Uncategorized
The first Passover haggadah in Ukrainian marks a community’s break with Russia
(JTA) — For Michal Stamova, the challenge of translating Passover’s core text into Ukrainian started with the title.
The haggadah — the book containing the Passover story — starts with an “h” sound in both Hebrew, its original language, and English. In Russian, the primary language of organized Jewish life in Ukraine until recently, there is no such sound, so the book has long been known there as an “agada.”
Ukrainian does have an “h” sound. But the character representing that sound conveys a different sound in Russian: a “G.” So for many Ukrainian Jews, the cover of Stamova’s translation will read as “Gagada.”
The journey of that single sound reflects the complexity of the task Stamova took on to aid Ukrainian Jews celebrating Passover a year into their country’s war with Russia. A musicologist from western Ukraine who fled to Israel shortly after Russia’s invasion, Stamova was recruited to create a Ukrainian-language haggadah, a powerful sign of the community’s rupture with its Russophone past.
Stamova knew she wanted to base her translation not off the preexisting Russian translation, but from the original Hebrew and Aramaic. That proved challenging because much of the text of the haggadah is lifted from other sources in Jewish canon, but Jewish translations of those texts to Ukrainian are only underway now for the first time.
“At first, it was very difficult to start, because we don’t have the sources in Ukrainian,” Stamova said. “We don’t have Torah in Ukrainian. We don’t have Tanakh in Ukrainian. It was very difficult to know what words to find.”
Stamova’s text, titled “For Our Freedom,” was released online earlier this month in advance of the Passover holiday that starts April 5. It is one of a growing number of efforts to translate Jewish texts into Ukrainian. Translators affiliated with the Chabad-Lubavitch movement have produced a book of psalms and are working on a daily prayer book, with their sights set on a full translation of the Torah. An effort is also underway now to translate a chapter of a newer text associated with Yom Hashoah, the Jewish Holocaust memorial day, in advance of its commemoration this year on April 18.
The absence of those texts until now, despite Ukraine’s significant Jewish population, reflects the particular linguistic history of Ukrainian Jews. Under the Russian empire, Jews living in what is now Ukraine in the 19th century tended to adopt Russian rather than Ukrainian, usually in addition to Yiddish, because Ukrainian was perceived as the language of the peasantry and conferred few benefits. That tilt became more pronounced after World War II and the Holocaust, when Yiddish declined as a Jewish vernacular and Russian became the main language of the Soviet Union. The history helps explain why, even as the number of Ukrainians speaking Russian at home fell sharply over the last decade, Jews remained largely Russian-speaking. (Russian and Ukrainian are related linguistically, though their speakers cannot understand each other.)
A sample page of text from the haggadah. (Courtesy of Project Kesher)
Over the past 30 years, the vast majority of printed material used by Ukrainian Jewish communities, including haggadahs for Passover, were created in Russian by groups such as Chabad, which is the main Jewish presence in both countries. But after Russia’s invasion, those materials became a liability at a time when being perceived as having ties to the enemy could be dangerous.
Indeed, Russia’s invasion of Ukraine last year prompted many Russian-speaking Ukrainians to switch languages as a marker of national solidarity — and sparked a push to translate Ukraine’s Jewish life into the Ukrainian language.
“Ukrainian Jews always spoke Russian. That really was the norm. With the advent of the escalation of the war, that has shifted, and Ukrainian Jews who are in the country are shifting as fast as they can over to Ukrainian,” said Karyn Gershon, the executive director of Project Kesher, the global Jewish feminist nonprofit that commissioned the new haggadah.
Gershon said the haggadah offers an opportunity to elevate a Ukrainian Jewish identity in other ways, such as by including tidbits about famous Jewish writers from the area that comprises modern Ukraine who in the past might have been characterized only as “Russian.”
“In most of the Jewish world, the things that make a haggadah unique are the special readings,” Gershon said. The new Ukrainian haggadah includes alongside the traditional text, she said, “prayers for the defenders of Ukraine, prayers for peace in Ukraine, but also [passages] reclaiming writers who were always categorized as Russian, but because they came from places like Kyiv, Odessa and Berdichev, are more accurately Ukrainian.”
For example, the haggadah includes passages from the 1925 book “Passover Nights,” by Hava Shapiro, a Kyiv-born Jew and journalist who authored one of the first Hebrew-language diaries known to have been written by a woman.
The additions offer an element of pride for some of the Ukrainian Jews who plan to use the new haggadah.
