Uncategorized
How a Catholic university amassed a treasure trove of Jewish artifacts from the Bronx
(New York Jewish Week) – A Catholic university may be the unlikeliest place for what may be the largest depository dedicated to the Jewish history of the Bronx.
But at Fordham University — the private, Jesuit institution in the Bronx — decades worth of archival documents and artifacts from the local Jewish community have found a home, thanks to its Jewish studies department.
For the last three years, Fordham has been collecting and cataloging items that detail a once-thriving Jewish community in the Bronx: yearbooks full of Jewish last names, Bar Mitzvah invitations, phonebooks full of Jewish-owned businesses — all the simple transactions that define an era in history.
The archive at Fordham is one of the only physical collections of everyday material from Jewish residents of the borough, according to Magda Teter, the chair of the Center for Jewish Studies at the university, who spearheaded the project.
“It’s not only preserving a piece of New York Jewish history, but also a way of life,” Teter told the New York Jewish Week. “Bringing this voice to the dominant Christian identity of Fordham and teaching about Jews [as a minority] within the dominant cultures is very important.”
A song and dance book in the Fordham University collection features the lyrics for “Hatikvah” and “For He’s a Jolly Good Fellow,” and a “Jewish dictionary.” (Julia Gergely)
During the first half of the twentieth century, Jewish life thrived in the Bronx. There were 260 registered synagogues in 1940, and the borough produced some of the biggest Jewish names in show business, fashion, literature and more: designer Ralph Lauren, politician Bella Abzug, novelist E.L. Doctorow, filmmaker Stanley Kubrick, Miss America Bess Myerson, Nobel Prize-winning chemist Robert Lefkowitz.
At the community’s peak in 1930, the Bronx was approximately 49% Jewish, according to the borough’s official historian, Lloyd Ultan. South of Tremont Avenue, the number reached 80%. Most of the Jewish Bronx was of Eastern European descent; many were first generation Americans whose parents had immigrated and lived on the Lower East Side, but who could now afford to live in less cramped neighborhoods with more trees and wider streets.
Though there is a strong Jewish community in the neighborhood of Riverdale, most of the Jewish community moved out of the Bronx for the suburbs after World War II when mortgages for white would-be homeowners were being subsidized by the government and Blacks and Latinos were steered to Bronx neighborhoods they couldn’t afford or that the city had chosen to neglect. The Jewish population of the Bronx dropped from 650,000 in 1948 to 45,000 in 2003. Many of the synagogues have been converted for other uses, and the physical legacy of the Jewish community there has begun to erode over time, making an archive all the more necessary.
While Teter was always interested in collecting items from the Jewish Bronx, the archive got an unexpected boost from a member of the public. In the spring of 2020, at the height of the pandemic, Fordham hosted a virtual event, “Remnants: Photographs of the Jewish Bronx,” which featured evidence of the area’s faded Jewish history gathered by writer and photographer Julian Voloj. (Voloj is the husband of the New York Jewish Week’s managing editor, Lisa Keys.)
An invitation for the bar mitzvah of Freddie Rothberg, which took place on Oct. 6, 1951 at Beth Hamedrash Hagadol. (Julia Gergely)
In the audience was Ellen Meshnick, who had grown up in New York and now lives in Georgia. Inspired, she offered Fordham a trove of material her parents, Frank and Martha Meshnick, had kept throughout their lives in the Bronx. The boxes included donated yearbooks from Morris High School and Walton High School, songbooks, bar mitzvah invitations, a marriage certificate, receipts for a flower delivery — even a document from the hospital from when she was born — mostly from the 1930s through the 1960s.
The donation significantly bolstered what materials Fordham already had on hand, which included less personal but still unique items like matchbooks from kosher restaurants. Now, Teter is growing the archive through other private donations and occasionally by purchasing materials online — personal family archives, books about Bronx Jewish history, songsheets and the like.
The marriage certificate, or ketubah, recognizing the marriage between Frank Meshnick and Martha Farber on Aug. 23, 1942. The certificate was part of an archive donated to Fordham University by the couple’s daughter Ellen. (Julia Gergely)
“They may not be the most beautiful things, but we are interested in what people actually used and lived with,” Teter said.
