remembered in Turkey as the Turkish War of Independence — the Greek and Armenian quarters of Izmir were burned to the ground after the Turkish army retook the city from the Greek forces, killing tens of thousands. A mass exodus of the survivors followed, but the Jewish and Muslim portions of the city were largely unharmed.
Izmir is not the only city in Turkey which has seen its synagogues restored in recent years. Notable projects are being completed in Edirne, a city on the Turkish western border near Bulgaria, and Kilis, on its southeastern border near Syria. Unlike Izmir, though, no Jews remain in either of those cities today, and many have accused the project of being a tool for President Recep Tayyip Erdogan’s government to assuage accusations of antisemitism, without actually dealing with living Jews.
Losing Ladino and a ‘quiet’ mindset
Bencoya lamented that he is among the last generation for whom Ladino — the Judeo-Spanish language traditionally spoken by Sephardic Jews, but only spoken by tens of thousands today — was at least a part of his childhood.
“When you lose language, it’s not only technical, it’s not only vocabulary, it’s a whole world and a way of thinking,” Bencoya said.
The project is challenging a local Jewish mentality as well. Minority groups in Izmir, especially Jews, “have for a long time preferred not to be seen, not to be felt,” according to Bencoya.
That mindset has been codified in the Turkish Jewish community’s collective psyche in the form of a Ladino word, “kayedes,” which means something along the lines of “shhh,” “be quiet,” or “keep your head down.”
“This is the exact opposite that I want to do with this festival — to be felt, to raise awareness of my being,” Bencoya said.
The Bikur Holim Synagogue is one of the few still functioning in Izmir. (David I. Klein)
One way of doing that, he added, was having the festival refer to the community’s identity “as Yahudi and not Musevi!” Both are Turkish words that refer to Jews: the former having the same root as the English word Jew — the Hebrew word Yehuda or Judea — while the latter means “follower of Moses.”
“Yahudi, Musevi, Ibrani [meaning Hebrew, in Turkish] — they all mean the same thing, but in Turkey, they say Musevi because it sounds nicer,” Bencoya said. “To Yahudi there are a lot of negative superlatives — dirty Yahudi, filthy Yahudi, and this and that. So I insist on saying that I am Yahudi, because people have a lot of pre-judgements about the name Yahudi. So if you have prejudgements about me, let’s open them and talk about them.”
“I am not so romantic that I can eliminate all antisemitism, but if I can eliminate some of the prejudgements, then I can live a little more at peace,” he added.
So far, he feels the festival is a successful first step.
“The non-Jewish community of Izmir is fascinated,” Bencoya said. “If you look on Facebook and Instagram, they are talking about it, they are fighting over tickets, which sell out almost immediately.”
Now, he is only wondering how next year he will be able to fit more people into the small and aged synagogues.
“For Turkey, [the festival] is very important because Turkey can be among the enlightened nations of the world, only by being aware of the differences between groups of people, such as Jews, Christians, others, and Muslims,” he said.
—
The post In Turkey, a festival revives a jewel of the Sephardic world and aims to break stereotypes appeared first on Jewish Telegraphic Agency.
Uncategorized
Mourning the victims of the 1911 Triangle Shirtwaist Factory fire
דעם 25סטן מערץ וועט ווערן 105 יאָר זינט דער שרעקלעכער טראַגעדיע — די שׂריפֿה אינעם טרײַענגל־שוירטווייסט־פֿאַבריק, אין 1911. 146 יונגע אַרבעטאָרינס, ס׳רובֿ ייִדישע און איטאַליענישע, זענען אומגעקומען, ווען די טיר, וואָס האָט באַדאַרפֿט בלײַבן אָפֿן זיך צו ראַטעווען אין אַזאַ פֿאַל, האָבן די סוועטשאַפּ־באַלעבאַטים געהאַלטן פֿאַרשלאָסן.