“It is bringing you to the roots of those Jews who were living here before the Holocaust,” said Lena Pysina, who lives in Cherkasy, southeast of Kyiv. “It’s about rebuilding the Jewish communities in Ukraine as ‘Ukrainian Jews.’”
Pysina said the switch to Ukrainian and the embrace of Ukrainian Jewish history in some ways echoed the themes of the Passover story, which describes the Israelites fleeing slavery in Egypt.
“It’s like an exodus for us. It is not comfortable, because we get used to what we get used to. But we have to be proactive, we have to find our identity,” she said. “It took us 70 years of Soviet times to … celebrate the Jewish holidays and Jewish traditions. And it took us 30 years to understand that we have to build Ukrainian Jewish communities, too.”
Those communities are very much in flux a year into the war, with millions of Ukrainians internally displaced or having relocated overseas. Stamova undertook the haggadah project from Israel, where she is one of an estimated 15,000 Ukrainians who arrived since February 2022.
Stamova grew up in western Ukraine, where the use of the Ukrainian language is more common than in the east. Like most other Ukrainian Jews, she still grew up speaking Russian at home, but her school, university and most of her life outside the home was conducted in Ukrainian. That made her a natural fit for the translation project, along with her background in Jewish liturgy, which she had studied at a Conservative yeshiva in Jerusalem.
Over the past 30 years, the vast majority of printed material used by Ukrainian Jewish communities, including haggadahs for Passover, were created in Russian. (Courtesy of Project Kesher)
The challenges went beyond phonetics. One frequent question was whether to use Russianisms that are widely known in Ukrainian and would be more easily understandable to a Jewish audience, or to use uniquely Ukrainian words.
The most difficult section of the text, she said, was Hallel, the penultimate step of the Passover seder. Hallel is a lengthy song of divine praise heavy with poetry and allegorical language — making for challenging translation work in any language.
Stamova said she sought to stick to the traditional understanding of the text while also making some adjustments for the contemporary seder attendee. For example, the section of the haggadah about the “four sons” with varying relationships to Judaism is rendered gender-neutral and changed to the “four children” in Stamova’s translation — an adjustment that has been made in other languages, too.
Most of all, Stamova said, she hopes the haggadah offers some solace to Ukrainian Jews whose entire lives have been turned upside down.
“The Jewish tradition of Pesach is that we every year have to remember that we escaped from Egypt, from slavery. It’s very therapeutic,” Stamova said, using the Hebrew word for Passover. “How is it like therapy? Yes, we every year remember this difficult story, but then we have a plan for the future, we say next year in Jerusalem. So we have to have a plan. We have to see the future.”
—
The post The first Passover haggadah in Ukrainian marks a community’s break with Russia appeared first on Jewish Telegraphic Agency.
Uncategorized
How can Yiddish fans in Israel benefit from the growing Yiddish scene abroad?
דער הינטערגרונט
די באַציִונגען צווישן ייִדיש-אינסטיטוציעס אין ישׂראל און אין אַמעריקע איז אַ בכּבֿודיקע, אַקטועלע טעמע וואָס דאַרף הײַנט באַהאַנדלט ווערן מיט אַ פֿרישן צוגאַנג. אויף אַלע אַנדערע געביטן ווי זיכערקייט, ווירטשאַפֿט, געזונט און אַקאַדעמיע קאָן מען פֿעסטשטעלן אַז די אָ באַציִונגען זענען ברייט פֿאַרנעמיקע און מ׳קאָן אַפֿילו צוגעבן אַז די שטיצע פֿון אַמעריקאַנער ייִדנטום לטובֿת ישׂראל איז אין אַזאַ מאָס, אַז מ׳וואָלט זיך נישט געקאָנט פֿאָרשטעלן ווי אַ סך פֿון די אינסטיטוציעס וואָלטן פֿונקציאָנירט אָן דעם ריזיקן פֿינאַנציעלן אָנשפּאָר אויפֿן אַמעריקאַנעם ייִדנטום.
און ווי אַזוי זעט עס אויס אויפֿן געביט פֿון ייִדישע קולטור-באַציִונגען? וואָס שייך אַקאַדעמישע אויסטוישן און צוזאַמענאַרבעט אויף וויכטיקע אונטערנעמונגען אין אַמעריקע און אין ישׂראל איז דער מצבֿ אַ נישקשהדיקער. מע קאָן צוגעבן אַז דער תּחום נעמט אַריין אין פֿאַרלויף פֿון די יאָרן אַ פּאָר הונדערטער אַקטיווע אַקאַדעמיקער און אַוואַנסירטע סטודענטן.
