Uncategorized
As ‘The Marvelous Mrs Maisel’ ends, will its Jewish legacy be more than a punchline?
(JTA) — After five seasons, 20 Emmy awards and plenty of Jewish jokes, “The Marvelous Mrs. Maisel” airs its final episode on Friday.
The lauded Amazon Prime show from Amy Sherman-Palladino has enveloped viewers in a shimmering, candy-colored version of New York during the late 1950s and early 1960s — a world in which “humor” has meant Jewish humor and “culture” has meant Jewish culture.
But as it comes to an end, the show’s Jewish legacy is still up for debate: Did its representation of Jews on mainstream TV make it a pioneer of the 2010s? Or did it do more harm than good in the battle for better representation, by reinforcing decades-old comedic tropes about Jews?
The comedy-drama followed the vivacious Midge Maisel (Rachel Brosnahan) on a journey from prim Upper West Side housewife — left in the lurch after her husband has an affair with his secretary — to ambitious, foul-mouthed comic fighting her way through the male-dominated standup comedy industry. Her New York Jewishness colored her jokes, her accent, her mannerisms and much of her daily life.
That’s because the whole landscape of the show was Jewish, from the well-to-do, acculturated intelligentsia (such as Midge’s parents) to the self-made garment factory owners (such as her in-laws). Even the radical Jewish comic Lenny Bruce, a countercultural icon of the midcentury, appeared as a recurring character who propels Midge’s success.
Henry Bial, a professor specializing in performance theory and Jewish popular culture at the University of Kansas, said the emergence of “The Marvelous Mrs. Maisel” in 2017 exemplified a shift to more overt portrayals of Jews on TV — especially on streaming services. Although Jewish characters featured in TV shows throughout the 20th century, such as “The Goldbergs” in the 1950s, “Rhoda” in the 1970s and “Seinfeld” in the 1990s, their Jewishness was often more coded than explicit. Network television, seeking to attract the majority of Americans coveted by advertisers, feared alienating audiences who couldn’t “relate” to ethnic and racial minorities.
“If there are only three things you can put on television at 8 o’clock on Tuesday night, then there’s a lot more incentive for networks and advertisers to stay close to the herd, because you’re competing for the same eyeballs,” said Bial. “But when people can watch whatever they want whenever they want, then it opens up for a much wider range of stories.”
Other shows such as “Transparent,” “Broad City” and “Crazy Ex-Girlfriend,” which debuted in 2014 and 2015, are often cited alongside “Mrs. Maisel” as part of a new wave of Jewish representation.
Riv-Ellen Prell, a professor emerita of American studies at the University of Minnesota, argued that Midge subverts the stereotype of the “Jewish American princess.” At the start of the show, she appears to embrace that image: She is financially dependent on her father and husband and obsessive about her appearance, measuring her body every day to ensure that she doesn’t gain weight. Despite living with her husband for years, she always curls her hair, does her makeup and spritzes herself with perfume before he wakes up.
“She looks for all the world like the fantasy of a Jewish American princess,” said Prell. “And yet she is more ambitious than imaginable, she is a brilliant comic who draws on her own life. You have Amy Sherman-Palladino inventing the anti-Jewish princess.”
Bial said that Midge’s relationship with her Jewishness defies another stereotype: That identity is not a source of neurosis or self-loathing, as it often appears to be in the male archetypes of Woody Allen and Larry David, or in Rachel Bloom’s “Crazy Ex-Girlfriend.” Through the spirited banter, the pointed exclamations of “oy,” the titillation over a rabbi coming for Yom Kippur break fast — Midge’s Jewishness is a source of comforting ritual, joy and celebration.
“She has anxieties and issues, but none of them are because she’s Jewish,” said Bial.
Some critics argue the show’s depiction of Jewish culture relies on shallow tropes. In a 2019 review, TV critic Paul Brownfield said “The Marvelous Mrs. Maisel” repurposed stereotypes to appear “retro chic.” He pointed to a consistent contrast between the Weissmans (the assimilated, cultured Jews of the Upper West Side) and the Maisels (the boorish, money-focused Jews of the Garment District), arguing that these superficial types replace an exploration of what the period was actually like for American Jews.