צו יענער צײַט, האָט דער פּאָעט מאָריס ראָזענפֿעלד געאַרבעט אין „פֿאָרווערטס“ סײַ ווי אַ זשורנאַליסט, סײַ ווי אַ פּאָעט. ער איז אָנגעקומען צו דער שׂרפֿה, בעת די טראַגעדיע איז פֿאָרגעקומען און האָט במשך פֿון עטלעכע וואָכן געשריבן עטלעכע אַרטיקלען און לידער וועגן דער טראַגעדיע. מיר דרוקן דאָ אַן אויסצוג פֿון זײַן אַרטיקל, וואָס איז געווען געדרוקט אויף דער ערשטער זײַט פֿונעם „פֿאָרווערטס“, אַ וואָך נאָך דער טראַגעדיע, און אַן אויסצוג פֿון אַ פּאָעמע וואָס ער האָט געשריבן אין אָנדענק פֿון די אומגעקומענע מיידלעך.
זינט עס זײַנען אין ניו־יאָרק איבער הונדערט לעבנס פֿאַרברענט געוואָרן צוליב דער צוגעשלאָסענער טיר, וואָס האָט לויט דעם געזעץ געזאָלט זײַן אָפֿן, קוק איך מיט פֿאַרדאַכט אויף אַ טיר, אויפֿן געזעץ און אויף פֿײַער.
איך באַטראַכט זיי אַלע פֿאַר איבעריקע זאַכן.
וואָס טויג מיר אַ טיר, אַז זי איז פֿאַרשפּאַרט? וואָס טויג דאָס געזעץ ווען מען פֿירט אים נישט דורך? און פֿײַער… יאָ, מיר דאַכט, אַז מענטשן ווייסן נישט וואָס צו טאָן מיט זייער פֿײַער…
איך האָב פֿון אייביק אָן געוווּסט, אַז מיט פֿײַער שפּילט מען זיך נישט. איצט אָבער ציטער איך פֿאַר דעם וואָרט פֿײַער. איך קען קיין נאַכט נישט שלאָפֿן. פֿײַערדיקע חלומות שרעקן מיך, זיי פֿאַרברענען מײַן מנוחה און איך ליג און שוידער.
מיר דאַכט, אַז הימל און ערד האַלטן אין אײַן ברענען, אַז עס פֿלאַקערן די זון, די לבֿנה און די שטערן, אַז די מלאכים שפּרינגען ברענענדיק פֿון די הימלשע פֿענצטער אויף דער ערד און פֿאַלן אַרונטער טויטע… און די אַמבולאַנסן פֿירן זיי אַוועק אין מאָרג (מתים־שטיבל).
מיר דאַכט, אַז גאָט אַליין איז אײַנגעהילט אין אַ פֿײַערדיקן טלית און ברענט. ברענט און גיסט מיט פֿײַערדיקע טרערן, וואָס פֿאַלן אַרײַן און פֿאַרלירן זיך אין זײַן וועלטן־גרויסער, פֿלאַקערדיקער באָרד, און פֿון זײַנע נאָזלעכער זעצט אַ רויך ווי פֿון אַ צוויי וווּלקאַנען.
איך זע ווי די גאַנצע פּמליא־של־מעלה קרימט זיך, דרייט זיך מיט גסיסה־שמערצן אין אַ ים פֿלאַמען, ווי די כּרובֿים און שׂרפֿים און חיות־הקודש צאַפּלען מיט די פֿלאַמענדיקע פֿעדערן, רײַסן זיך די אָנגעצונדענע האָר פֿון די ברענענדיקע קעפּ און קלאַפּן פֿאַרצווייפֿלט מיט די רויטע, פֿײַערדיקע פֿליגל אין אַ שווערער, גרויסער, אײַזערנער טיר און די טיר איז פֿאַרשלאָסן… דער שׂטן האָט איר פֿאַרשלאָסן און באַהאַלטן דעם שליסל…
איך זע ווי די „אופֿנים“ און „גלגלים“, די „הימלשע רעדער“ דרייען זיך און פֿלאַקערן, און מיר דאַכט, אַז דאָס זײַנען שנײַדער־מאַשינען, און אין די ברענענדיקע, צום טויט־שפּרינגנדיקע מלאכים דערקען איך די פּנימער פֿון די פֿאַרשׂרפֿעטע אַרבעטער־מיידלעך, די טעכטער פֿון דער ייִדישער גאַס אין דער בלוטיקער פֿון פֿרויען־יאַקעס פֿון וואַשינגטאָן פּלייס.
