Uncategorized
In Ukraine, Hanukkah candles are a lifeline in the midst of power outages
(JTA) — In the days before Hanukkah, which starts Sunday night, a few men and women from two Conservative institutions in Israel will travel to the small Jewish community in Chernivtsi, Ukraine, with a supply of needed items.
Amid the power outages stemming from Russian attacks, the volunteers will have blankets and sweatshirts for the cold, as well as menorahs and kippahs for religious observance purposes.
The 300 boxes of Hanukkah candles will do double duty.
These days, the power in Chernivtsi, a city of around 250,000 (before the war) in western Ukraine, is more off than on. So the candles will do more than allude to the story of the Maccabees — they will help light Jewish homes across the city.
“This year it’s really important” to have and use Hanukkah candles, said Lev Kleiman, leader of the city’s Conservative Jewish community, in a recent Zoom interview.
Although the need is urgent, “We will hold onto the candles until Hanukkah,” Kleiman added, his words in Russian interpreted by Rabbi Irina Gritsevskaya, the Russian-born and Jerusalem-based “circuit rabbi” of the Conservative movement’s Schechter Institutes and executive director of its Midreshet Schechter Ukraine. The organizations are coordinating the transport of holiday supplies to Chernivtsi.
Among a few “couriers” bringing needed items to Jewish communities in Ukraine, Gritsevskaya has made several trips there over the last 10 months. At the start of the war, she urged Jews in other cities to make their way to Chernivtsi, which was far from the intense fighting on the eastern border.
Chernivtsi, which served as a place of refuge for thousands of displaced people from elsewhere in parts of the Soviet Union threatened by the Nazi army during World War II, is again attracting refugees from throughout the country. Earlier in the current war, Kleiman turned his synagogue into a refugee center for some of the millions of Ukrainians fleeing their homeland. The city also became a gathering site for worldwide faith leaders who have denounced the violence and expressed solidarity with the embattled Ukrainians.
In addition to no heat and light in Chernivtsi, lack of electricity means lack of TV and radio use, along with spotty internet service. (Erin Clark/The Boston Globe via Getty Images)
Located on the Prut River, Chernivtsi (known at one time as “Jerusalem upon the Prut” for the strength of its Jewish community) is 25 miles north of the Romanian border and home to one of the country’s most active Conservative communities. The city’s Jewish population before the war began was estimated at 2,000, including many Holocaust survivors.
And today, following the invasion? The number could be larger or smaller, no one is counting — but some western cities have experienced population growth due to all of the migration.
“No one knows,” Kleiman said. “Many left, but many came.”
As in other Ukrainian cities, many Jews in Chernivtsi — especially women, senior citizens and children, everyone except draft-age males — have migrated. But uncounted other ones have come to a place of relative safety, either renting apartments or staying in ones under the auspices of the Jewish community. Most of the Jews in Chernivtsi now are those exempt from military service, Kleiman said. Others stayed in order to be with their husbands and fathers who joined the Ukrainian army after the war began, or to care for their aged parents.
Despite signs of war — rifle-carrying soldiers and policemen on the streets, empty shelves in stores because of shortages, people hurrying to safety when they hear sirens — Jewish life there has continued, according to Kleiman. The most active organizations in the city are the local outpost of the Hasidic Chabad-Lubavitch movement, the JDC-supported Hesed Shoshana Welfare Center and Kleiman’s Kehillat Aviv Synagogue (his official title is coordinator), which sponsors daily Jewish activities.
The synagogue — located near the Chabad center, with which it cooperates on relief activities — is housed in a small, two-story building that contains an office, a kitchen and a large multi-function hall. Kleiman says Hanukkah in 2022 will be more important than in past years because in addition to its ability to bring people together,the holiday also asserts Jewish survival.
“There are a lot of parallels,” Kleiman said of the holiday and his community’s current situation.
Electricity in Chernivtsi flows only a few hours each day, and at night, no street lights are on, thanks to incessant Russian bombing of Ukraine’s infrastructure, and to government-imposed restrictions designed to conserve the little available resources.
A holiday of lights sans lights? “We’ve never done it before,” Kleiman said, adding that the Jews in his city understand the holiday’s symbolism.