“However ‘Jewish’ Sherman-Palladino wants the show to be, ‘Maisel’ fails to grapple with the realities of the moment in Jewish American history it portrays,” Brownfield wrote. “Which is ultimately what leaves me queasy about its tone — the shtick, the stereotypes, the comforting self-parody.”
Meanwhile, Andy Samberg took a jab while co-hosting the 2019 Golden Globes with Sandra Oh. “It’s the show that makes audiences sit up and say, ‘Wait, is this antisemitic?’” he joked.
Tony Shalhoub and Marin Hinkle, shown in a synagogue scene, are two of the show’s non-Jewish actors. (Nicole Rivelli/Amazon Studios)
Others have criticized the show’s casting: Its titular heroine, her parents Abe and Rose Weissman (Tony Shalhoub and Marin Hinkle) and Lenny Bruce (Luke Kirby) are all played by non-Jews. A debate over the casting of non-Jewish actors in Jewish roles has heated up in recent years, taking aim not only at Brosnahan as Midge Maisel, but also at Felicity Jones as Ruth Bader Ginsberg in “On The Basis of Sex,” Helen Mirren as Golda Meir in “Golda” and Gaby Hoffmann and Jay Duplass as the Pfefferman siblings in “Transparent.” Comedian Sarah Silverman popularized the term “Jewface” to critique the trend.
“Watching a gentile actor portraying, like, a Jew-y Jew is just — agh — feels, like, embarrassing and cringey,” Silverman said on her podcast in 2021.
Midge’s rise as a comedian is interlocked with her ally and one-time fling, the fictionalized Lenny Bruce. His character has a softened glow in the show, but in reality, Bruce was branded a “sick comic” for his scathing satire that railed against conservatism, racism and moral hypocrisy. Between 1961 and 1964, he was charged with violating obscenity laws in San Francisco, Los Angeles, Chicago and New York, and he was deported from England. At his Los Angeles trial in 1963, Bruce was accused of using the Yiddish word “shmuck,” taken as an obscenity to mean “penis.” He incorporated the charge into his standup, explaining that the colloquial Jewish meaning of “schmuck” was “fool.”
Driven to pennilessness by relentless prosecution, police harassment and blacklisting from most clubs across the country, he died of a morphine overdose in 1966 at 40 years old. The real Lenny Bruce’s tragedy lends a shadow to the fictional Midge Maisel’s triumphs.
The United States that he struggled with until his death also looks comparatively rosy through the lens of “The Marvelous Mrs. Maisel,” whose protagonist battles misogyny but takes little interest in other societal evils — including still-rampant antisemitism. Some critics have noted that she is oblivious to segregated facilities when she tours with Black singer Shy Baldwin, then nearly outs him as gay during her set.
“‘Mrs. Maisel’ takes place in a supersaturated fantasy 1958 New York, one where antisemitism, racism, homophobia and even sexism are barely a whisper,” Rokhl Kafrissen wrote in 2018.
Reflecting on the criticism that had piled up by 2020, Sherman-Palladino and her husband Daniel Palladino, also an executive producer and a lead writer for the show, told the Jewish Telegraphic Agency that trying to appease every Jewish viewer was a futile exercise.
“We knew that if we show a Jewish family at temple — if we show them and talk about Yom Kippur and all those kinds of things — there are going to be people who are going to nitpick at specifics that maybe we didn’t get exactly right,” said Palladino, who is not Jewish. “But a lot of the feedback that we’ve gotten has been ‘Thank you. Thank you for leaning into it and showing Jews being Jewish, as opposed to just name checking them as Jewish.’”
Sherman-Palladino added: “[T]here are many different kinds of Jews! To say, ‘oh, Jewish stereotypes,’ well, what are you talking about? Because we have an educated Jew, we have a woman who was happy to be a mother, we have another woman striking out as a stand up comic, and, you know, Susie Myerson’s [Alex Borstein’s character] a Jew! We’ve got a broad range of Jews in there.”
However “The Marvelous Mrs. Maisel” is assessed in the future, it will remain significant for thrusting a new kind of Jewish heroine into the mainstream consciousness, said Bial.
“Because of its popularity, its longevity and frankly its quality, it’s going to be the example,” Bial said. “In the history of Jews and TV, this is going to be the chapter for the late 2010s and early 2020s — you have to mention ‘Mrs. Maisel.’ It is very clearly a landmark in Jewish representation, particularly for Jewish women.”