איך שרײַ, איך ליאַרעם, איך וויין, איך פֿלוך, איך לאַך און כאַפּ זיך אויף אין היסטעריע.
פֿײַער… פֿײַער…
וואָס איז אייגנטלעך פֿײַער? איז דאָס אַ ברכה? איז דאָס אַ קללה?
די תּורה איז געגעבן געוואָרן אין פֿײַער, די אינקוויזיציע האָט געהערשט אין פֿײַער.
פֿײַער איז די נשמה פֿון דער וועלט. אין פֿײַער גייט אויף דער טאָג און מיט אַ פֿײַער פֿאַרגייט ער.
דאָס לעבן פֿון יעדן באַשעפֿעניש איז פֿײַער.
דער מענטש, אין וועמען זײַן פֿײַער האָט אויסגעברענט, דער האָט אויפֿגעהערט צו „זײַן“.
אַפֿילו די מילב האָט אין זיך אַ קליינעם לאָקאָמאָטיוועלע מיט פֿײַער, וואָס טרײַבט איר דורכן לעבן.
ליבע איז פֿײַער, דענקען — פֿײַער, אַרבעט — פֿײַער, האַס — פֿײַער, ראַכע (נקמה) — פֿײַער. אַלץ איז פֿײַער, אַפֿילו דאָס וואַסער: מיר גיסן אין זיך וואַסער צו פֿאַרלענגערן אונדזער פֿײַער. די דורשטיקע ערד טרינקט וואַסער, כּדי צו האָבן גענוג פֿײַער אַרויסצוגעבן אירע געוויקסן.
איך קען דאָס קלענסטע ליד נישט זינגען, ווען איך זאָל נישט דערפֿילן אין דער נשמה אַ ברען, אַ פֿײַער, דעם הייליקן פֿײַער פֿון שאַפֿן.
איך פֿאַרגעטער דעם פֿײַער, ער איז דער סימבאָל פֿון טעטיקייט, פֿון שטרעבן, פֿון שטײַגן, פֿון גיין אַרויף, הויך, הויך הימלווערטס…
אָבער איך פֿאַרער נאָר אין פֿײַער דאָס שאַפֿערישע און נישט דאָס צעשטערנדיקע. איך בענטש אים ווען ער גיט, אָבער נישט ווען ער נעמט. איך בענטש אים אויפֿן סיני און פֿלוך אים (שעלט אים) אויפֿן שײַטער־הויפֿן.
איצט פֿאַרדאַם איך אים. ער האָט פֿאַרצערט אַ פֿאַבריק מיט אַרבעטער־מיידלעך. ער האָט פֿאַרוואַנדלט ניו־יאָרק אין אַ לוויה־שטאָט און איז געוואָרן די קללה פֿון דער מענטשהייט.
ברעכט אויף די טיר און באַפֿרײַט זיך!
און אָט איז דאָס ליד וואָס משה ראָזענפֿעלד האָט דעמאָלט אָנגעשריבן:
די פֿאַרשלאָסענע טיר (פֿײַער־געדאַנקען איבער פֿאַרברענטע אַרבעטער)
דער פֿײַער בושעוועט אָן שיעור
עס זעצט דער רויך, די העל דערוואַכט.
מען שפּאַרט זיך צו דער רעטונגס־טיר,
אומזיסט! אָ, וויי, זי איז פֿאַרמאַכט!
