Uncategorized
Jewish orphans evacuated from Odessa to Berlin at Ukraine war’s start are headed home again
ODESSA, Ukraine (JTA) – A year after Rabbi Mendy Wolff spirited 120 children and staff away from the Mishpacha Orphanage in this war-torn country to the safety of Berlin, he is preparing to bring them home.
That’s not because the war is over — far from it. One year after Russian tanks first rolled into Ukraine, fighting grinds on and much of Ukraine has been plunged into austerity conditions.
Instead, the children of Mishpacha are headed back to Odessa because of the high cost of keeping them fed, housed and educated in Germany. Chaya Wolff, Mendy’s mother and the wife of Odessa’s chief rabbi, Avraham Wolff, said the price tag was 750,000 euros — close to $800,000 — a month. They’ll join other Ukrainians who have returned to their homeland as it became clear that the war would not end quickly.
“We could have bought seven buildings for the [Jewish] community in Odessa with that money,” she said from Odessa, where she stayed along with her husband after the Russian invasion to care for remaining Jews in the city, where the Wolff family operates Chabad of Odessa. “But now the money is finished and it’s time to bring our children home.”
Mendy Wolff said that when he first headed to Berlin several days after Russia’s Feb. 24, 2022, invasion, he expected to return home in a matter of days. He had become the orphanage’s director overnight, when his parents tasked him with getting the children out of Ukraine. He and his wife, Mushky, had instructed their charges to pack two of each item of clothing.
German President Frank-Walter Steinmeier talks with refugee children from the Jewish community in Odessa at a Chabad center in Berlin two days after their arrival as refugees, March 7, 2022. (Clemens Bilan – Pool/Getty Images)
“As I was packing, I remember spotting my Megillat Esther on the shelf and thinking I won’t be needing that because Purim is two weeks from now and we’ll be back by then,” Wolff told the Jewish Telegraphic Agency, referring to the biblical book traditionally read on Purim.
The journey to Berlin took 53 hours and traversed five international borders, but Wolff and his wife tried to make the atmosphere as fun as possible for the children.
“We sang songs all the way and even though most of the children knew what was happening, we made it feel like summer camp — only in the winter,” Wolff said.
Getting the children out of Ukraine meant pulling strings of all kinds, since most did not have passports or even original birth certificates. Most of the children in the orphanage have parents who are unable to care for them; Wolff got the parents’ permission to take the children out of the country, a challenging task in the chaos after the invasion. “That is why we didn’t escape on the first day of the war,” he told JTA from Berlin at the time.
For 40 children for whom no living relatives could be found, Rabbi Avraham Wolff and his wife, Chaya, signed on as legal guardians. The Chabad emissaries in Berlin managed to secure VIP status for the young refugees to bring them across EU borders as personal guests of German President Frank-Walter Steinmeier, who greeted them on their arrival in the German capital.
The Wolff family operates Chabad of Odessa. Rabbi Avraham and Chaya Wolff are sitting. Rabbi Mendy Wolff, who has overseen the children relocated from the group’s orphange to Berlin, is at the center in the back row. (Courtesy Chabad Odessa)
The children and orphanage staff were joined by other Odessians: university students, single mothers and their own offspring. Their flight and warm welcome in Berlin captured international headlines.
“Everyone knew there was an orphanage coming,” Mendy Wolff told JTA in Berlin shortly after the group’s arrival. “It was an unbelievable hug. It made us feel good in our hearts.”
But even then, the high cost of caring for the children in Berlin was weighing on the volunteers who leapt to help them. “We’ve received an outpouring of support from the community and beyond, lots of clothes and other supplies, but what we really need now are financial donations — only the food for all the children costs about 5,000 euros every day,” one told the Associated Press at the time.
Over the course of the next 11 months, the Hotel Müggelsee, on the banks of Berlin’s largest lake of the same name, would become home to some 300 Jewish refugees. In that time, the group celebrated not just Purim but a full year of Jewish holidays, as well as the gamut of Jewish lifecycle events, from bar mitzvahs to births and brisses. The group recently celebrated the first birthday of the youngest child to make the trek from Odessa, Tuvia, who was just 5 weeks old when he arrived in Berlin.