ווען מיר טראַכטן זיך אָבער אַרײַן אין דער פֿראַגע, וואָס געשעט מיט דער ברייטערער געזעלשאַפֿט, איז דער מצבֿ אַ גאָר סטאַטישער. דאָס איז אַן אויסדרוק פֿון אַ גאָר באַגרענעצטער, לאָקאַליסטישער באַציִונג צו דעם פֿענאָמען פֿון ייִדישער קולטור אין אירע פֿאַרשידענע אויסדרוקן. אָט די פֿעסטשטעלונג איז גילטיק נישט נאָר לגבי אַמעריקע און ישׂראל, נאָר אויך לגבי אַ סך אַנדערע ייִשובֿים איבער דער וועלט. אין ישׂראל, אויסער דעם אָרטאָדאָקסישן סעקטאָר, זענען מסתּמא כּמעט אַ מיליאָן תּושבֿים אין די לעצטע פּאָר יאָר אַרײַן אינעם קרײַז פֿון ייִדיש-טעטיקייט אַ דאַנק דער אַקטיווער מעדיאַ, פֿייסבוק, פֿילמען און ייִדיש-קרײַזן. אַ ביסל אונטער דעם ראַדאָר, געניסט מען פֿון קונסט, הומאָר, כּלי־זמר-מוזיק. און די צאָל וואַקסט פֿון יאָר צו יאָר. קיין אַנקעטעס האָט מען ביז איצט, צום באַדויערן, נישט געפֿירט — דער עסטאַבלישמענט האָט קיין אינטערעס נישט אין אָט דער דערשײַנונג — און ס׳איז אַ שאָד, ווײַל אויב מ׳וואָלט געקאָנט באַקומען אָביעקטיווע באַווײַזן דערפֿון וואָלט מען געקאָנט נאָכפֿאָלגן די אָ פּראָצעסן און פּרוּוון ווירקן אויף זיי.
דער ברייטער, שוואַך אָרגאַניזירטער ציבור וואָס איז גענייגט צו ייִדיש, ווייסט אַפֿילו נישט, אַז אין 1996 איז אין לאַנד אָנגענומען געוואָרן דאָס געזעץ אויפֿצושטעלן „די נאַציאָנאַלע אינסטאַנץ פֿאַר ייִדישער קולטור“ וואָס איז גאָר טעטיק הײַנטצוטאָג, כאָטש, צום באַדויערן, מיט אַ מינימאַלן בודזשעט. דער דאָזיקער ציבור איז גלײַכגילטיק און כּמעט אין גאַנצן אומבאַוווּסטזיניק פֿון וואָס עס קומט פֿאָר אויפֿן געביט פֿון ייִדיש אין אַמעריקע און אַנדערע לענדער. ספּאָראַדיש, ווען די מעדיאַ גיט איבער וועגן אַ פֿעסטיוואַל, אָדער וועגן אַ קינסטלער וואָס האָט אַרויסגעגעבן אַ קאָמפּאַקטל, הערט מען עפּעס. אָבער דאָס איז אַ טראָפּן אין ים און מען ווייסט גאָרנישט פֿון דער וואַקסנדיקער, קוואַליטאַטיווער ייִדיש-טעטיקייט אין אויסלאַנד. ס׳איז לײַכט זיך פֿאָרשטעלן אַז אַזוינס געשעט אויך אין אַמעריקע און איבער אַנדערע קהילות. גאָר אַנדער איז דער מצבֿ לגבי דער טעמע פֿון חורבן, אָבער דאָס דאַרף נישט גערעכנט ווערן, ווײַל מיטן לערנען די געשיכטע פֿונעם חורבן באַנוצט מען זיך מיט אַ צאָל שפּראַכן ווי ענגליש, רוסיש, שפּאַניש, דײַטש וכדומה אָן זיך אָפּשצוטעלן און אַרײַנקלערן אין דער ראָלע פֿון ייִדיש, ייִדישער קולטור און אַשכּנזישן באַוווּסטזיין.
וואָס טוט מען כּדי צו פֿאַרבעסערן די לאַגע?