מען שרײַט, מען ראַנגלט זיך, מען פֿאַלט,
אין טײַוולס בלוטיקן געצעלט.
מען בלײַבט אין זײַן פֿאַרפֿלוכטן גוואַלט,
אַיעדער אויסגאַנג איז פֿאַרשטעלט.
מען לויפֿט, מען ווייס אַליין ניט וווּ,
און יעדע האָפֿענונג איז גענאַרט.
די שווערע גיהנום־טיר איז צו,
דער אַשמדאַי האָט איר פֿאַרשפּאַרט.
ניט רופֿט דעם שוואַרצן שד צום דין!
אַ שאָד די מי, ער איז גערעכט…
צו דער פֿאַרמאַכטער טיר אַהין!..
און אַלע, פּונקט ווי איינער, ברעכט!
מען בלײַבט אין דעם גיהנום־בראַנד
כּל־זמן דער שלאָס איז אים געטרײַ…
קומט אַלע גלײַך, לייגט צו אַ האַנט!
ברעכט אויף די טיר און איר זײַט פֿרײַ…
די העל איז נאָר אַ העל ווי לאַנג
דער שלאָס פֿון טײַוול הענגט אויף איר.
געפֿערלעך איז איר פֿלאַם, איר צוואַנג
נאָר בײַ אַ צוגעמאַכטער טיר…
אַ צווייט ליד וואָס מאָריס ראָזענפֿעלד האָט אָנגעשריבן וועגן דער שׂריפֿה האָט די פֿאָרשערין און זאַמלערין פֿון ייִדישע לידער, חנה מלאָטעק, אָפּגעדרוקט אינעם פֿאָרווערטס אין 2011 — פּונקט הונדערט יאָר נאָך דעם אומגליק, אינעם אַרטיקל, קינות וועגן דעם טרײַענגל־פֿײַער. דאָס ליד געפֿינט זיך אויף דער פּלאַטע „דאָס גאָלדענע לאַנד“ פֿון יאָסל מלאָטעק:
די רויטע בהלה (אויף פֿאַרברענטע פֿאַבריק־מיידלעך אין ניו־יאָרק)
ניט קיין שלאַכט, ניט קיין פֿאַרטײַוולטער פּאָגראָם
האָט אָנגעפֿילט די גרעסטע שטאָט מיט קלאָגן,
די ערד האָט ניט געציטערט אין איר תּהום,
עס האָט קיין בליץ, קיין דונער ניט געשלאָגן;
סע האָבן קיין שוואַרצע וועטער־וואָלקנס ניט געקראַכט,
און קיין קאַנאָנען ניט די לופֿט צעאַקערט —
אָ, ניין! דאָס האָט אַ מוראדיקע העל דערוואַכט,
אַ שקלאַפֿן־נעסט מיט שקלאַפֿן ווילד געפֿלאַקערט,
דאָס האָט דער גאָלד־גאָט מיט אַ בראַנד־געלעכטער
געפֿרעסן אונדזערע זין און טעכטער,
געלעקט די לעבנס מיט זײַנע רויטע צונגען —
זיי זײַנען אין דעם טויט געשפּרונגען,
אין זײַן שויס געדרונגען,
ער האָט זיי געכאַפּט, געלאַכט, געזונגען…
ער האָט זיי פֿאַרשלונגען.
* * *
זיי זײַנען געזעסן אין זייער יאָך פֿאַרטיפֿט,
זייער שווייס האָט געטריפֿט —
אין דעם פֿאַרטויבנדן געזשום
פֿון מאַשינען אַרום, —
ווען צען שטאָק אין דער הויך,
האָט זיי פֿאַרוויקלט דער רויך,
פֿאַרשפּונען דער פֿלאַם,
און אַ גלוטיקער ים
געפֿרעסן, גענאַשט,
פֿאַרקוילט, פֿאַראַשט!