Jewish children from Odessa in war-torn Ukraine celebrate Purim 2022 with members of the Chabad Berlin Jewish community, March 17, 2022. (Omer Messinger/Getty Images)
For Wolff, the hardest part was grappling with the unknown. “It was very similar to what people experienced at the beginning of the coronavirus pandemic. You don’t know who it will infect or how many people will die or how long you’ll need to live like this.”
Like many others, Wolff was certain that Russian President Vladimir Putin’s army would crush Ukraine in a matter of days. “With each passing day we saw that the Ukrainians were far more resilient than we had given them credit for and that the Russians weren’t as much as superheroes as we thought.”
The irony that Germany, and not Israel, became the host country for Jewish refugees from Eastern Europe is not lost on the Wolffs. While Mendy is reluctant to express political opinions of any kind, his mother, Chaya, is more forthright, saying that Israel had refused them entry.
Mark Dovev, the regional director of Nativ, the Israeli government office that facilitates immigration to Israel from the former Soviet Union, later told JTA that taking in a minor from another country is “tantamount to kidnapping.” Brushing off Dovev’s objections, Chaya Wolff said, “Just as Germany turned a blind eye, Israel could have also taken them in temporarily as refugees.”
The children and staff of Mishpacha Orphanage in Odessa pose outside the Hotel Mugglesee in Berlin, their home for nearly a year since fleeing war in Ukraine. (Courtesy Chabad Odessa)
Since German law bans homeschooling, the children were required to enroll in a local school as well as to learn German. German authorities allowed the student body to largely adhere to the Ukrainian curriculum, however, and they were taught by a handful of the women refugees who happened to be teachers. The hotel, which functioned as a dormitory, doubled as a branch of the local Chabad school — replete with classrooms and a schoolyard.
But keeping the refugees in Berlin came at a steep price, footed by various donors such as the International Fellowship for Christians and Jews as well as private donations. An online fundraiser netted $685,500 in small gifts from more than 5,000 donors — a significant tally, but far short of its $1 million goal. So it was mostly out of economic considerations, then, that the Wolffs decided to close up shop in Berlin and bring the refugees home later this month.
While some Ukrainians who fled the country say they have no intention of returning while the war rages, the Wolffs and their charges are hardly the first Ukrainians to make their way back home. Many of them have cited the high cost of life abroad, along with separation from family and guilt about abandoning their country, for coming back to a warzone. So many Ukrainians were returning last fall that the country’s leaders urged them to wait until this spring to return, lest they tax fragile infrastructure.
Ukrainians queue at the railway station in Przemysl, Poland, to depart for Ukraine, amid a reversal in migration patterns as the Ukraine war ground on, Dec. 20, 2022. (Dominika Zarzycka/NurPhoto via Getty Images)
According to Mendy Wolff, his group would be staying in Berlin were it not for budgetary concerns. Still, he said, there were many positive aspects about the decision to return home.
“Psychologically, it’s not easy being here. You’re not living like a human. It’s like living on borrowed time and in a refugee camp, albeit a luxury refugee camp,” he said. “I’m very excited to be in my own bed and my own blankets.”
For both mother and son, the responsibility of bringing the refugees back to a country that is still very much at war weighs heavily. Odessa is faring better than many other southern Ukrainian cities like Mykolaiv and Kherson to the east, which have suffered daily shelling. Still, air raid sirens sound multiple times a day and there is no electricity for 20+ hours. But as long as residents have access to bomb shelters and generators — including the kind made from car batteries that Avraham Wolff recently held a fundraiser to buy — Chaya Wolff describes it as “livable.”
“It’s not an easy decision and we hope it’s the right one,” Chaya Wolff said. “At the end of it all, we’re ‘believers, the children of believers,’” she added, quoting the Talmud.
Toby Axelrod contributed reporting from Berlin.
—
The post Jewish orphans evacuated from Odessa to Berlin at Ukraine war’s start are headed home again appeared first on Jewish Telegraphic Agency.
Uncategorized
Why Mamdani remains focused on Israel as NYC mayor
When Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu spoke at the UN this week, New York City Mayor Zohran Mamdani was there — not in body, but in spirit, having condemned the Israeli prime minister and previously encouraged protests against him.