Some will come to the synagogue for a communal candle-lighting, according to Kleiman. Others will light their candles at home, in their windows. Like all other buildings in Chernivtsi, Kleiman’s office and apartment are subject to periodic electricity blackouts, often announced in advance.
“With G-d’s help we will soon have a generator” – and 24/7 lights and heat in the synagogue, he said. Until then, he and the other residents of Chernivtsi will shiver. The temperature in the city was 29 degrees Fahrenheit during the Zoom interview, and a light snow was falling.
Lev Kleiman is shown with his community’s Torah ark. (Courtesy of the Schechter Institute of Jewish Studies)
Though no Russian missiles have fallen inside Chernivtsi itself, some have reached the outskirts, causing damage to the area’s infrastructure and utilities. Other parts of the country have not escaped the Russian onslaught; two months ago more than 4,000 Ukrainian towns, villages and cities had experienced outages, and 40% of the country’s grid was crippled. The bombing of power stations is a major part of Vladimir Putin’s plan to weaponize Ukraine’s weather to bully the country into submission as winter sets in. (In addition to candles and other supplies, some Jewish groups are sending generators and heaters.)
Home in past years to such prominent Jews as actress Mila Kunis, the late Israeli writer Aharon Appelfeld, former Knesset speaker Yuli Edelstein and the late poet-translator Paul Celan (born Paul Antschel), Chernivtsi has an honored place in the country’s history. On the eve of World War II, some 45,000 Jews lived in the city, about a third of the country’s total Jewish population. The collaborationist Romanian authorities, who ruled the area, established a ghetto in Chernivtsi where 32,000 Jews, including many from the surrounding region, were interned; from there, they were shipped to concentration camps in the nearby Transnistria area, where 60% died.
A third of the city’s Jews survived the war. The population grew to about 17,000 when widespread migration from the USSR began in the late 1980s. Like many cities in the former Soviet Union, Chernivtsi has experienced a modest Jewish revival since Communism fell and open expression of Judaism was allowed again. The revival was spurred largely by the arrival of Chabad emissary couples and programs sponsored by the American Jewish Joint Distribution Committee.
But though Chabad, an Orthodox movement, is the prime Jewish mover in Ukraine, there is also a growing non-Orthodox presence in the country. The Israeli branch of the Conservative movement sent its first full-time representatives to Ukraine a decade ago. The movement’s Jerusalem-based Masorti Olami organization sponsors a network of synagogues, schools, camps, youth groups and kosher certification services across Ukraine. A few decades ago, Kleiman attended the Midreshet Yerushalayim day school in Chernivtsi and Camp Ramah Ukraine.
In addition, the Reform movement’s World Union for Progressive Judaism has established 10 congregations in the country; the movement estimates that 14,000 Ukrainian Jews identify as members.
Even though the need is urgent, Kleiman said his community will wait to use the candles until the start of Hanukkah. (Courtesy of the Schechter Institute of Jewish Studies)
These are boring days in southwest Ukraine. TV and radio are only available when electricity is available, and internet and cellphone service is always spotty. Kleiman calls the war a test of the people’s mettle, a spur to their growing national unity. As a form of solidarity, many have switched the language of their conversations from Russian — the lingua franca during the Soviet days — to Ukrainian.
Nobody in Chernivtsi’s Jewish community is starving, Kleiman said. Kosher food is available at the synagogue, and volunteers bring supplies to people unable to travel. Overall, the morale of the Jewish community is good, he says. Native-born members of the community “support each other,” while some people from other parts of the country, separated from their families, with fewer personal connections, are depressed, he said.
In the boxes of materials that Rabbi Gritsevskaya is to bring to Chernivtsi from Israel are also some Israeli-style dreidels, whose Hebrew letters stand for the words “Nes gadol haya po”: “A great miracle happened here.” On dreidels used in the Diaspora, the last word usually is sham, “there.”
The linguistic symbolism in a land under siege is clear, said Kleiman, who plans to explain the message to the members of the community taking home a dreidel.
“I understand — they will understand too,” he says. “I hope the miracle will also happen in Ukraine.”
—
The post In Ukraine, Hanukkah candles are a lifeline in the midst of power outages appeared first on Jewish Telegraphic Agency.