Teter said that while the American Jewish Historical Society in Manhattan does collect the types of quotidian and personal items that American Jews kept with them in the last few centuries, they don’t have much that uniquely focuses on Jewish life in the Bronx.
The entire collection is part of a greater effort by Teter, the Jewish studies department and the librarians at Fordham to increase awareness about Judaism and Jewish people. “I will not hide that I think it’s an important way to fight antisemitism — to teach Jewish history and Jewish culture in all its colors and in all its experiences,” she said. “It enriches the students’ appreciation and understanding of Jewish life beyond how Jews are usually portrayed.”
The Jewish studies department at Fordham is relatively new: The college began offering a Jewish studies minor in 2016, and opened the department in 2017. At the time, the highlight of the library’s archives was the Rosenblatt Holocaust collection, which was funded by an alumnus. Since 1992, the library has amassed over 11,000 titles, videos and artifacts on the Holocaust, according to librarian Linda Loschiavo.
When Teter arrived, Loschiavo worked with her to bring in historical Passover haggadahs from all over the world. Fordham now possesses two Italian haggadahs from the 1660s, as well as Jewish artifacts from unexpected places, like playbills from Jewish Bollywood.
Last month the university opened the Henry S. Miller Judaica Research Room on the fourth floor of the campus’ main library — named for Fordham’s first Jewish student, who graduated in 1968. Miller, a leader of a financial restructuring firm, is now a trustee of the college.
Fordham President Tania Tetlow described herself jokingly as “a wannabe Jew” at the room’s unveiling. “I’ve understood how deeply intertwined Judaism and Catholicism are,” she said, “and the connections we have of the deep intellectualism of both faiths, of the desire to study text and the interpretation of text going back for thousands of years, of the love of ritual — and the central place of food and guilt!”
The former Jacob Schiff Center on Valentine Avenue. (Julian Voloj)
“At the moment, we envision that the research room will be a space for exhibitions that would foster the curatorial skills of our students and that will bring Jewish art and artists to campus,” Teter said. “We would now be able to display their art and combine the exhibitions with some items from the Judaica collection.”
The research room is currently displaying Voloj’s Bronx photographs, along with some of the recently acquired local archival materials, curated by sophomore Reyna Stovall, who is interning in Fordham’s Jewish studies department this semester.
“It is really, really rewarding,” said Stovall, who is Jewish. Stovall became involved in the Jewish studies department because of her interest in Holocaust studies, but as she began her internship, she was excited to work on the archives cataloging the once thriving Jewish history of the Bronx.
The yearbook photo of Frank Meshnick (bottom right), who graduated from Morris High School in Morrisania in 1931. (Julia Gergely)
“It’s pretty amazing that they have the collection to begin with,” she added. “It really shows Fordham’s commitment to diversity and inclusivity that they’re willing to take on this massive collection of Judaica, even though that’s not the religion that the school was founded on.”
Teter estimates there are about 300 Jews among the school’s 15,000 undergrads. As a result, the Center for Jewish Studies and the research room offers students from all backgrounds the opportunity to learn more about Judaism — as well as marginalized communities in general, and connect their stories to their own lives.
“Our identity grew to showcase Jewish studies at the intersection and in conversation with other fields and areas of study,” Teter explained.
The Center’s goal, she added, is “to make students, faculty and the public realize that studying Jews is not just for Jews, and that they can learn so much about the areas of their own concern and interest by studying Jews.”
“Something magical happens when you give students the opportunity to work with historical artifacts, and really touch history,” Teter said. “That’s what I think inspired the director of the library to devote that space to that kind of research and to that kind of student experience.”
—
The post How a Catholic university amassed a treasure trove of Jewish artifacts from the Bronx appeared first on Jewish Telegraphic Agency.
Uncategorized
Andorra Carnival Sparks Outrage After Effigy of Israel Is Put on ‘Trial’ and Burned
A large blue-and-white effigy bearing a Star of David is hanged and set ablaze during carnival festivities in Encamp, Andorra, on Feb. 16, 2026, in a ritual that has sparked international condemnation. Photo: Screenshot
A centuries-old carnival ritual in Andorra erupted into international controversy after an effigy of the State of Israel was symbolically put on “trial,” shot, and set ablaze during the festivities, with local and government officials present.