As a leader in the Jewish community, I know that many American Jews oppose Netanyahu’s government. But many also believe strongly that Israel’s survival as a Jewish homeland is critically important. They, therefore, feel boxed in by the mayor: compelled by conscience to oppose Israel’s leader and to condemn Mamdani’s repeated attacks on Israel’s existence, many of which they find offensive and dangerous.
Because of my previous work for Mayor Bloomberg, I am often asked by Jewish community members why this mayor so frequently puts them in this painful bind. The answer, I believe, lies in motivations worth understanding more clearly.
Of course, Mamdani’s focus on Israel seems partially motivated by principle. He clearly thinks Israel is illegitimate and opposes how it defends itself. I take him at his word that these convictions are sincere. But sincerity still does not explain his single-mindedness. A mayor willing to absorb this much political friction must see some benefit. But what?
To understand, let’s reexamine the 2025 election, often described as a “political tsunami.” The facts, however, are more complicated. Mamdani did defeat his closest opponent by nearly 10%, but in so doing he secured under 51% of the total vote – against a flawed and divided opposition. Viewed this way, his impressive margin seems less sweeping and much narrower.
More important than his electoral margin, though, is the coalition that produced it. His victory rested heavily on three blocs: self-identified very liberal voters; and Muslim and South Asian voters, who turned out in historic numbers. South Asian and Indo-Caribbean turnout, for example, rose 350% between 2021 and 2025, with 87% of South Asian votes going to Mamdani. Analyzing available data, I believe that, taken together, these three blocs accounted for well over 50% of all Mamdani votes.
What makes this coalition intriguing is that it consists of such strange bedfellows. The blocs differ sharply on many key local issues. On same-sex marriage, PRRI’s American Values Atlas found 33% support among Muslim-Americans in 2024, with support among very liberal Americans substantially higher. The divergence is similarly stark on policing, education, and many other policies.
In fact, it is hard to identify many things uniting these blocs besides this candidate: a skilled politician speaking the language of the left, while activating Muslim and South Asian voters just as Mayors Bloomberg and Koch activated Jewish voters and Mayors Adams and Dinkins activated Black voters.
Which brings us back to Israel.
When one barely ekes out a majority against flawed opponents, and one’s coalition is fundamentally misaligned, one must find ways to hold it together. To this end, Mamdani seems to be taking a page from Donald Trump. When Trump’s coalition buckles, he reaches for a “shiny distraction” — attacks on the press; trade wars; threatened invasions of Greenland. For Trump, the specifics are almost irrelevant; what matters is the theater of conflict and the distraction it produces.
For Mamdani, his Greenland is Israel.
Yes, it is a subject on which he holds sincere convictions. But, more importantly, it is one of few issues on which his coalition agrees. His relentless focus on Israel — to the exclusion of other worthy targets, including grave human rights offenders across South Asia and the Muslim world — is no accident. It is a political calculation allowing him to don the mantle of moral crusader while keeping his coalition on-side and united.
For those who believe Mamdani’s politics pose a danger to the Jewish community and want to slow his political momentum, this analysis yields two insights.
First, trying to persuade the mayor to soften his Israel attacks is unlikely to succeed. Doing so is not his inclination or in his political interests.
Second, and maybe more interestingly, Mamdani has a vulnerability that he seems to recognize – a fragile coalition. Allowing Mamdani to
make Israel his “shiny distraction” and engaging him on it plays his game. A different approach would be to defend Israel as-needed, but focusing efforts on pressing Mamdani to do his job – for example, elevating important issues, such as specialized high school admissions practices, on which his coalition happens to be divided.
The upshot? When smart politicians do things that seem politically risky, they usually see something others do not. Mamdani’s Israel focus offers a case-in-point. Those looking to respond should consider resisting the temptation to take the bait when possible. The wiser strategy is to engage under different rules: defending Israel when necessary, then pivoting to the difficult local issues from which Israel is meant to distract.
The post Why Mamdani remains focused on Israel as NYC mayor appeared first on The Forward.