—
The post As ‘The Marvelous Mrs Maisel’ ends, will its Jewish legacy be more than a punchline? appeared first on Jewish Telegraphic Agency.
Uncategorized
No Kings But God: What I Learned as Miss Israel in Times Square
Ayelet Raymond. Photo: Instagram
This Passover, as Miss Israel, I found myself in Times Square surrounded by protesters holding signs that read “No Kings.”
I came for a peaceful pro-Israel photoshoot, wearing my Star of David crown — the first ever designed by a beauty queen — but the moment I stepped into the crowd, everything changed.
I suddenly found myself surrounded by hundreds of anti-Israel protesters. People looked at me — at my crown, at my Miss Israel sash — and warned me to be careful showing Jewish symbols. I felt it too. The tension was real. It became a question of safety — do I leave, or do I stay?
I was born in Jerusalem, but have lived in the US for many years. And I will always be so proud to be an Israeli and a Jew.
In that moment, I asked myself: Ma Nishtana — what is different this year in New York, as antisemitism rises more than it ever has before?
Looking around, I thought about the Passover story, where there are two sources of power: Pharaoh and God.
Pharaoh had control, authority, and power over the Jewish people, but his power had limits. He could not stand against God.
In my early education in Jerusalem, in a Bait Yaakov school, I learned a simple truth — God is the King of all kings. That belief has carried the Jewish people through history.
That moment became my lesson of Passover in modern life.
The Jewish people did not leave Egypt when they felt safe or ready. They left with faith. They stepped into the unknown — vulnerable, exposed — and still moved toward freedom.
And here we are in 2026, at a time when antisemitism is rising in New York and all over the world, when being visibly Jewish brings tension.
So I made a choice — not to hide, but to be visibly Jewish without fear, wearing my Star of David crown in one of the most public places in the world.
From Jerusalem, where I was raised, to Times Square, where I stood that day, we end the Passover Seder each year with the words: “L’Shana Haba’ah B’Yerushalayim Habnuya” — Next year in the rebuilt Jerusalem.
We do this because Jewish identity has never depended on comfort — it has always depended on the choice to stand tall for our beliefs and our faith.
Ayelet Raymond is Miss Israel, Miss World Influencer, and Miss World International — the social media personality @KosherBarbie, and a proud voice for Israel.
Uncategorized
A Growing Majority of the World’s Jews Are Israelis
A drone view of Jerusalem with the Knesset, the Israeli parliament, in Jerusalem, Feb. 4, 2025. Photo: REUTERS/Ilan Rosenberg
A Jewish friend of mine made what I thought was an interesting observation the other day. We were chatting about world affairs, and he pointed out that to those who hate Jews, we are all Israelis — that those who carry out antisemitic attacks on Jews in synagogues or at Jewish gatherings, be it in Europe, North America or Australia, make no distinction between Jews and Israelis.
In fact, the distinction between Jews and Israelis has always been a blurred one in the Arab/Muslim world. The original 1988 Hamas policy document, for example, mentions Jews, not Israelis.
One of the October 7 attackers boasted to his parents in a phone recording found after the Hamas attack that he “killed Jews”: “Your son killed Jews … Mom, your son is a hero.” And antisemitism, including Holocaust denial and genocidal threats, has been a cornerstone of Iranian government policy for decades.
A the same time, it occurred to me that when it comes to demographics, a growing majority of the world’s Jews are in fact Israelis.
According to the Israel Central Bureau of statistics (CBS), the world Jewish population is about 15.7 million — still one million less than the pre-Holocaust number. (The numbers can vary, depending on the criteria used to define who is a Jew, but these figures are generally reliable).
Close to one half of the Jews in the world, 7.2 million out of a total Israeli population of over 10 million, now live in Israel. If we add the thousands of Israelis who immigrated from the Former Soviet Union who are not halachically Jewish, the number is even more impressive.
Moreover, the CBS also notes that virtually all of the growth in the world Jewish population is taking place in Israel. This is because the Jewish fertility rate in Israel is much higher than for Diaspora Jews.