Part of an annual carnival tradition, the celebration features “Carnestoltes,” a mock king whose effigy is customarily put on trial, hanged, and burned in a symbolic ritual that marks the close of the festivities.
Across Europe, many cities hold carnivals in the weeks before Lent — the Christian season of fasting that begins on Ash Wednesday — often blending centuries-old customs, including the ceremonial judgment or burning of a figure representing excess or wrongdoing.
However, this year marked the first time the effigy incorporated Jewish symbols and imagery associated with Israel — an act the local Jewish community condemned as antisemitic amid an already tense and hostile climate, warning it risks normalizing hatred and violence.
During Monday’s festivities in Encamp, a district of the tiny principality of Andorra between France and Spain, a large blue-and-white effigy marked with a Star of David was hanged, symbolically put on trial, shot, and set ablaze.
Images circulating on social media also captured an air rifle pointed at the hanging effigy, with onlookers gathered around the scene.
According to local media reports, public and government officials, including the mayor of Encamp and council members, also took part in the ceremony.
The president of Andorra’s parliament, Carles Enseñat Reig, strongly condemned the incident, calling it “unacceptable” and warning that it tarnishes the principality’s reputation and threatens the spirit of its traditional celebrations.
The Representative Council of Jewish Institutions of France (CRIF) — the main representative body of French Jews — also denounced the incident, calling it “unworthy, outrageous, and provocative” and raising the possibility of sanctions or even a boycott of Andorra.
In a press release, the festival committee defended their actions, saying the Carnival King figure was meant to satirize the Israeli-Palestinian conflict and draw attention to Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu.
They further explained that the event aimed to spotlight the global rise of far-right movements, while stressing it was never intended to single out any religion.
The European Jewish Congress (EJC) condemned the incident as “outrageous,” warning that such acts not only inflame antisemitism but also pose a serious threat to Jewish communities across Europe.
“Turning a festive tradition into the symbolic execution of imagery associated with the Jewish state is a deeply disturbing act that risks normalizing antisemitism and incitement,” EJC wrote in a post on X.
“Such displays are incompatible with the fundamental European values of dignity, respect, and peaceful coexistence.”
While most countries across Europe and the broader Western world have seen a sharp rise in antisemitic incidents since Hamas’s Oct. 7, 2023, attack on Israel, Andorra — with its small Jewish community — had until now remained relatively quiet and largely safe.
Uncategorized
French Tourists Attack Israelis in Thailand After Overhearing Their Hebrew
Illustrative: Anti-Israel protesters march through the streets of the township of Lenasia in Johannesburg, South Africa, Oct. 6, 2024. Photo: REUTERS/Ihsaan Haffejee
Three Israelis were brutally attacked at a bar in Thailand on Monday after they were overheard speaking Hebrew, continuing a growing trend of Hebrew speakers being assaulted around the world amid a surge in antisemitism.
The Israeli citizens, all in their 20s, were attacked on the island of Koh Samui in southern Thailand by French tourists of North African origin, according to multiple reports.
The Combat Antisemitism Movement shared photographs of the victims, reporting that the assailants confronted them and said, “You are Israelis,” before chasing them into a restroom, forcing the door open, and demanding they empty their pockets.
Two of the Israelis, a father and son who remain unidentified, reportedly sought to flee and take shelter in a restroom. While two of the victims went to the hospital after the attack, the third escaped. A member of the victims’ family described the injuries as severe to Israel’s Channel 12, noting broken ribs, damaged teeth, and back trauma.
While the bar’s employees stepped in, the victims said that some members of security joined the attackers and used batons against them.
The assaults in Thailand follow an ongoing pattern of antisemitic acts targeting Israeli tourists who are overheard speaking in Hebrew.
In December, for example, an Israeli tourist was brutally attacked in Cyprus while speaking Hebrew on the phone, requiring hospitalization and resulting in the loss of vision in one of his eyes.
The victim’s father expressed his frustration on Facebook at the response, writing that “what is no less shocking is what happened afterward. We contacted the relevant authorities, including the Israeli consulate, and the response we received was: ‘Sunday- we’re on vacation.’ When an Israeli citizen is injured abroad after a violent attack, the system is simply unavailable. There is no taking responsibility, no response. No sense of backing. There is documentation, there are medical records, and there are witnesses.”