Uncategorized
New voices in Yiddish: A prose and poetry contest
לכּבֿוד דעם 85סטן יאָר זינט מע האָט פֿאַרלייגט דעם ייִדישן זשורנאַל „אױפֿן שװעל“, וועט די אָרגאַניזאַציע וואָס שטיצט דעם זשורנאַל, די „ייִדיש־ליגע“, דורכפֿירן אַ קאָנקורס פֿון נײַע ייִדיש־שפּראַכיקע לידער און פּראָזע.
אַ זשורי פֿון אָפּגעקליבענע מומחים וועט אָפּשאַצן די אַרבעטן, און די דרײַ בעסטע פֿון ביידע קאַטעגאָריעס וועלן באַלוינט ווערן מיט געלטפּרעמיעס.
די פּראָזע־שאַפֿונגען קענען זײַן ביז 2,500 װערטער, און אַלע אַרײַנגעשיקטע מאַטעריאַלן מוזן זײַן נאָך נישט קיין געדרוקטע. דער טערמין אַרײַנצושיקן די שריפֿטן איז דער 31סטער אָקטאָבער 2026.
די געווינער-ווערק, און בכלל אַן אָפּקלײַב פֿון די אַרײַנגעשיקטע שאַפֿונגען, וועט מען אויך דרוקן אין דעם יובֿל-נומער. „זאָלן אונדזערע לייענערס געניסן פֿון נײַע ליטעראַרישע שאַפֿונגען אויף מאַמע-לשון!“ האָט די שעף־רעדאַקטאָרין פֿון „אויפֿן שוועל“, מרים טרין, געזאָגט.
די שריפֿטן שיקן מען דורך בליצפּאָסט צו info@leagueforyiddish.org.
The post New voices in Yiddish: A prose and poetry contest appeared first on The Forward.
Uncategorized
Jewish languages meet in Birobidzhan
אויף אַן אינטערנאַציאָנאַלן ייִדישן קולטור־פֿעסטיוואַל לעצטנס אין ביראָבידזשאַן האָט מיך, ווי אַ ייִדישיסט, באַזונדערס פֿאַרחידושט די אינערלעכע ייִדישע פֿיל־שפּראַכיקייט.
דער „אינטערנאַציאָנאַלער פֿעסטיוואַל פֿון ייִדישער קולטור און קונסט“ איז פֿאָרגעקומען פֿונעם 6טן ביזן 9טן סעפּטעמבער.
מיט איינעם פֿון די געסט, הרבֿ עובֿדיה איסאַקאָוו, האָב איך לאַנג געשמועסט וועגן זײַן אייגענער ייִדישער שפּראַך — דזשוהורי, אַ שפּראַך ענלעך אויף פּערסיש. מיט אַנדערע געסט, דרײַ טוניסער ייִדן, וואָס וווינען אין ישׂראל, האָבן מיר גערעדט וועגן זייער מאַמע־לשון, אַ ייִדישן מין אַראַביש. דערצו האָט אַ זינגער און כּלל־טוער, אליעזר (איגאָר) דאַבאַקאַראָו, מיר געזאָגט אַז ער איז אויפֿגעוואַקסן אין סאַמאַרקאַנד, אוזבעקיסטאַן, רעדנדיק אויף בוכאָרי — פּערסיש מיט אַ ייִדישן טעם.
אויף עטלעכע אונטערנעמונגען האָט מען אויך געזונגען לידער אויף העברעיִש. בעת דער שבתדיקער סעודה (כ׳בין אָנגעקומען מיט עטלעכע אַנדערע געסט פֿון פֿריִער, ערבֿ־שבת) האָבן מיר אַרומגערעדט די קשיא, צי איז לשון־קודש אָדער דער מאָדערנער העברעיִש באמת אַ ייִדישע שפּראַך? דער ביראָבידזשאַנער הויפּט־רבֿ אפֿרים קאָלפּאַק, אַ ליובאַוויטשער חסיד, האַלט, אַז נישט. לשון־קודש איז, לויט אים, די געטלעכע שפּראַך, דורך וועלכן דער רבונו־של־עולם האָט באַשאַפֿן די וועלט איידער דער ערשטער ייִד, אַבֿרהם אָבֿינו, איז געבוירן געוואָרן. אַזוי איז די מעשׂה לויט דער ייִדישער מסורה.