* * *
שוועסטער מײַנע! יונגע שוועסטער!
מײַנע יונגע ברידער!…
טרויערט מײַנע לידער!
יאָמערט און טרויערט!…
זעט ווי עס לויערט
פֿון טונקעלע נעסטער
דעם אַרבעטערס טויט;
ווי ער האַלט זײַן ברויט…
ווי ער גלאָצט בײַ זײַן טיר,
בײַ זײַן אָרעם געצעלט —
וויי, וויי איז מיר!
וויי, וויי דיר, וועלט!
אַ שבת איז דאָס געווען,
אַן אַרבעטערס אַ שבת,
זײַן „קידוש!“… זײַן „הבֿדלה!“…
די רויטע בהלה
איז פּלוצלינג געשען,
געשיקט פֿון דעם רײַכן,
דעם פּרינץ פֿון געלט.
אָ, אָ, וויי אָן אַ גלײַכן!
פֿליסט טרערנטײַכן,
אַ פֿלוך דער אָרדענונג!
אַ פֿלוך דער אומאָרדענונג!
אַ פֿלוך דער וועלט!
* * *
אויף וועמען זאָל מען פֿריִער קלאָגן?
אויף די פֿאַרברענטע?
אויף די ניט־דערקענטע?
אויף די, וואָס קדיש זאָגן?
אויף די פֿאַרקריפּלטע,
פֿון „זײַן“ געטראָגן?
מײַן טרערנטײַך
אויף אײַך אַלעמען גלײַך!
* * *
פֿאַרהיל זיך אין שוואַרצן, דו גאָלדן לאַנד!
צו טיף דײַן פֿאַרברעכן, צו שרעקלעך דײַן שאַנד,
צו טויב דײַן געוויסן, צו בלינד דײַן געזעץ,
צו טײַוולש דײַן „האַווען“, צו בלוטיק דײַן נעץ,
דײַן נעץ, וועלכע פֿאַנגט דײַנע אָרעמע־לייט —
ס׳וועט קומען די צײַט!… ס׳וועט קומען דײַן צײַט!…
* * *
צינדט יאָרצײַט־ליכט אָן אין די ייִדישע גאַסן!
דער בראָך איז דער בראָך פֿון די ייִדישע מאַסן,
פֿון אונדזערע מאַסן פֿאַרחושכט און אָרעם.
ס׳איז אונדזער לוויה, יאָ, — אונדזערע קבֿרים,
ס׳האָט אונדזערע קינדער, וויי, אונדזערע בלומען,
דער פֿײַער פֿון אונדזערע אָרעמס גענומען.
וויי! אונדזערע ליבע פֿאַרשׂרפֿעטע קוילן,
וויי! אונדזערע פֿריידן אַ העלע מיט גרוילן,
וויי! אונדזערע גליקן אַ באַרג מיט אַרונות,
וויי! אונדזערע זיסע — גיהנום זכרונות!…
אַ צווייט ליד וואָס חנה מלאָטעק האָט דעמאָלט געדרוקט הייסט „מאַמעניו, אָדער עלעגיע פֿאַר די טרײַענגל־פֿײַער־קרבנות“, ווערטער פֿון אַנשל שאָר, מוזיק פֿון יוסל רומשינסקי:
עס רײַסט דאָס האַרץ פֿון דער שרעקלעכער פּלאָג,
ס׳ייִדישע פֿאָלק קלאָגט און וויינט, און ברעכט די הענט.
עס ברעכט אויס אַ פֿײַער, אין העלן טאָג
און הונדערטער אַרבעטער, זיי ווערן פֿאַרברענט.
די וואָס זײַנען פֿון פֿײַער אַנטרינען
האָבן שפּרינגענדיק זייער טויט געפֿינען.
די „מאָרג“ איז פֿול,
מען ווערט שיעור דיל,
ווי אַ מאַמע קלאָגט דאָרט אין דער שטיל:
— אוי־וויי, קינדעניו!