Uncategorized
Why Mamdani remains focused on Israel as NYC mayor
When Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu spoke at the UN this week, New York City Mayor Zohran Mamdani was there — not in body, but in spirit, having condemned the Israeli prime minister and previously encouraged protests against him.
As a leader in the Jewish community, I know that many American Jews oppose Netanyahu’s government. But many also believe strongly that Israel’s survival as a Jewish homeland is critically important. They, therefore, feel boxed in by the mayor: compelled by conscience to oppose Israel’s leader and to condemn Mamdani’s repeated attacks on Israel’s existence, many of which they find offensive and dangerous.
Because of my previous work for Mayor Bloomberg, I am often asked by Jewish community members why this mayor so frequently puts them in this painful bind. The answer, I believe, lies in motivations worth understanding more clearly.
Of course, Mamdani’s focus on Israel seems partially motivated by principle. He clearly thinks Israel is illegitimate and opposes how it defends itself. I take him at his word that these convictions are sincere. But sincerity still does not explain his single-mindedness. A mayor willing to absorb this much political friction must see some benefit. But what?
To understand, let’s reexamine the 2025 election, often described as a “political tsunami.” The facts, however, are more complicated. Mamdani did defeat his closest opponent by nearly 10%, but in so doing he secured under 51% of the total vote – against a flawed and divided opposition. Viewed this way, his impressive margin seems less sweeping and much narrower.
More important than his electoral margin, though, is the coalition that produced it. His victory rested heavily on three blocs: self-identified very liberal voters; and Muslim and South Asian voters, who turned out in historic numbers. South Asian and Indo-Caribbean turnout, for example, rose 350% between 2021 and 2025, with 87% of South Asian votes going to Mamdani. Analyzing available data, I believe that, taken together, these three blocs accounted for well over 50% of all Mamdani votes.
What makes this coalition intriguing is that it consists of such strange bedfellows. The blocs differ sharply on many key local issues. On same-sex marriage, PRRI’s American Values Atlas found 33% support among Muslim-Americans in 2024, with support among very liberal Americans substantially higher. The divergence is similarly stark on policing, education, and many other policies.
In fact, it is hard to identify many things uniting these blocs besides this candidate: a skilled politician speaking the language of the left, while activating Muslim and South Asian voters just as Mayors Bloomberg and Koch activated Jewish voters and Mayors Adams and Dinkins activated Black voters.
Which brings us back to Israel.
When one barely ekes out a majority against flawed opponents, and one’s coalition is fundamentally misaligned, one must find ways to hold it together. To this end, Mamdani seems to be taking a page from Donald Trump. When Trump’s coalition buckles, he reaches for a “shiny distraction” — attacks on the press; trade wars; threatened invasions of Greenland. For Trump, the specifics are almost irrelevant; what matters is the theater of conflict and the distraction it produces.
For Mamdani, his Greenland is Israel.
Yes, it is a subject on which he holds sincere convictions. But, more importantly, it is one of few issues on which his coalition agrees. His relentless focus on Israel — to the exclusion of other worthy targets, including grave human rights offenders across South Asia and the Muslim world — is no accident. It is a political calculation allowing him to don the mantle of moral crusader while keeping his coalition on-side and united.
For those who believe Mamdani’s politics pose a danger to the Jewish community and want to slow his political momentum, this analysis yields two insights.
First, trying to persuade the mayor to soften his Israel attacks is unlikely to succeed. Doing so is not his inclination or in his political interests.
Second, and maybe more interestingly, Mamdani has a vulnerability that he seems to recognize – a fragile coalition. Allowing Mamdani to
make Israel his “shiny distraction” and engaging him on it plays his game. A different approach would be to defend Israel as-needed, but focusing efforts on pressing Mamdani to do his job – for example, elevating important issues, such as specialized high school admissions practices, on which his coalition happens to be divided.
The upshot? When smart politicians do things that seem politically risky, they usually see something others do not. Mamdani’s Israel focus offers a case-in-point. Those looking to respond should consider resisting the temptation to take the bait when possible. The wiser strategy is to engage under different rules: defending Israel when necessary, then pivoting to the difficult local issues from which Israel is meant to distract.
The post Why Mamdani remains focused on Israel as NYC mayor appeared first on The Forward.