די עכטע ייִדישע שפּראַך, אויף וועלכער ייִדן האָבן גערעדט טאָג און נאַכט במשך פֿון דור צו דור, די שפּראַך פֿון די גרעסטע צדיקים און קדושים, איז דווקא ייִדיש. איך בין מסכּים דערמיט, נאָר, פֿאַרשטייט זיך, אַ סך מענטשן האַלטן אַנדערש.
דער ערשטער פֿעסטיוואַל פֿון דעם מין איז אָרגאַניזירט געוואָרן נאָך אין דער סאָוועטישער תּקופֿה, אין 1989; דערנאָך, מיט איבעררײַסן — יעדע צוויי יאָר. דער 13טער אינטערנאַציאָנאַלער פֿעסטיוואַל פֿון ייִדישער קולטור און קונסט איז פֿאָרגעקומען אין 2017. זינט דעמאָלט און ביז איצט האָט מען אים, צוליב פֿאַרשיידענע שוועריקייטן, נישט געקאָנט אָרגאַניזירן.
להיפּוך, האָט די איצטיקע אונטערנעמונג געשטעלט דעם טראָפּ אויף ייִדן אַרום דער וועלט בכלל, אויף פֿאַרשיידענע ייִדישע עדות, לאַוו־דווקא ייִדיש־רעדנדיקע אַשכּנזים. די אויסלענדישע געסט זענען געקומען פֿון ווײַסרוסלאַנד, מדינת־ישׂראל און כינע. ווי געזאָגט, זענען דרײַ פֿון די ישׂראלדיקע באַטייליקטע געבוירן געוואָרן אין טוניס. דערפֿאַר קאָן מען זאָגן, אַז צפֿון־אַפֿריקע איז אויך געווען פֿאָרגעשטעלט.
בסך־הכּל האָט מען דורכגעפֿירט 160 אונטערנעמונגען, על־פּי רובֿ גאַנץ קליינע, און עטלעכע גרויס־מאַסשטאַביקע. צוליב דעם גוטן וואַרעמען וועטער, איז דער אומזיסטער שלוס־קאָנצערט, וווּ ס׳איז אַרויסגעטראָטן דער באַקאַנטער מאָסקווער כאָר בראָש מיט מיכאַיִל טורעצקי, פֿאָרגעקומען אין דרויסן, אויף אַ פּלאַץ לעבן דעם ברעג פֿונעם טײַך ביראַ.
אומגעוויינטלעך איז געווען דאָס פֿאַרזוכן די גרעסטע חלה אין דער וועלט — איבער 12 מעטער (40 פֿוס) די לענג — וואָס די אָרטיקע קולינאַרן האָבן קונציק אויסגעבאַקן אונטער דער השגחה פֿון הרבֿ קאָלפּאַק. צווישן קליינע און פּשוטע אונטערנעמונגען איז געווען אַ וואַרשטאַט ווי צו שרײַבן די ייִדישע אותיות. די הויפּט־רעדאַקטאָרין פֿון „ביראָבידזשאַנער שטערן‟, יעלענע סאַראַשעווסקאַיאַ, האָט מיך געבעטן איר מיטצוהעלפֿן. זי האָט צוגעטראַכט אַ ספּעציעלן פּלאַסטיק־טראַפֿאַרעט (שטענצל־אותיות) מיטן ייִדיש אַלף־בית, טאַקע לויט די ייִוואָ־תּקנות: מיט אַ קמף אונטערן אַלף, צוויי יודן מיט אַ פּתח אאַז״וו), וואָס דערמעגלעכט אָפּצוצייכענען יעדן אות אויף אַ גרינגן אופֿן. זענען מיר געזעסן אין דרויסן מיט אַ טישל און געוויזן יעדן נײַגעריקן פֿאַרבײַגייער, ווי אַזוי עס שרײַבן זיך אויף ייִדיש זייערע נעמען צי אַנדערע פֿראַזעס.