היות ווי כ׳בין אַ תּל-אָבֿיבער איז מיר לײַכטער אָנצוהייבן פֿון מײַנע אייגענע קאַנטן און פֿאָרלייגן אַן אַרבעטס-פּלאַן כּדי משפּיע זײַן אויפֿן ענגן, היגן לאָקאַליסטישן ייִדישיזם און פּרוּוון עס אויפֿלעבן. און די לייזונג איז אַ פּשוטע. וואָס מער די אינסטיטוציעס אין וועלכע כ׳בין טעטיק וועלן פֿאַרשפּרייטן ידיעות פֿון וואָס ס׳קומט פֿאָר אין דער ייִדיש-וועלט אין אַמעריקע און אַנדערע לענדער דורך אַלע קאָמוניקיר-מיטלען וואָס מיר האָבן, וועט דער עולם אין ישׂראל, דווקא דער טייל וואָס איז שוין נאָענט צו ייִדיש, אַנטפּלעקן פּלוצעם אַז מיר זענען אַ טייל פֿון אַ ברייטער און רײַכער ווירקלעכקייט. עס וועט אָפּשאַפֿן ס׳געפֿיל פֿון איזאָלאַציע און פֿאַרשטאַרקן ס׳געפֿיל פֿון אָנגעהעריקייט צו אַנדערע קהילות מיט טיפֿע אַשכּנזישע וואָרצלען (נישט נאָר דורכן חורבן.) תּכלית הייסט עס, מיר זאָלן אין ישׂראל פֿאַרשפּרייטן דעם פֿאָרווערטס, ווי אויך די פֿילצאָליקע פּראָגראַמען פֿון ייִוואָ, אַרבעטער-רינג, ייִדיש-בוך-צענטער אאַז״וו, נישט ווי עפּעס וואָס איז ערגעץ-וווּ ווײַט פֿון אונדז, נאָר ווי אַ ווירקלעכקייט וואָס געהערט צו אונדז. מיר נעמען אויף אַלע ייִדישע איבערלעבונגען פֿון אויסלאַנד און מיר ווילן אַז דער ישׂראלדיקער ציבור זאָל אויך געניסן דערפֿון.
שטעלט זיך די פֿראַגע, אין וועלכער מאָס וועט אָט דער צוגאַנג נישט זײַן אויפֿן חשבון פֿון אונדזערע אייגענע טעטיקייטן און ידיעות וואָס מיר מוזן כּסדר פֿאַרשפּרייטן כּדי צוציִען אַן עולם? מע דאַרף געפֿינען דעם גלײַכגעוויכט און לייזונגען כּדי דעם ים פֿון ידיעות זאָל זײַן אויסגעסדרט און דינען די אינטערעסן פֿון יעדן איינעם. צומאָל דאַרף מען זײַן אויסקלײַבעריש און געפֿינען די ריכטיקע מאָס און דעם ריכטיקן ווינקל פֿאַר יעדן תּוכן. דער פּועל-יוצא פֿון אַזאַ שפּאָגל־נײַער סטראַטעגיע וועט העכערן די נײַגעריקייט, די בילדונג און אַקטיוויזם פֿון אונדזערע אָרטיקע מענטשן. זיי וועלן וואַקסן אין צאָל און זיך אַנטוויקלען אויף אַ מער שעפֿערישן אופֿן. ס׳איז אַ סך עפֿעקטיוועער ווי זאָגן „ישׂראלים, זײַט נישט קיין פּראָווינציעלע ייִדישיסטן. ווערט גלאָבאַלע ייִדישיסטן.“ נאָר דאָס קאָן נישט זײַן. ס’קאָן נישט זײַן געצוווּנגען. מען דאַרף ברענגען אין מויל אַרײַן פֿון פּובליקום די אַלע צוציִענדיקע דערשײַנונגען וואָס קומען פֿאָר אין אַמעריקע און איבעראַל. אַזוי אַרום וועלן די ישׂראלים ביסלעכווײַז לאַנדן אויפֿן באָדן פֿון רעאַלן, לעבעדיקן ייִדישיזם פֿון אונדזערע טעג.
פֿון אַ שלל ידיעות ביז אַ בשותּפֿותדיקן הויפּט-באַגריף
אינפֿאָרמאַציעס און פּראָגראַמען זײַנען נישט גענוג. מע מוז אײַנפֿירן פֿרישע באַגריפֿן וועלכע סדרן אויס די אַלע דערשײַנונגען און גיבן זיי אַ ווערט פֿאַרן יחיד. ווען די אָפּנעמערס פֿון אַזוי פֿיל אינפֿאָרמאַציעס אין אייגן לאַנד און אויך פֿון אויסלאַנד וועלן באַגרײַפֿן די ברייטע דימענסיע אין וועלכער זיי טרעטן אַרײַן, וועלן די באַגריפֿן אַשכּנז, איר געשיכטע און ווערטן, פֿאַרוואַנדלט ווערן אין אַ ממשותדיקן יש וואָס יעדער איינער, וווּ נאָר ער געפֿינט זיך, קאָן פֿאַרקערפּערן אין דער טאָג־טעגלעכקייט. ס׳דאַרף פֿאָרקומען אַן אידענטיטעט-מעטאַמאָרפֿאָזע; אַנדערש וועט דער רעזולטאַט בלײַבן גאַנץ כאַאָטיש, אַפֿילו קאַרנאַוואַליש.