Much of what I have said so far is not new. But what is rarely mentioned is the fact that a growing proportion of the Jewish Diaspora is now made up of Israelis.
As in all democratic societies, Israeli citizens are free to come and go, and emigration has always been a feature of Israeli population statistics, even during pre-state Mandatory Palestine. A report by the London-based Institute for Jewish Policy Research, notes that one million Israelis (Israeli nationals, and their children, including those born abroad) now live outside Israel. Two thirds live in the US and Canada, the remaining third in Europe.
While substantial numbers have emigrated to the UK and Germany, others have made their way to smaller countries, countries in which Jewish numbers had been declining because of low birth rates and emigration. Israelis now represent close to half of the Jewish population of Norway and Finland and over 20% of the Jewish communities in Bulgaria, Ireland, Spain and Denmark.
Yet, here is the strange thing. These numbers are somewhat fluid. Some Israelis return, even after an absence of several years. For example, in 2025, 24,500 Israelis returned to Israel. This urge to return is particularly evident during time of war, a period of maximum personal risk. Why? According to Dan Perry of The Jerusalem Post, this need to return during war is based on a mixture of patriotism and Zionist messaging.
I think there is a simpler explanation, especially now. At a time when Jews are under attack everywhere, Israel is the only place where they can fight back.
Jacob Sivak, a Fellow of the Royal Society of Canada, is a retired professor, University of Waterloo.
Uncategorized
Authentic Hasidic tales, translated into Polish
פֿאַר חסידישע מעשׂיות איז שטענדיק פֿאַראַן אַן עולם. אָט, אַ שטײגער, װעט באַלד אַרױס אַ נײַע דײַטשישע איבערזעצונג פֿון דעם פּױלישן שרײַבער סטאַניסלאַװ װינצענטס בעל־שם־טובֿ־לעגענדעס. װעגן דעם האָט זיך אַ מאָל (אױף פּױליש) באַקלאָגט דער ייִדישער קריטיקער בער מאַרק, אַז דװקא די „פֿינצטערע חסידות“ נעמט אױס בײַם ניט־ייִדישן לײענער־עולם.
דאָ ניט לאַנג האָט מען אױך אַרױסגעלאָזט פֿון ס׳נײַ די זכרונות פֿון עסטרײַכישן אױטאָר זאָמאַ (שלמה) מאָרגנשטערן, װאָס דערצײלט װעגן דער חסידישער גאַליציע פֿון זײַנע קינדער־יאָרן.
בנוגע דער באַליבטקײט און דעם כּישוף פֿון חסידיזם האָט װאָלף לאַצקי־באַרטאָלדי, מיט אַ יאָר הונדערט צוריק, געשריבן: „אונדזער ייִדישקײט איז פֿאַרגליװערט, אָבער מיט חסידות קאָן מען נאָך מגייר זײַן. והא ראַיה: משׂכּילים און פֿאַרשײַטע אַפּיקורסים האָבן זיך אומגעקערט צו ייִדישקײט אױפֿן װעג פֿון דער חסידות.“
אױך אין פּױלן איז לעצטנס אַרױס אַ נײַער באַנד חסידישע מעשׂיות. נאָר דאָס איז אַ בוך פֿון אַן אַנדער פֿאַרנעם, פֿון אַן אַנדער מדרגה. דאָ גײט ניט דװקא אין חסידישן ראָמאַנטיזם, נאָר אין אַ זאַמלונג עכטע חסידישע מעשׂיות מכּל־המינים, איבערגעזעצטע אױף פּױליש. אַזאַ כּוללדיקע זאַמלונג באַװײַזט זיך צום ערשטן מאָל אין װאָסער ניט איז לשון.
נאָך אַ חידוש: דער באַנד פֿון כּמעט 1,000 זײַטלעך גײט אַרױס אין דער ערשטער סעריע פֿון דער פּוילישער „נאַציאָנאַלער ביבליאָטעק“. אין דער צװײטער סעריע גיט מען אַרױס װערק פֿון דער „פֿרעמדער“ ליטעראַטור, אין דער ערשטער — װערק פֿון דער פּױלישער ליטעראַטור גופֿא. ס׳איז ניט דאָס ערשטע מאָל װאָס מע נעמט אַרײַן אין דער ערשטער סעריע אױך װערק אָנגעשריבענע לכתּחילה אױף אַן אַנדער שפּראַך. ס׳איז אָבער פֿון די געצײלטע בענד װאָס נעמען אַרײַן ליטעראַטור ניט פֿון קײן קריסטלעכע מחברים, און דערצו פֿון אַ נאַציאָנאַלער מינדערהײט.