Almog Armoza, 25, described a similar incident that occurred earlier that month in Nepal’s Kathmandu when men hit him in the back of the head with an iron rod as he was recording a voice message in Hebrew.
“If I hadn’t managed to run, there’s a good chance I wouldn’t be alive today,” he said. “If the first blow had knocked me out, it could have ended differently.”
Armoza was left with an open wound on his head which required overnight hospitalization and caused him to miss his flight back to Israel.
“My phone was in my hand, and they didn’t go for it,” he said, noting that the attack was not a robbery as his assailants did not steal his valuables. “I have traveled the world for three years. This isn’t how robberies are done. The level of violence was meant to kill.”
In August, an Uber driver in Vienna assaulted a Jewish man and forced him and his family to leave the vehicle after learning some of the passengers were Israeli. Uber subsequently suspended the driver.
Oskar Deutsch, president of the Jewish Community of Vienna, described the incident in a statement on Facebook. “When a taxi driver learns that his passengers are Jewish and some are from Israel, he calls the five people antisemitic and forces them to get off,” Deutsch wrote. “The crying of the children is not enough for him. He pushes the father and threatens him with more blows.”
On July 24 in Athens, a pro-Palestinian activist yelled “Free Palestine” and assaulted Ran Ben Shimon, the coach of Israel’s national soccer team, after hearing him speaking Hebrew with assistant coach Gal Cohen.
Ben Shimon said he doubted the attacker knew of their positions and that “in my opinion, the reason for this is that we are Israelis who spoke Hebrew. I am proud to represent my country everywhere; this certainly will not deter us in the future.”
Last February, also in Athens, a pro-Palestinian demonstrator chose violence when hearing Israeli tourists speaking Hebrew, stabbing the couple as they returned to their hotel from a restaurant. Law enforcement arrested him and determined he was originally from Gaza.
American Jewish tourists have also come under attack.
In November at Milan’s Central Station, a 25-year-old Pakistani man allegedly assaulted an Orthodox Jewish tourist from the US and threatened, “You kill children in Palestine, and I’ll kill you.”
Uncategorized
A shocking Purim experience (from the memoirs of I. J. Singer)
אינעם בוך זכרונות פֿונעם פּראָזע־מײַסטער, י. י. זינגער, „פֿון אַ וועלט וואָס איז נישטאָ מער‟, געפֿינט זיך אַ רירנדיקע פּורים־מעשׂה.
דאָס בוך איז אַרויס אין יאָר 1946, צוויי יאָר נאָך זינגערס פּלוצלינגדיקן, פֿריצײַטיקן טויט. דאָס ווערק האָט זיך צוערשט געדרוקט אין פֿאָרווערטס נאָך זײַן פּטירה, אונטערן נאָמען „אמתע פּאַסירונגען‟, אָבער זינגער אַליין האָט זײַן ווערק אַ נאָמען געגעבן „פֿון אַ וועלט וואָס איז נישטאָ מער‟. לויט זײַן פּלאַן, האָט דאָס ווערק געזאָלט אונדז געבן אַ ברייט קינסטלעריש בילד פֿון זײַן לעבן, און איבערהויפּט פֿונעם לעבן פֿון זײַן סבֿיבֿה, פֿון די קינדעריאָרן ביז זײַן קומען קיין אַמעריקע. עס האָט געזאָלט זײַן אַ ווערק פֿון דרײַ בענד, אַרום פֿופֿצן הונדערט זײַטן.
אין זײַן רײַכער ליטעראַרישער ירושה, האָט זינגער אונדז אָבער איבערגעלאָזט די ווײַטערדיקע לוסטיקע פּורים־מעשׂה (געדרוקט דאָ אין אַ פֿאַרקירצטן נוסח), וואָס איז פֿאָרגעקומען אין זײַן שטוב ווען ער איז געווען אַ קינד.