די אַטמאָספֿער איז געווען אַ לוסטיקע און אומפֿאָרמעלע. עטלעכע געסט האָט פֿאַרחידושט די אַלטע סאָוועטישע אַוואַנגאַרד־אַרכיטעקטור, וועלכער ס׳איז טאַקע געווידמעט אַ נײַ בוך, וואָס מע האָט אויך פּרעזענטירט אויפֿן פֿעסטיוואַל. אין דער זעלבער צײַט, איז אין דער שטאָט פֿאָרגעקומען אַ באַשיידענע פּאַראַלעלע אונטערנעמונג: דער פֿעסיטיוואַל פֿון ייִדישע באָבעס — מיט אויסשטעלונגען, פֿאַרמעסטן, קאָנצערטן, אַ יריד פֿון היימגעמאַכטע קליידער און אַנדערע חפֿצים.
וואָס שייך דער שפּראַך בוכאָרי, באַטראַכטן אַ סך בוכאַרישע ייִדן אין קווינס דאָס לשון ווי אַ באַזונדערע שפּראַך. במשך פֿון אַ סך יאָרן האָט מיטן פֿאָרווערטס מיטגעאַרבעט דער בוכאַרישער פֿאָטאָגראַף אַרקאַדי יאַגודאַיעוו, מיט וועלכן איך פֿלעג שמועסן וועגן זײַן מאַמע־לשון. בעצם איז זי סתּם פּערסיש, אָבער מיט אַ צאָל ספּעציפֿיש ייִדישע עלעמענטן.
אַן אַנדער מעשׂה איז דזשוהורי — די שפּראַך פֿון די קאַווקאַזישע באַרג־ייִדן, וואָס האָט אַן אָפֿיציעלן סטאַטוס אין דאַגעסטאַן, איינער פֿון די רוסלענדישע דרומדיקער ראַיאָנען. אָפֿיציעל הייסט ער טאַטיש, ווײַל לויט דער סאָוועטישער טערמינאָלאָגיע איז ער ענלעך אויפֿן מוסולמענישן לשון טאַטיש. דער חילוק צווישן דזשוהורי (וואָס מיינט „ייִדיש‟) און טאַטיש איז אָבער ממשותדיק, הגם נישט אַזוי גרויס, ווי צווישן ייִדיש און דײַטשיש. דאָס איז טאַקע אַ באַזונדער לשון מיט אַן אייגענער ליטעראַטור.
אין דער שטאָט דערבענט, פֿון וואַנען עס איז אָנגעקומען קיין ביראָבידזשאַן הרבֿ עובֿדיה איסאַקאָוו, גייט אַרויס די צוויי־שפּראַכיקע דזשהורי־רוסישע צײַטונג „וואַטאַן‟ („היימלאַנד‟). איסאַקאַוו איז אויך אַ שוחט, אַ מוהל און אַ באַגאַבטער מאָלער. אַן אויסשטעלונג פֿון זײַנע ווערק איז געווען א טייל פֿונעם פֿעסיטיוואַל. נאָך איין קאַווקאַזישער ייִד, אַלבערט ראַפֿיִעוו, האָט פֿאָרגעשטעלט זײַנע פּרעכטיקע מיזרחדיקע טעפּעכער מיט אַ ייִדישן טעם.
די אינערלעכע ייִדישע פֿאַרשיידנאַרטיקייט איז געווען, לויט מײַן מיינונג, דער וויכטיקסטער מאָמענט פֿון דער אונטערנעמונג. עטלעכע זאַכן וואָס ס׳איז כּדאַי צו דערמאָנען איז, אַז אין רוסלאַנד זענען פֿאַראַן צוויי אָפֿיציעל אָנערקענטע ייִדישע לשונות — ייִדיש און באַרג־ייִדיש (דזשוהורי); אַז אַ סך ספֿרדים רעדן נאָך אַלץ אויף לאַדינאָ אָדער ייִדיש־אַראַבישע דיאַלעקטן, און אַז בײַ די בוכאַרישע ייִדן איז פֿאַראַן אויך אַן אייגענער דיאַלעקט און אַ באַזונדערע קולטור.
בקיצור, ייִדן שטעלן מיט זיך פֿאָר נישט עפּעס אַ מאָנאָטאָנע מאַסע, נאָר אַ בונטן „מערבֿ־מיזרחדיקן‟ טעפּעך פֿון פֿאַרשיידענע עדות מיט זייערע אוניקאַלע לשונות און טראַדיציעס.
The post Jewish languages meet in Birobidzhan appeared first on The Forward.