למשל, ס׳איז שיין וואָס דער ייִוואָ און אפֿשר אַ געוויסער אוניווערסיטעט לייגן פֿאָר דעם סטודענט און דעם אַלגעמיינעם ציבור פּרטימדיקע פּראָגראַמען וועגן דער אַשכּנזישער ציוויליזאַציע. פּרעכטיק! נאָר וואָס? די אָ פּראָגראַמען באַנוגעגען זיך דערמיט און ציִען נישט צו צו דער עיקר־פֿראַגע, וואָס טוט מען הײַנט מיט אָט דער ציוויליזאַציע? וואָס איז די אַחריות פֿונעם יחיד, פֿון דער משפּחה? ווי אַזוי גיט מען איבער דעם ייִדישן לשון צוזאַמען מיט אַ ברייט-פֿאַרנעמיקן געדאַנק וואָס ענטפֿערט אויף אַ סך פֿראַגעס, גיט אַ געפֿיל פֿון אָנגעהעריקייט און אינספּירירט צו נײַע, שעפֿערישע מעשׂים.
נאָך אַ ביישפּיל. דער אַרבעטער-רינג אין ניו-יאָרק, מיט אַלע זײַנע פֿיליעס אין פֿאַרשידענע שטעט, פֿירט דורך ערנסטע פּראָגראַמען זיך צו לערנען מאַמע-לשון, פֿײַערן יום-טובֿים און אויך, לויט זייער וועלט-אָנשויונג, אַנטוויקלט אַ געזעלשאַפֿטלעכן אַקטיוויזם וואָס שפּיגלט אָפּ די ווערטן און בירגערלעכע התחייבֿות כּלפּי דעם לאַנד וווּ ייִדן געפֿינען זיך. די דאָזיקע שטעלונג ווערט ליידער נישט דערגאַנצט מיט אַן ערנסטן אַקטיוויזם לטובֿת דער אייגענער ייִדיש-אַשכּנזישער אידענטיטעט. דעריבער איז זײַן השפּעה אויפֿן אַלגעמיינעם אַמעריקאַנער ייִדנטום זייער אַ באַשיידענער. אויך דער פֿאָרווערטס, וואָס שפּילט אַ צענטראַלע שליחות אין צונויפֿברענגען ענגלישע און ייִדישע לייענערס פֿון אומעטום, טוט עס אָן דעם ציל צו אַקטיווירן די רײַכע קוואַלן פֿון דער אַשכּנזישער אידענטיטעט. עס באַקומט זיך, ווי אַ האַלבע אַרבעט און מען מוז טראַכטן וואָס דאַרף דרינגענדיק געטאָן ווערן כּדי איר השפּעה זאָל וואַקסן און ווערן מער רעלעוואַנט.
אַ לעצטער בײַשפּיל. וואָס קאָן זײַן שלעכט, אויב דער YBC אין אַמהערסט וועט זיך פֿון צײַט צו צײַט דערלויבן איבערזעצן אויף ענגליש אויסגעקליבענע ווערק פֿון הײַנטיקע ייִדישע פּּאָעטן און שרײַבער פֿוֿן פֿאַרשידענע לענדער? פֿאַראַן אַ חשש צוליב די האָנאָראַרן וואָס מ׳וועט די מחברים דאַרפן צאָלן? כ’מיין אַז דער YBC איז שוין גובֿר געווען אויף מער ערנסטע, פֿינאַניעלע פֿאַרמעסטן. ס׳וועט אויך זײַן יושרדיק כּלפּי די מחברים וואָס זייערע ווערק ן זענען נישט זוכה צו קיין סטימול אָדער וועלכע-עס-איז סטיפּענדיע.