רײַסט זיך בײַ די האָר די מאַמעניו,
— צוליב דעם שטיקל ברויט
האָט אַ שרעקלעכער טויט
גערויבט מיר מײַן איינציק קינד;
טויט ליגט מײַן מיידעלע,
תּכריכים ׳שטאָט אַ חופּה־קליידעלע,
וויי איז מײַנע יאָר,
אַ קינד פֿון זעכצן יאָר,
אוי, מאַמע, מאַמע, וויי איז מיר!
חנה מלאָטעק האָט אויך אַרײַנגענומען טייל פֿון אַ ליד וואָס זי האָט באַקומען פֿון איוו סיקולאַר. די ווערטער זײַנען פֿון לויִס גילראָד און די מוזיק — פֿון ד. מייעראָוויץ. דער אָנהייב לייענט זיך אַזוי:
די שטונדע האָט געקלאַפּט,
דער שאַפּ האָט געסטאַפּט
אין דער גרויסער ווייסט־פֿעקטאָרי.
די אַרבעטער, זיי
האָבן געקראָגן די פּיי
און געאײַלט זיך אַהיימגיין פֿאַר פֿרי.
נאָר פּלוצים, אוי־וויי,
אַ שרעק, אַ געשריי,
אַ העלישער פֿײַער ברעכט אויס.
פֿון איבעראַל קומען
פֿאַרצווייפֿלטע שטימען
אַיעדער וויל פֿריִער אַרויס.
פֿײַערלײַט קלינגען,
פֿון צענטן פֿלאָר שפּרינגען
מיידלעך פֿאַר אַנגסט און פֿון נויט.
עס קראַכט אומגעהײַער
דאָס שרעקלעכע פֿײַער
און פֿאַרברענט יונגע לײַבן צום טויט.
The post Mourning the victims of the 1911 Triangle Shirtwaist Factory fire appeared first on The Forward.
Uncategorized
I had a shot and rock ‘n’ roll fame — I chose a lifetime of Shabbat instead
In 1986, saying no was not part of the plan. I was 26, newly signed to Island Records, and for the first time in my life, the machinery of the music business had begun to move in my favor. My songs “Waning Moon,” “I Feel Young Today,” and “1000 Years,” from my second album Gematria, were on the radio and MTV. There was talk of tours, of opening slots with artists like Sting, Joe Cocker and Greg Allman. My job, as everyone understood it, was simple: Say yes. Yes to every opportunity, yes to every kind of exposure, yes to everything that could possibly give my career momentum.
Lou Maglia, the president of Island Records, was an old-school Italian record guy — street-smart, direct and deeply invested in the artists he believed in. I was among his first signings. He had taken me on largely because of an independent record I had made called This Father’s Day, written and recorded as tribute to my dad, who died at 54, just a day after I’d turned 24. He was my mentor and my hero. Those who say his death had much to do with my sudden turn toward observant Judaism are partly right.
The other part is that in seeking a record deal since I was 13, and then finally getting one, I discovered it wasn’t the answer to what I’d actually been searching for, which was a loving family, a clearer understanding of what my life’s purpose might be, and a deeper sense of belonging in my tribe — the Jewish people.
That’s why, one afternoon, when I walked into Lou’s office and closed the door behind me, what I said to him must have sounded incomprehensible.
“Lou, I’m starting to keep this Jewish thing called Shabbos, and I won’t be available to perform on Friday nights anymore.”
He stared at me for a moment, then burst out laughing.
“Ha! Fucking Shabbos. Ok, that’s a good one, I get it. But can we talk about these opening slots?”
It wasn’t a cruel laugh. It was the laugh of a man encountering something he had no category for. In Lou’s world, artists did all kinds of self-destructive things and made radically poor decisions. But remove themselves from the single most important performance night of the week? Never. Ever.
I was, in effect, telling him I had decided to become unavailable for my own ascent.