Uncategorized
New voices in Yiddish: A prose and poetry contest
לכּבֿוד דעם 85סטן יאָר זינט מע האָט פֿאַרלייגט דעם ייִדישן זשורנאַל „אױפֿן שװעל“, וועט די אָרגאַניזאַציע וואָס שטיצט דעם זשורנאַל, די „ייִדיש־ליגע“, דורכפֿירן אַ קאָנקורס פֿון נײַע ייִדיש־שפּראַכיקע לידער און פּראָזע.
אַ זשורי פֿון אָפּגעקליבענע מומחים וועט אָפּשאַצן די אַרבעטן, און די דרײַ בעסטע פֿון ביידע קאַטעגאָריעס וועלן באַלוינט ווערן מיט געלטפּרעמיעס.
די פּראָזע־שאַפֿונגען קענען זײַן ביז 2,500 װערטער, און אַלע אַרײַנגעשיקטע מאַטעריאַלן מוזן זײַן נאָך נישט קיין געדרוקטע. דער טערמין אַרײַנצושיקן די שריפֿטן איז דער 31סטער אָקטאָבער 2026.
די געווינער-ווערק, און בכלל אַן אָפּקלײַב פֿון די אַרײַנגעשיקטע שאַפֿונגען, וועט מען אויך דרוקן אין דעם יובֿל-נומער. „זאָלן אונדזערע לייענערס געניסן פֿון נײַע ליטעראַרישע שאַפֿונגען אויף מאַמע-לשון!“ האָט די שעף־רעדאַקטאָרין פֿון „אויפֿן שוועל“, מרים טרין, געזאָגט.
די שריפֿטן שיקן מען דורך בליצפּאָסט צו info@leagueforyiddish.org.
The post New voices in Yiddish: A prose and poetry contest appeared first on The Forward.
Uncategorized
Jewish languages meet in Birobidzhan
אויף אַן אינטערנאַציאָנאַלן ייִדישן קולטור־פֿעסטיוואַל לעצטנס אין ביראָבידזשאַן האָט מיך, ווי אַ ייִדישיסט, באַזונדערס פֿאַרחידושט די אינערלעכע ייִדישע פֿיל־שפּראַכיקייט.
דער „אינטערנאַציאָנאַלער פֿעסטיוואַל פֿון ייִדישער קולטור און קונסט“ איז פֿאָרגעקומען פֿונעם 6טן ביזן 9טן סעפּטעמבער.
מיט איינעם פֿון די געסט, הרבֿ עובֿדיה איסאַקאָוו, האָב איך לאַנג געשמועסט וועגן זײַן אייגענער ייִדישער שפּראַך — דזשוהורי, אַ שפּראַך ענלעך אויף פּערסיש. מיט אַנדערע געסט, דרײַ טוניסער ייִדן, וואָס וווינען אין ישׂראל, האָבן מיר גערעדט וועגן זייער מאַמע־לשון, אַ ייִדישן מין אַראַביש. דערצו האָט אַ זינגער און כּלל־טוער, אליעזר (איגאָר) דאַבאַקאַראָו, מיר געזאָגט אַז ער איז אויפֿגעוואַקסן אין סאַמאַרקאַנד, אוזבעקיסטאַן, רעדנדיק אויף בוכאָרי — פּערסיש מיט אַ ייִדישן טעם.
אויף עטלעכע אונטערנעמונגען האָט מען אויך געזונגען לידער אויף העברעיִש. בעת דער שבתדיקער סעודה (כ׳בין אָנגעקומען מיט עטלעכע אַנדערע געסט פֿון פֿריִער, ערבֿ־שבת) האָבן מיר אַרומגערעדט די קשיא, צי איז לשון־קודש אָדער דער מאָדערנער העברעיִש באמת אַ ייִדישע שפּראַך? דער ביראָבידזשאַנער הויפּט־רבֿ אפֿרים קאָלפּאַק, אַ ליובאַוויטשער חסיד, האַלט, אַז נישט. לשון־קודש איז, לויט אים, די געטלעכע שפּראַך, דורך וועלכן דער רבונו־של־עולם האָט באַשאַפֿן די וועלט איידער דער ערשטער ייִד, אַבֿרהם אָבֿינו, איז געבוירן געוואָרן. אַזוי איז די מעשׂה לויט דער ייִדישער מסורה.