אויסווירקונג אויפֿן אַמעריקאַנער ייִדישיזם
אין מאָמענט ווען ייִדיש-אינסטיטוציעס אין אַמעריקע וועלן עפֿענען אַ פֿענצטער צו דאָס וואָס געשעט אויפֿן געביט פֿון ייִדיש אין ישׂראל און אין אַנדערע לענדער, וועט עס בהדרגהדיק פֿאַרבעסערן דעם מצבֿ און באַרײַכערן זייער אייגענע טעטיקייט. ס׳רעדט זיך נישט וועגן פֿאַרקלענערן איין פֿאָקוס אויפֿן חשבון פֿון צווייטן, נאָר גיכער וועגן שאַפֿן אַ נײַעם פֿאָקוס וואָס וועט נערן דעם נײַגער פֿון די אַמעריקאַנער ייִדישיסטן. דאָס וועט עפֿענען אַ ריזיקן פּראָצעס פֿון קעגנזייטיקייט. אַנדערש באַקומט זיך, אַז די הײַנטיקע ייִדיש-טעטיקייט באַקומט אַן עליטיסטישן פּראָפֿיל, און ווען מ׳ווענדט זיך שוין יאָ צו ברייטערע קרייזן פֿון דער באַפֿעלקערונג איז עס על-פּי-רובֿ מיטן פּנים צו דער פֿאַרגאַנגענהייט. הײַנט רעדט מען אָפֿט אין אַלגעמיינע, כּוללדיקע באַגריפֿן, נאָר ס׳איז נישט פֿאַראַן אַ קלאָרער אַדרעסאַנט, דאָס הייסט די אַשכּנזישע-אַמעריקאַנער ייִדן און וואָס דערוואַרט מען פֿון זיי.
די וואָרצלען פֿון אָט דער פּראָבלעמאַטיק ליגן אין דער טראַדיציאָנעלער אידעאָלאָגיע פֿון ייִדישיזם. היסטאָריש האָט זיך די אָ אידעאָלאָגיע אַנטוויקלט צוזאַמען מיטן באַגריף פֿון וועלטלעכקייט. די פֿירנדיקע כּוחות פֿון ייִדישיזם — בכלל, נישט נאָר אין אַמעריקע — האָבן זיך דערווײַטערט פֿון דער אָרטאָדאָקסיע און אויסקריסטאַליזירט אַן אידעאָלאָגיע וואָס שפּיגלט אָפּ ס׳ייִדישע לעבן זינט דער השׂכּלה ביזן סעקולערן ייִדישיזם וואָס הערשט הײַנט. און דאָס איז זײַן שוואַכקייט. דער כּוח פֿון דער אַשכּנזישער וויזיע שטעקט אין דעם, וואָס עס ברענגט צוזאַמען רעליגיע און וועלטלעכקייט, און שטיצט זיך נישט נאָר אויף מאָדערנאַ. דאָ ליגט דער הויפּט-מכשול וואָס באַשווערט די ייִדישיסטן זיך באַוועגן אויף די גאָר ברייטע שליאַכן פֿון אַשכּנז. אמת איז, אַז עס הערשט נישט הײַנט צווישן די ייִדישיסטן די אַקטיווע אַנטי-רעליגיעזקייט ווי אַ מאָל. אָבער דאָס מיינט נאָך נישט אַז ער האָט דערגרייכט די רײַפֿקייט צו אַקצעפּטירן אַלע טיילן פֿון ייִדישן קיום ווי זייער אייגענע קולטור־ירושה. אַ ייִד קאָן דערקלערן אַז ער איז אַ סעקולערער און דערצו אויך אונטערשטרײַכן די וואָגיקייט פֿון רעליגיע אין דער ייִדישער געשיכטע און אין זײַן הײַנטיקן באַוווּסטזיין.
דער ייִדישיזם אין אַמעריקע פֿאַרמאָגט שטאַרק אײַנגעפֿונדעוועטע אינסטיטוציעס. דאָך פֿעלט אים אַ ברייטער געוועב מיט פֿעדערלעך וואָס זאָל אים פֿאַרבינדן מיט ברייטע ייִדישע קהילות, סײַ אין אַמעריקע און סײַ איבער דער וועלט. ווען דער ייִוואָ איז אין ווילנע געשאַפֿן געוואָרן אין 1925 האָט ער פֿאַרמאָגט די העכסטע אינטעלעקטועלע כּוחות פֿון ייִדישיזם און גלײַכצײַטיק איז ער געווען געקניפּט און פֿאַרבונדן מיט הונדערטער קהילות איבער אייראָפּע. כּדי עפּעס ענלעכס זאָל איצט אויפֿקומען, מוז דער ניו-יאָרקער ייִוואָ אָנהייבן באַטראַכטן דעם מצבֿ אַנדערש, און צו דעם וואָס ווערט שוין געטאָן אויף די געביטן פֿון פֿאָרשונג, לימוד, השׂכּלה און קונסט, אַנטוויקלען אויך אַ סענסיטיווקייט צו אַלע געזעלשאַפֿטלעכע- און קולטור-דערשײַנונגען וואָס קומען פֿאָר אויפֿן געביט פֿון ייִדיש אין ישׂראל און איבעראַל.