ניט געקוקט אױף דעם פֿאַקט װאָס אָט די געקליבענע חסידישע מעשׂיות זאָלן מיט זיך פֿאָרשטעלן אַ חלק פּױלישע קולטור־נחלה, רעכנט מען זיך אָבער ניט מיט קײן מלוכישע גרענעצן. פֿאַרקערט, מע האָט זיך באַמיט צונױפֿזאַמלען מעשׂיות פֿון גאַנץ ייִדישלאַנד, אױך פֿון די „נײַע“ גלותן מעבֿר־לים, און פֿון אַלע תּקופֿות.
אױך זשאַנערן פֿון פֿאַרשײדענע סאָרטן זײַנען דאָ פֿאַראַן: לענגערע דערצײלונגען, כּמו־װיסנשאַפֿטלעכע כראָניקעס און גאָר קורצע מעשׂהלעך. לאָמיר עפּעס פּאָסמאַקעװען פֿון אָט דער פֿיל־מיניקער זאַמלונג.
נאַט אײַך אַ מעשׂה פֿון די סאַמע ערשטע דורות חסידישע גוטע־ייִדן: די הײליקע ברידער ר׳ אלימלך און ר׳ זושע זצ״ל זײַנען אַװעק אָפּריכטן גלות כּדי צוצוציִען ייִדן צו חסידות. זײ האָבן אַזש אָנגעשפּאַרט ביז צו דער דײַטשישער גרענעץ אין קאַטאָװיץ. װען זײ האָבן זיך גענומען גײן װײַטער, האָט זיך אָבער באַװיזן דער שׂטן און געזאָגט זײ: טאָמער װעט איר אַריבער די דײַטשישע גרענעץ, טאָ זײַט װיסן אַז דעמאָלט װעל איך פֿאַרװאַנדלען אַלע ייִדן — אין חסידים. די ברידער האָבן זיך שטאַרק איבערגעשראָקן, אַז זײ האָבן דערזען, װי שלעכט ס׳װעט זײַן פֿאַר דער חסידות, װען די ברײטע מאַסן זאָלן זיך אײַנשליסן אין אירע רײען, װאָרן דעמאָלט װעט די חסידות אין גאַנצן פֿאַרלױרן גײן. און זײ האָבן זיך אומגעקערט אַהײם, אין זײער לאַנד.
טשיקאַװע: יענע ערשטע פֿאַרשפּרײטער פֿון חסידישקײט האָבן גאָר מורא געקראָגן זײער נײַע תּורה זאָל זיך ניט צעשפּרײטן צו פֿיל, כּדי זי זאָל חלילה ניט אָנװערן איר תּמצית. אַנדערש מיט עטלעכע דורות שפּעטער — אַזאַ מין ליטעראַרישער נבֿיא פֿונעם בעל־שם־טובֿס תּורה װי מאַרטין מרדכי בובער האָט דאָך געהאַלטן, אַז דאָס פֿירט דװקא ער צוריק צום לכתּחילהדיקן קװאַל, װען ער האָט ברײט אױפֿגעפּראַלט „די שערי־תּשובֿה פֿון חסידישן ראָמאַנטיזם“. אַזױ צי אַנדערש, האָט די ליטעראַרישע חסידות לױט בובערס און פּרצעס נוסח טאַקע אַנטפּלעקט דעם „נפֿשות־באַשאַפֿנדיקן כּוח“ פֿון דער חסידות (ציטאַטן פֿון לאַצקי־באַרטאָלדי).