שיִעלע — אַזוי הייסט דער יונגער י. י. זינגער — דערציילט וועגן אַ מלמד, ר’ מיכל דוד, אַ פֿריילעך ייִדל, וואָס ס׳האָט זיך בײַ אים, נעבעך, פֿאַרענדיקט שוין גאָרנישט פֿריילעך. אַהרן צייטלין האָט אַ מאָל געשריבן וועגן י. י. זינגער, אַז ער איז געווען „אַ גײַסטיקער רעוואָלוציאָנער, וואָס האָט נישט אָנגענומען — נישט געוואָלט און נישט געקאָנט אָננעמען — דעם סדר פֿון דער וועלט‟. אין אָט דעם מעשׂהלע קען מען דאָס שוין גוט דערפֿילן.
— דניאלה מאַוער
אַ ייִד אַ מלמד פֿאַרגלוסט זיך צו ווערן אַ מלאך
ר׳ מיכל דוד איז געווען אַ קליין, לעבעדיק פּאַרשוינדל, מיט אַ שיטער, בלאָנד בערדל, אַ ייִדל אַ שטיק קוועקזילבער. בײַם לערנען האָט ער ליב געהאַט צו שניצן מיט אַ מעסערל. ער האָט אויסגעשניצט טאַבאַק־שטעקעלעך פֿון קאָרע, וואָס ער האָט אַוועקגעשאָנקען מתּנות צו אַלטע ייִדן, גרויסע טאַבאַק־שמעקער; אָדער ער האָט אויסגעשניצט פֿון האָלץ אַן אתרוג־פּושקע. ער האָט אויך פֿאַר אונדז אויסגעאַרבעט פֿאַרביקע לאַמטערנדלעך, מיט וועלכע מיר פֿלעגן אַהיימגיין אין די ווינטערנעכט פֿון חדר. געלערנט האָט ער מיר אַ פֿריילעכן ניגון, אָפֿט מאָל צוקנאַקנדיק מיט די פֿינגער פֿאַר שׂמחה.
די באַלעבאָסטעס, בײַ וועלכע ער האָט געגעסן טעג, האָבן אָנגעקוואָלן פֿון אים, ווײַל אַלץ האָט ער ליב געהאַט, פֿון יעדן מאכל הנאה געהאַט. די חסידים האָבן געלעקט די פֿינגער פֿון אים, ווײַל ער האָט געקענט דערציילן די וווּנדערלעכסטע מעשׂיות פֿון צדיקים און גוטע־ייִדן. אויך פֿאַר אונדז, ייִנגלעך, פֿלעגט ער דערציילן אַ וועלט מיט מעשׂיות, די פֿאַנטאַסטישסטע מעשׂיות פֿון צדיקים און בעל־שמס, וואָס האָבן געהאַט קפֿיצת־הדרך, געווען רואה־ואינו־נראהס און באַוויזן נאָך אַזעלכע קונצן.
אויף חסידישע סעודהלעך און ימים־טובֿים האָט ר׳ מיכל דוד געקערט וועלטן. ער האָט געזונגען מיט אַ הויך קוויטשיק קולכל, געקאָנט מאַכן אַ סך „לחיימס”, ווי פֿאַר אַ חסיד פּאַסט, און ער האָט געטאַנצט גאָרנישט מיד צו ווערן. דער עיקר האָט ער ליב געהאַט צו טאַנצן אויפֿן טיש…
פֿאַר פּורים האָט ר׳ מיכל דוד אינגאַנצן אָפּגעלאָזט די גמרא און געגרייט זיך צום פֿריילעכן יום־טובֿ. ערשטנס, האָט ער אויף דער מזרח־וואַנט פֿון בית־המדרש אָנגעצייכנט מיט אַ חלבֿן ליכט גרויסע אותיות און געמעלעכסטן. דער מלמד האָט אײַנגעטונקען אַ שמאַטע אין אַש פֿון בית־המדרש־אויוון און דערמיט איבערגעגאַנגען איבער דעם חלבֿ, און גלײַך זײַנען די אותיות און צייכענונגען געוואָרן שוואַרץ און אָנזעוודיק. מיר האָבן דערזען אַ גרויסע אויפֿשריפֿט: „משנכנס אדר מרבין בשמחה‟, וואָס מיינט, אַז ווי נאָר עס הייבט זיך אָן דער חודש אָדר, דאַרף מען אָנהייבן זיך משׂמח זײַן. אונטער דעם שיינעם אויפֿשריפֿט פֿון געכּתיבֿהטע אותיות איז געווען אויסגעמאָלט אַ פֿלעשל בראָנפֿן און צוויי הענט גיבן זיך לחיים. אין חדר האָט ער מיט אונדז געלערנט די מגילה, שניצנדיק דערבײַ די שענסטע גראַגערס פֿאַר אַלע תּלמידים.