לאָמיר האָפֿן אַז אַ נײַע דינאַמיק וועט זיך אין דער נאָענטער צוקונפֿט אַנטוויקלען און פֿון אַלע מעגלעכע ריכטונגען וועלן מיר זײַן עדות צו אַ גרויסן צונויפֿגאָס פֿון שטרעמונגען, און אַ מער אָנזעעוודיקער שעפֿערישקייט פֿון דער ייִדיש-קולטור אין אַ וועלט-מאָסשטאַב.
The post How can Yiddish fans in Israel benefit from the growing Yiddish scene abroad? appeared first on The Forward.
Uncategorized
The cancellation of Macklemore: A Yom Kippur reflection
In the Jewish calendar, this week is dedicated to reflection, introspection, and review of one’s thoughts and actions. The shofar has been sounded on Rosh Hashanah; Yom Kippur is on its way. Whether in traditional, theistic forms or less traditional, psychological ones, the Jewish tradition invites us to look inward.
It is in that spirit that I am reflecting on the latest tempest in the American Jewish teapot: the decision of billionaire Robert Kraft to ban the rapper Macklemore from performing at his stadium because of a statement he made onstage in support of Palestine — a decision echoed by other politically conservative stadium owners, which in turn caused superstar Ed Sheeran to boot Macklemore from his latest tour.
To be sure, this is hardly the most important chapter of the Israel/Palestine story. Just this week, bombs are still falling on Gaza, B’Tzelem released a must-read new report on Israel’s eliminationist policies in the West Bank, and an actual neo-Nazi is likely to win a seat in the Florida house of representatives. If anything, Macklemore’s cancellation will probably have a net-positive ‘Streisand Effect’ on his well-past-its-prime career.
But this relatively small controversy is nonetheless a fascinating prism on how we see differently, hear differently, and talk past one another on moral, political and ultimately spiritual matters of importance. And that has much to do with the themes of the Days of Awe.
My focus is not on who was right. Ultimately, I think Macklemore’s comments were lacking in depth and sophistication, but clearly not “hate speech,” which is how Kraft — the self-appointed macher of the widely-mocked ‘Blue Square’ anti-antisemitism campaign — described it. And I will explain why I believe that to be the case.
But I also don’t believe Kraft’s actions to be in bad faith. It is possible that he is simply using his wealth and power to ban political speech that he doesn’t agree with. And in practice, that is what he has done. But reviewing his comments, and those of friends of mine on social media, I am inclined to take Kraft and my friends at their word: that they experience Macklemore’s words as hateful. And because I disagree with that, I’m interested in why.
The rapper’s entire statement took two minutes. I encourage you to watch it now, since the tone and context are important, and since it’s faster to watch than to read:
A full transcript is here.
Two other bits of context, not present in the vieven if no such threat was present in that moment, video are relevant: First, images from the Gaza war were projected on a screen behind him, and second, back in 2014, Macklemore once wore a costume that looked, to many of us, like an antisemitic caricature, though he issued a persuasive (to me) and detailed apology, saying that this was not intentional.
In response, Kraft issued a (longer) statement saying that his venue, Gillette Stadium,
has a longstanding commitment to providing a welcoming environment for all guests and ensuring that events held at our venue do not provide a platform for hate speech. Based on Macklemore’s recent actions, material shared from the stage during Ed Sheeran’s shows in New Jersey, and a broader history of antisemitic rhetoric and imagery that we believe has been deeply offensive and hurtful to the Jewish community, we determined that his participation in the September 25th and 26th concerts at Gillette Stadium would cross that line.
Kraft added that his decision “is not about diminishing the suffering of innocent Palestinians or denying anyone the right to advocate on their behalf… but only sharing selective information and ignoring the actions of Hamas is not honest and only advances more divisiveness and hate… I would welcome the opportunity to sit down with Macklemore and discuss the facts, because ultimately our goal is the same — peace for all people, an end to suffering, and an end to all hate.”
I admit, my first response was amazement that any reasonable person could find what Macklemore said to be antisemitic. He spoke only about Israel’s actions, not its existence. He didn’t attack Zionism. He specifically distinguished between Israel and Jewish people. What more could he do?
Sure, the statement had its shortcomings. It didn’t mention Oct. 7 or condemn Hamas. It didn’t forcefully condemn antisemitism, or emphasize that strong criticism of Israel should not be taken out on Jews. The guy is a rapper, not a politician — even when he says nice things (e.g. the 2012 song “Same Love”), he’s often been clunky about it.
But hate speech?