די אַרױסגעבער פֿון דער פּױלישער אַנטאָלאָגיע „חסידישע מעשׂיות“, די פֿאָרשער מאַרטשין װאָדזשינסקי און װױטשיעך טװאָרעק, זשאַלעװען ניט קײן כּוחות אױף מפֿרסם צו זײַן דאָס בוך. אַחוץ די געװײנטלעכע מיטלען — ליטעראַרישע אָװנטן, נסיעות אױף ביכער־ירידן, ראַדיאָ־אינטערװיוען און דאָס גלײַכן — לאָזן זײ אַרױס אַ שײנע סעריע פֿילמעלעך מיט מער־װײניקער באַרימטע פּערזענלעכקײטן װאָס לײענען אָדער דערצײלן איבער מעשׂיות פֿון דער אַנטאָלאָגיע.
די אױבן געבראַכטע מעשׂה, למשל, לײענט זײערער אַ קאָלעגע פֿון ברעסלױער אוניװערסיטעט, דער פֿילאָלאָג יאַן מיאָדעק. מיאָדעקן קען אין פּױלן שיִער ניט יעדעס קינד. ער גיט שױן צענדליקער יאָרן עצות װי אַזױ צו רעדן אַ לײַטיש פּױליש. בײַ גלײַך מיט די אַנדערע פֿאָרלײענער, גיט אױך מיאָדעק אַ מאָל צו אַ זאַץ בשעתן לײענען. דער רבי ר׳ אלימלך און זײַן ברודער ר׳ משולם־זושע קערן זיך אום אַהײם, אין זײער לאַנד — קײן פּױלן, הײסט עס, גיט צו מיאָדעק און קוקט דעם צושױער־עולם אין די אױגן אַרײַן.
פֿאַרשטײט זיך אַז די אַרױסגעבער האָבן ניט אײנע אַליין באַװיזן אױפֿטאָן אַזאַ עובֿדה פֿון „אומקערן אַהײם“ די פּױלישע צדיקים מיט זײערע מעשׂיות. זײ האָט געהאָלפֿן אַ גאַנצע בריגאַדע איבערזעצער: צװישן זײ זײַנען דאָ דערפֿאַרענע מיט אַ לאַנגן סטאַזש און אַ נאָמען, נאָר אױך אָנהײבער אינעם פֿאַך, תּלמידים פֿון די אַרױסגעבער, װאָס האָבן זיך אַזױ אַרום געדרוקט צום ערשטן מאָל. צו זאָגן דעם גאַנצן אמת, בין איך הקטן אַלײן בײַגעװען בײַ די ערשטע שטאַפּלען פֿון פּראָיעקט. אַזױ האָב איך געקענט זען אַז מע לאָזט ניט אױף הפֿקר די איבערזעצער, נאָר מע זאָרגט מע זאָל זײ געבן אַן אָרנטלעכן אַרײַנפֿיר אינעם חסידיזם.
דערמיט האָט זיך פֿאַרנומען ניט אַבי װער, נאָר װיכטיקע מומחים, בתוכם די לינגוויסטקע לילי קאַהן װאָס האָט אײַנגעפֿירט דעם עולם אין די כּללים פֿון חסידישן לשון־קודש, צי דער היסטאָריקער גדי סגיבֿ (סאַגיװ) װאָס האָט אָפּגעהאַלטן אַ װאַרשטאַט װעגן חסידישן שטײגער דערצײלן מעשׂיות.
אױך דער פּױלישער לײענער װאָס נעמט אין האַנט אַרײַן דעם באַנד „חסידישע מעשׂיות“, איז זוכה צו אַן אַרײַנפֿיר, װי גאָט האָט געבאָטן. די רעדאַקטאָרן זײַנען מקדים די דערצײלונגען מיט „אַ װאָרט אַפֿריִער“ פֿון אַ צװײ הונדערט זײַטלעך — אַ מין מאָנאָגראַפֿיע פֿאַר זיך און, בײַם הײַנטיקן טאָג, דער סאַמע גרונטיקער טראַקטאַט װעגן חסידיזם װאָס איז פֿאַראַן אױף דער פּױלישער שפּראַך.