אין ביידע טעג פֿון פּורים און שושן־פּורים האָט ר׳ מיכל דוד ממש איבערגעקערט דאָס שטעטעלע. ווען מען האָט געלייענט אין בית־המדרש די מגילה, האָט ער צונויפֿגענומען אַלע ייִנגלעך, נישט נאָר די תּלמידים זײַנע, נאָר אַפֿילו פֿרעמדע, און קאָמאַנדעוועט מיט אונדז בײַם גראַגערן יעדעס מאָל, ווען מען האָט דערמאָנט המנען. ער אַליין האָט געמאַכט פֿאַר זיך אַליין דעם גרעסטן גראַגער. ער האָט אויך געטופּעט מיט די פֿיס, און נישט נאָר בײַ המנס נאָמען, נאָר אויך ווען מען האָט דערמאָנט המנס ווײַב זרש און זייערער צען זין. דאָס וואָס אַ ייִד מיט אַ באָרד גראַגערט אין בית־המדרש האָט אַרויסגערופֿן גרויס שׂמחה בײַ אונדז ייִנגלעך. מיר האָבן שיִער נישט דאָס בית־המדרש צעלייגט. מײַן פֿאָטער איז אַפֿילו געווען אומצופֿרידן, ווײַל מיר האָבן געשטערט דעם בעל־קורא אין לייענען די מגילה, אָבער ער האָט זיך נישט געבייזערט. מען האָט אויף דעם פֿריילעכן מיכל דוד זיך נישט געקאָנט בייזערן. חוץ דעם, איז עס דאָך געווען פּורים, ווען מען דאַרף משׂמח זײַן.
נאָך דער מגילה האָט מיכל דוד גענומען גיין איבער די הײַזער, פֿון איין באַלעבאַטישער שטוב צו דער אַנדערער, און מאַכן „לחיימס”. אין שושן־פּורים האָט ער צונויפֿגענומען די חסידים און געמאַכט הוליאַנקעס. די חסידים האָט מען אַזעלכע זאַכן נישט געדאַרפֿט בעטן. זיי זײַנען אַלע מאָל גרייט געווען צו אַ סעודהלע, צו אַ שׂמחה. זיי האָבן געקויפֿט אַ פֿאַס ביר און געטרונקען אויף וואָס די וועלט שטייט. זיי זײַנען געגאַנגען פֿון הויז צו הויז, וווּ זיי האָבן געגעסן און געטרונקען און געטאַנצט. די ייִנגלעך זײַנען נאָכגעלאָפֿן. די פּראָסטע לײַט, די מתנגדים, האָבן געקוקט קרום אויף די חסידישע הוליאַנקעס, אָבער די חסידים האָבן זיי געהערט ווי המן דעם גראַגער און זיי אויף צו־להכעיס נאָך העכער געזונגען און געטאַנצט. מיכל דוד האָט געטאַנצט אויף דער גאַס. ער איז גאָרנישט מיד געוואָרן פֿון טרינקען און האָפּסען און זינגען און פֿרייען זיך. צום־לעצט זיינען די חסידים אַרײַנגעקומען צו מײַן פֿאָטער אין שטוב.
„רביצין, פּורים מעג מען טאַנצן אויפֿן טישטעך. עס זאָל אַ רוח המנען אין זײַן טאַטנס טאַטן אַרײַן ביז עמלקן!‟ האָט מיכל דוד געשריגן און געטופּעט מיט די פֿיס.
דערנאָך איז ער אַראָפּגעשפּרונגען פֿון טיש, אײַנגעהילט זיך אין טישטעך ווי אין אַ טלית און זיך פֿאַרשטעלט פֿאַר אַ מלאך.