At the time, I couldn’t have explained my decision in any coherent way. I didn’t have the vocabulary or even the conceptual framework. All I knew was that after my dad’s death something had begun to feel hollow. Not the music. The music was real. It was everything around it. The sense that if I just kept moving forward fast enough, saying yes often enough, I’d arrive at some point where things would finally make sense. They didn’t. (I can state for the record, 40 years later, they still don’t.)
But around that same time, through a chain of introductions, I met the record producer and singer Kenny Vance, of Jay and the Americans fame. Kenny, now my dear friend, had worked with everyone, and he wasn’t shy about mentioning it.
“I used to date Diane Keaton,” he told me. “I know Woody Allen. I was the music director for Saturday Night Live. But tonight, I’m gonna take you to my main connection, a religious Jew in Brooklyn.”
I suspect he thought I’d roll my eyes at the prospect. I did nothing of the sort. I was excited.
Before long, we were crossing the Brooklyn Bridge, the lights of lower Manhattan burning behind us. We arrived at an apartment in Crown Heights where Rabbi Simon Jacobson greeted us. I connected with Simon right off the bat. His eyes reflected a paradox, an awareness that being alive was both a source of great humor and great sadness. Simon told me about his work reconstructing the Lubavitcher Rebbe’s talks from memory, highly complex talks that lasted for hours and drew on thousands of Jewish sources. The scale of it was incomprehensible to me. It belonged to a world governed by entirely different assumptions than my own.
Later that night, after Kenny, who seemed very old — I think he was 40 — got tired and left for his home in Far Rockaway, I asked Simon about the paintings of the Lubavitcher Rebbe hanging on the wall.
“What’s the deal with those pictures?” I said. “They seem sort of cultish to me.”
Simon wasn’t offended. “I enjoy them,” he said. “To me, the Rebbe is like a very inspiring grandfather.”
Makes sense, I thought.
He grew quiet, then continued. “There are people called tzadikim,” he said. “They have no sense of self. They live only to serve others. And they can do anything they wish.”
I knew enough to know he wasn’t using the colloquial tzadik, as in “What a tzadik, that Herb Shapiro. Got me such a deal on my new Firestones.”
“Really?” I asked. “Can they fly?”
Simon looked at me. He became serious.
“I’ve never seen anyone fly. But for a tzadik, flying is no greater miracle than walking.”
The remark just about toppled me. Not because it sounded weird and mystical, but because it cohered with something I had always felt, but had never heard expressed so simply: that walking itself was a miracle. That breathing, eating pancakes, taking a piss, that just being alive, was a miracle.
One could accurately say that I was the fastest person ever to join the “cult.” I went out and bought tzitzit the next day. I began keeping kosher. “One less shrimp,” was how I thought of it. Then came Shabbat observance in my dumpy railroad apartment on 47th and Eighth Avenue in Hell’s Kitchen.
Shabbat, like music, was the space between notes. A kind of purposeful interruption. For one day each week, I stopped. I stopped producing. I stopped striving. Most importantly, I stopped trying to turn success into proof of my worth. It wasn’t only about stopping work. That’s too simple. It was about remembering that I was more than my work. It felt like an authentic subversion of shallow cultural norms, something that instinctively appealed to me. It was the more truthful version of the so-called subversion that rock and roll had always only imitated.
This is why I told Lou Maglia no.
Not because I was certain, but because I had begun to understand that if I lost this, I might lose something far more essential than a career.
My friend, the late Lou Maglia, lapsed Catholic, soulful man that he was, stopped laughing. He saw that I was serious. He didn’t drop me. Far from it. He became my biggest champion. When it would have been only logical for us to play cities like Cleveland and Chicago in support of one of my recordings, Lou even helped finance my tour of the Caucasus in what was then the USSR. (Another story for another time.) He knew that my music wasn’t a posture, but a reflection of my deeply held values.