די מעשׂיות גײען לױטן כראָנאָלאָגישן סדר. װײַטער האָט מען זײ אײַנגעטײלט לױט געאָגראַפֿיע און טעמעס. לאָמיר צום סוף ברענגען נאָך צװײ בײַשפּילן. אינעם חלק װעגן חורבן און װידערגעבורט געפֿינען מיר אַ מעשׂה — װעגן פּױלישן פּױפּס, יאַן פּאַװעל דעם צװײטן. דער בלאָזשעװער רבי, ר׳ ישׂראל שפּיראָ, גיט דאָרט איבער אַז אַ פּױפּס איז ער געװאָרן — אין זכות פֿון אַן עצה װאָס ער, יאַן פּאַװעל, דעמאָלט אַ יונגער גלח אױפֿן נאָמען קאַראָל װױטילאַ, האָט געעצהט אַ פּאָליאַטשקע פֿון די חסידי־אומות־העולם װאָס האָט אױסבאַהאַלטן אַ ייִדיש ייִנגל פֿון די נאַצישע רוצחים, אַז זי דאַרף איבערגעבן דאָס קינד די אַמעריקאַנער ייִדישע קרובֿים, עס זאָל װאַקסן בײַ די אײגענע און טאַקע אַ ייִדיש קינד.
אַז מע האַלט שױן בײַ חסידישע מעשׂיות װעגן די קאַטױלן, איז אָט נאָך אַן אינטערעסאַנטע דוגמא, אַ מעשׂה װעגן כּוח פֿון דערצײלן מעשׂיות. אַ מאָל איז געװען אַ ייִד, און זײַן װײַב האָט ניט געבױרן קײן קינדער, האָט ער געבעטן אַן עצה בײַ ר׳ מרדכי טשערנאָבליער און ר׳ ישׂראלטשקע רוזשינער זי״ע, װאָס האָבן זיך פּונקט פֿאַרהאַלטן אין אײן שטעטל. דעמאָלט האָט דער רוזשינער רבי איבערגעגעבן אַ מעשׂה, אַ סגולה פֿאַר װײַבער װאָס קענען נעבעך קײן קינדער ניט האָבן.
ס׳האָט געטראָפֿן אין רױם, אַז אַ פֿרומער קריסט האָט געהאַט אַ טאָכטער, װאָס ער האָט זי געלערנט אַלע קאַטױלישע דינים און מנהגים. איז זי אונטערגעװאַקסן אַ געלערנטע. די יונגע פֿרױ האָט אָבער מקנא געװען די גלחים װאָס פֿאַרמאָגן אַ סך כּוח און מאַכט. האָט זי זיך איבערגעטאָן אין מאַנסבילשע קלײדער און איז אַװעק אין טעאָלאָגישן סעמינאַר. זי האָט אַזש אַריבערגעשטיגן אַלעמען דאָרט מיט איר בקיאות און קענטעניש. װען מע האָט געדאַרפֿט צוקלײַבן אַ נײַעם פּױפּס, האָט מען דעריבער אױסגעװײלט זי װי דעם ממלא־מקומו. איז זי אָבער אַראָפּ פֿון גלײַכן װעג און פֿאַרגאַנגען אין טראָגן. פּונקט װען מע האָט געהאַלטן אין פּראַװען אַ גרױסע חגא אױף די גאַסן פֿון שטאָט, האָט זי געקראָגן די װײען און געגאַנגען צו קינד. פֿון דעמאָלט אָן איז מען בודק צי דער מענטש איז ניט אַ מאָל אַ נקבֿה, אײדער מע קלײַבט אים אױס פֿאַר אַ פּױפּס.
בײַם פֿאַרענדיקן די מעשׂה האָט דער רוזשינער באַלד אױסגערופֿן: מזל־טובֿ, דײַן װײַב קומט אַ מזל־טובֿ, זי האָט ערשט געהאַט אַ זון. די דאָזיקע מעשׂה טוט אַ פּעולה, אַפֿילו אַ פּשוטער בשׂר־דם זאָל זי איבערדערצײלן.
אױך דעם פּױלישן לײענער־עולם קומט אַ מזל־טובֿ װאָס ער האָט זוכה געװען צו אַזאַ גאָלדענעם צוגאָב צו דער פּױלישער קולטור־ירושה. ס׳װילט זיך אױך מאַכן אַ שהחיינו לכּבֿוד די חסידישע מעשׂיות װאָס מע האָט זײ אײַנגעבירגערט אינעם פּױלישן ליטעראַרישן קאַנאָן אױף אַזאַ לײַטישן אופֿן.
The post Authentic Hasidic tales, translated into Polish appeared first on The Forward.