די עכטע ייִדישע שפּראַך, אויף וועלכער ייִדן האָבן גערעדט טאָג און נאַכט במשך פֿון דור צו דור, די שפּראַך פֿון די גרעסטע צדיקים און קדושים, איז דווקא ייִדיש. איך בין מסכּים דערמיט, נאָר, פֿאַרשטייט זיך, אַ סך מענטשן האַלטן אַנדערש.
דער ערשטער פֿעסטיוואַל פֿון דעם מין איז אָרגאַניזירט געוואָרן נאָך אין דער סאָוועטישער תּקופֿה, אין 1989; דערנאָך, מיט איבעררײַסן — יעדע צוויי יאָר. דער 13טער אינטערנאַציאָנאַלער פֿעסטיוואַל פֿון ייִדישער קולטור און קונסט איז פֿאָרגעקומען אין 2017. זינט דעמאָלט און ביז איצט האָט מען אים, צוליב פֿאַרשיידענע שוועריקייטן, נישט געקאָנט אָרגאַניזירן.
להיפּוך, האָט די איצטיקע אונטערנעמונג געשטעלט דעם טראָפּ אויף ייִדן אַרום דער וועלט בכלל, אויף פֿאַרשיידענע ייִדישע עדות, לאַוו־דווקא ייִדיש־רעדנדיקע אַשכּנזים. די אויסלענדישע געסט זענען געקומען פֿון ווײַסרוסלאַנד, מדינת־ישׂראל און כינע. ווי געזאָגט, זענען דרײַ פֿון די ישׂראלדיקע באַטייליקטע געבוירן געוואָרן אין טוניס. דערפֿאַר קאָן מען זאָגן, אַז צפֿון־אַפֿריקע איז אויך געווען פֿאָרגעשטעלט.
בסך־הכּל האָט מען דורכגעפֿירט 160 אונטערנעמונגען, על־פּי רובֿ גאַנץ קליינע, און עטלעכע גרויס־מאַסשטאַביקע. צוליב דעם גוטן וואַרעמען וועטער, איז דער אומזיסטער שלוס־קאָנצערט, וווּ ס׳איז אַרויסגעטראָטן דער באַקאַנטער מאָסקווער כאָר בראָש מיט מיכאַיִל טורעצקי, פֿאָרגעקומען אין דרויסן, אויף אַ פּלאַץ לעבן דעם ברעג פֿונעם טײַך ביראַ.
אומגעוויינטלעך איז געווען דאָס פֿאַרזוכן די גרעסטע חלה אין דער וועלט — איבער 12 מעטער (40 פֿוס) די לענג — וואָס די אָרטיקע קולינאַרן האָבן קונציק אויסגעבאַקן אונטער דער השגחה פֿון הרבֿ קאָלפּאַק. צווישן קליינע און פּשוטע אונטערנעמונגען איז געווען אַ וואַרשטאַט ווי צו שרײַבן די ייִדישע אותיות. די הויפּט־רעדאַקטאָרין פֿון „ביראָבידזשאַנער שטערן‟, יעלענע סאַראַשעווסקאַיאַ, האָט מיך געבעטן איר מיטצוהעלפֿן. זי האָט צוגעטראַכט אַ ספּעציעלן פּלאַסטיק־טראַפֿאַרעט (שטענצל־אותיות) מיטן ייִדיש אַלף־בית, טאַקע לויט די ייִוואָ־תּקנות: מיט אַ קמף אונטערן אַלף, צוויי יודן מיט אַ פּתח אאַז״וו), וואָס דערמעגלעכט אָפּצוצייכענען יעדן אות אויף אַ גרינגן אופֿן. זענען מיר געזעסן אין דרויסן מיט אַ טישל און געוויזן יעדן נײַגעריקן פֿאַרבײַגייער, ווי אַזוי עס שרײַבן זיך אויף ייִדיש זייערע נעמען צי אַנדערע פֿראַזעס.