Hey Lou, if you’re up there listening, thank you. You were a beautiful man with a beautiful spirit.
People sometimes ask me if the cost to my career was worth it. There are two issues I have with the question. First, it assumes the career was the central measure of my life. Second, few ask what I received in return. I have, thank God, been blessed with a beautiful marriage, a tight-knit, loving family, grandchildren, a body of work that I could never have imagined at age 26, and time. I have been able to see the value of time and secure it as my own.
As for music, Shabbat didn’t take any of it away from me. It taught me to hear it better, write it better, and perform it better.
I have never struck a better bargain.
The post I had a shot and rock ‘n’ roll fame — I chose a lifetime of Shabbat instead appeared first on The Forward.
Uncategorized
Spain withdraws ambassador to Israel, widening diplomatic rift as Trump threatens to sever trade
(JTA) — MADRID — Spain has permanently withdrawn its ambassador to Israel in a symbolic rebuke of the U.S.-Israeli strikes on Iran.
Spanish Prime Minister Pedro Sánchez has emerged as an unequivocal and lonely voice in Europe against the Iran war, widening Spain’s rift with Israel and making an enemy of President Donald Trump.
Ambassador Ana María Salomón Pérez was removed from her post on Tuesday, according to an announcement issued Wednesday by the Spanish government. Israel recalled its ambassador to Spain, Rodica Radian-Gordon, shortly after Spain said it would recognize a Palestinian state in May 2024.
Spain’s move marks an escalation in the countries’ strained relations, which have severely deteriorated since the start of the war in Gaza in 2023.
Spanish Prime Minister Pedro Sánchez became one of Europe’s most vocal critics of Prime Minister Benjamin Netanyahu’s prosecution of that war. Over the last three years, he rallied support for Palestinian statehood, accused Israel of genocide in Gaza and imposed a total arms embargo on Israel.
Pérez was summoned to Madrid in September, following a diplomatic row over Spain’s ban on aircrafts and ships carrying weapons to Israel. Israel’s foreign minister Gideon Saar called the measure antisemitic and barred two members of Sánchez’s Cabinet from entering Israel, saying they supported “terrorism and violence against Israelis.”
Spain and Israel are now both represented in each other’s embassies by their respective chargés d’affaires, lower-ranking officials who reflect their downgraded relations. It is the same status that Israel maintained with South Africa before the two countries ejected even the lower-level envoys earlier this year.
Sánchez has been one of few major European leaders to emphatically reject the U.S.-Israeli attacks on Iran, calling them “an unjustified and dangerous military intervention” that he says violates international law.
As the leaders of Germany, France and Italy have taken more conciliatory tones, Trump has lashed back at Sánchez. After Spain refused to allow the United States permission to use two jointly operated bases in its territory for strikes on Iran, Trump threatened to sever trade.
“Spain has been terrible,” Trump said during a press conference with German Chancellor Friedrich Merz on March 3. He added, “We’re going to cut off all trade with Spain. We don’t want anything to do with Spain.”
Sánchez, in response, has revived the “No to war” slogan that galvanized Spaniards in 2003. At the time, millions took to the streets to reject then-Prime Minister José María Aznar’s support for the Iraq war, contributing to his center-right party’s collapse in 2004. The war was also seen as a driver behind a deadly terrorist attack in Madrid whose 22nd anniversary Spain marked on Wednesday.
Sánchez said the slogan summed up the Spanish government’s position in a televised address on March 4. In a pointed line, he said leaders who have not improved their people’s lives “make use of war to hide their failure whilst filling the pockets of a few — the usual ones, the only ones who win when the world stops building hospitals in order to build missiles.”
Even more pointedly, without naming Trump, he said, “We are not going to be complicit in something that is bad for the world and contrary to our values and interests, simply out of fear of reprisals from anyone.”
The post Spain withdraws ambassador to Israel, widening diplomatic rift as Trump threatens to sever trade appeared first on The Forward.