„רביצין, איך בין דער מלאך מיכאל — האָט ער געשריגן — גיט מיר צוויי פֿלעדערווישן, וועל איך מאַכן פֿליגל.‟
מײַן מוטער, אַ מתנגדישע טאָכטער, האָט דעם צעקאָכטן חסיד קיין פֿלעדערווישן נישט געוואָלט געבן. אָבער ער איז נישט געווען פֿויל און אַליין אַרײַן אין קיך. ער האָט אויסגעזוכט צוויי גענדזענע פֿליגל, וועלכע ער האָט מיט שטריקלעך צוגעבונדן צום טישטעך, אַזוי אַז ער זאָל אויסזען ווי אַן אמתער מלאך. דערנאָך האָט ער גענומען אַ הויפֿן מעל און זיך אויסגעמעלט דאָס פּנים. פֿאַרוואָס אַ מלאך דאַרף האָבן אַן אויסגעמעלט פּנים ווייס איך נישט, אָבער אַזוי האָט ר׳ מיכל דוד געטאָן. אין אָט דעם הילוך איז ער אַרײַן אין מײַן פֿאָטערס שטוב אין גענומען טאַנצן אַ מלאכים־טאַנץ. דער ייִד האָט געשוועבט ווי אַ רוח. ייִדן האָבן צוגעפּאַטשט מיט די הענט און גערופֿן פֿריילעך:
„לעבעדיק, מלאך מיכאל!‟
מיט אַ מאָל, האָט דער מלאך מיכאל צעשפּרייט זײַנע הענט ווי פֿליגל און אַ פֿלי געטאָן גלײַך דורכן פֿענצטער אין דרויסן אַרויס.
אַרײַן אין שטוב צוריק איז ער שוין נישט אויף די אייגענע פֿיס. מען האָט אים געטראָגן. זײַנע לעבעדיקע אויגן זײַנען געווען געשלאָסן. פֿון איין אויג האָט גערונען בלוט. אַ צעקנאָדערטן, ווי אַ בינטל טויטע אבֿרים, האָט מען אים געטראָגן אין זײַן טישטעך מיט די פֿלעדערווישן מיטן אויסגעמעלטן פּנים. מען האָט גלײַך אַרײַנגערופֿן דעם גוייִשן פֿעלדשער פּאַוואָלסקי, וואָס האָט געוווינט אין שכנות.
„איך קאָן גאָרנישט טאָן, דאָס אויג רינט אים אויס,‟ האָט ער געזאָגט.
אַלע ייִדן אַרום, אויסגעניכטערטע אין איין רגע, זײַנען געשטאַנען מיט אַראָפּגעלאָזענע קעפּ. מײַן פֿאָטער האָט זיך געבעטן בײַם אויסגעצויגענעם מלמד:
„ר׳ מיכל דוד, איר זעט מיך, ר׳ מיכל דוד? … ענטפֿערט, ר׳ מיכל דוד….‟
ר׳ מיכל דוד האָט נישט געענטפֿערט. זײַן פּנים, אויסגעשמירט אין מעל, האָט אויסגעזען ווי אַ מת. די פּראָסטע ייִדן, וואָס זײַנען אָנגעלאָפֿן, האָבן געמוסרט די חסידים:
„חסידקעס, שיכּרים זענט איר, נישט קיין ייִדן — האָבן זיי געמורמלט — אַזאַ אומגליק…‟
מײַן פֿאָטער איז געווען חושך. מײַן מוטער האָט געוויינט. אין מיטן וויינען האָט זי זיך דערמאָנט אַז מען דאַרף צינדן ליכט, ווײַל שושן־פּורים איז דעמאָלט אויסגעפֿאַלן אין פֿרײַטיק.
איך האָב געקוקט אויף דעם מלמד מײַנעם, וואָס איז געלעגן אויסגעצויגן אויף דער גרינער קאָלדרע, געלעגן אַ שווײַגנדיקער, מיט אַן אויסגעמעלט פּנים, איבער וועלכן אַ דין שנירעלע בלוט האָט זיך געשלענגלט, און איך האָב געהאַט תּרעומות צו גאָט, וואָס האָט געקאָנט אָפּטאָן אַזאַ אומגערעכטיקייט, און אין אַ יום־טובֿ דערצו. דאָס איז געווען שוואַרץ־שבת.
The post A shocking Purim experience (from the memoirs of I. J. Singer) appeared first on The Forward.