די אַטמאָספֿער איז געווען אַ לוסטיקע און אומפֿאָרמעלע. עטלעכע געסט האָט פֿאַרחידושט די אַלטע סאָוועטישע אַוואַנגאַרד־אַרכיטעקטור, וועלכער ס׳איז טאַקע געווידמעט אַ נײַ בוך, וואָס מע האָט אויך פּרעזענטירט אויפֿן פֿעסטיוואַל. אין דער זעלבער צײַט, איז אין דער שטאָט פֿאָרגעקומען אַ באַשיידענע פּאַראַלעלע אונטערנעמונג: דער פֿעסיטיוואַל פֿון ייִדישע באָבעס — מיט אויסשטעלונגען, פֿאַרמעסטן, קאָנצערטן, אַ יריד פֿון היימגעמאַכטע קליידער און אַנדערע חפֿצים.
וואָס שייך דער שפּראַך בוכאָרי, באַטראַכטן אַ סך בוכאַרישע ייִדן אין קווינס דאָס לשון ווי אַ באַזונדערע שפּראַך. במשך פֿון אַ סך יאָרן האָט מיטן פֿאָרווערטס מיטגעאַרבעט דער בוכאַרישער פֿאָטאָגראַף אַרקאַדי יאַגודאַיעוו, מיט וועלכן איך פֿלעג שמועסן וועגן זײַן מאַמע־לשון. בעצם איז זי סתּם פּערסיש, אָבער מיט אַ צאָל ספּעציפֿיש ייִדישע עלעמענטן.
אַן אַנדער מעשׂה איז דזשוהורי — די שפּראַך פֿון די קאַווקאַזישע באַרג־ייִדן, וואָס האָט אַן אָפֿיציעלן סטאַטוס אין דאַגעסטאַן, איינער פֿון די רוסלענדישע דרומדיקער ראַיאָנען. אָפֿיציעל הייסט ער טאַטיש, ווײַל לויט דער סאָוועטישער טערמינאָלאָגיע איז ער ענלעך אויפֿן מוסולמענישן לשון טאַטיש. דער חילוק צווישן דזשוהורי (וואָס מיינט „ייִדיש‟) און טאַטיש איז אָבער ממשותדיק, הגם נישט אַזוי גרויס, ווי צווישן ייִדיש און דײַטשיש. דאָס איז טאַקע אַ באַזונדער לשון מיט אַן אייגענער ליטעראַטור.
אין דער שטאָט דערבענט, פֿון וואַנען עס איז אָנגעקומען קיין ביראָבידזשאַן הרבֿ עובֿדיה איסאַקאָוו, גייט אַרויס די צוויי־שפּראַכיקע דזשהורי־רוסישע צײַטונג „וואַטאַן‟ („היימלאַנד‟). איסאַקאַוו איז אויך אַ שוחט, אַ מוהל און אַ באַגאַבטער מאָלער. אַן אויסשטעלונג פֿון זײַנע ווערק איז געווען א טייל פֿונעם פֿעסיטיוואַל. נאָך איין קאַווקאַזישער ייִד, אַלבערט ראַפֿיִעוו, האָט פֿאָרגעשטעלט זײַנע פּרעכטיקע מיזרחדיקע טעפּעכער מיט אַ ייִדישן טעם.
די אינערלעכע ייִדישע פֿאַרשיידנאַרטיקייט איז געווען, לויט מײַן מיינונג, דער וויכטיקסטער מאָמענט פֿון דער אונטערנעמונג. עטלעכע זאַכן וואָס ס׳איז כּדאַי צו דערמאָנען איז, אַז אין רוסלאַנד זענען פֿאַראַן צוויי אָפֿיציעל אָנערקענטע ייִדישע לשונות — ייִדיש און באַרג־ייִדיש (דזשוהורי); אַז אַ סך ספֿרדים רעדן נאָך אַלץ אויף לאַדינאָ אָדער ייִדיש־אַראַבישע דיאַלעקטן, און אַז בײַ די בוכאַרישע ייִדן איז פֿאַראַן אויך אַן אייגענער דיאַלעקט און אַ באַזונדערע קולטור.
בקיצור, ייִדן שטעלן מיט זיך פֿאָר נישט עפּעס אַ מאָנאָטאָנע מאַסע, נאָר אַ בונטן „מערבֿ־מיזרחדיקן‟ טעפּעך פֿון פֿאַרשיידענע עדות מיט זייערע אוניקאַלע לשונות און טראַדיציעס.
The post Jewish languages meet in Birobidzhan appeared first on The Forward.