Kraft didn’t really elaborate into what, exactly, ‘crossed the line’ for him. The best I can find in his statement is “only sharing selective information and ignoring the actions of Hamas is not honest and only advances more divisiveness and hate.” That seems preposterous to me. Maybe Macklemore’s statement was incomplete, but that doesn’t make it hate speech.
Others, in my own social media feed, have been more articulate. Echoing the statements of several prominent rabbis, some said that Macklemore’s uses of ‘apartheid’ and ‘genocide’ are themselves so inaccurate, extreme and vitriolic as to themselves be antisemitic. Others referred to the 2014 incident. Some even argued that saying ‘Free Palestine’ is equivalent to saying ‘Destroy Israel.’
To me, the most trenchant criticisms focused on context. Imagine, one person said, what it would be like to be a Jewish person in the stands, suddenly confronted with political speech that has been used to incite violence against Jews; even if no such threat was present in that moment, it’s easy to imagine being scared by it. One friend of mine pointed out that this wasn’t even Macklemore’s show; it was an opening act for Ed Sheeran, who is relentlessly apolitical. The comments would’ve been a surprise, even a shock.
These comments point to the real issue here, which is American Jewish pain and fear. And there are many sides to this experience.
On the one hand, I get it. I have personally experienced this sense of unsafety and exclusion in queer spaces where I have been confronted with much farther-left statements than Macklemore’s. I’ve heard calls for Zionists (whatever that word means) to be banned from my queer community, even expelled from queer spaces. I’ve heard (and written about) the most incendiary possible rhetoric directed at Israel, full of self-righteousness, certitude and rage. And I’ve seen a lack of accountability for the stochastic terrorism that language represents, including from the mayor of New York City.
On the other hand, I also know that the censure is one-sided. At the recent ‘Jewish American Summit,’ a speaker made wildly bigoted, anti-Muslim comments and was applauded by the crowd; no condemnation followed, even from the ADL, which cosponsored the event. Pro-genocide minister Itamar Ben Gvir shared an AI video of Palestinians being marched, concentration-camp-style, into an Israeli jail, where they emerge starved an emaciated; mission accomplished, Ben Gvir crowed. Crickets from the Jewish Establishment.
Mayor Mamdani was criticized for not marching in the Israel Day Parade, and then Bezalel Smotrich, who has unambiguously called for genocide against the Palestinian people, was welcomed by it. A relatively anodyne pro-Palestinian statement by a rapper is grounds for national cancellation, but calls for mass expulsion (or murder) by people without actual power are part of the ‘big tent.’
Some in the community have been clear on this: They are going to support the Jewish state because that is what good Jews do. So, yes, there’s a double-standard, they might reply, because one person is attacking us and the other is not.
Admittedly, there is ample Jewish textual support for this position. But there are plenty of proof-texts I can bring for the opposing point of view: that we must judge people fairly, that all humans are created in the image of the Divine, that being biased toward our own group is a shortcoming, not a virtue. And that when injustices are committed, even by those who are in our community, it is our duty to oppose them.
The Torah doesn’t say “justice, justice shall you pursue — except when it comes to Jews versus Palestinians.”
Most importantly, just because words can make us feel scared, angry, attacked, or unsafe does not mean that they constitute hate speech. This is what Kraft and others like him seem unwilling to see: that we can feel attacked without actually being attacked. That words can be painful but not hateful.
Admittedly, the ‘wokeness’ of the early 2020s has played a role in this confusion. At the peak of that period, we were told that impact mattered more than intent — that even if a comment were made innocently, if it caused someone to feel unsafe, it was deserving of censure. And then, in 2023, many Jews picked up the same thread. Sure, “From the River to the Sea” could be interpreted in a benign way (e.g. as wanting freedom for all people in the area) but if I hear it as a call for annihilating Israel and/or the Jews, then the phrase is hate speech.
But this principle was always misguided. People can say difficult, disagreeable, and wrong things without those things being actual hate speech. People may perceive threats without there being actual threats.
This is not unique to Israel/Palestine, or to politics. Fear and anger can block the better angels of our nature. I struggle with this every day; if there is one theme that recurs every Yom Kippur, it is working with anger and reactivity in my own life. Might that not apply to our public as well as our private lives? Is what seems like ‘righteous indignation’ sometimes just… indignation?
In fact, maybe some of the reason I feel unsafe is that I know that Israel has behaved in appalling and immoral ways, and I feel implicated by it. I grew up loving Israel, and it has been painful to watch its decline into vulgar, jingoistic and often racist ethno-nationalism. But that pain might not be a bad thing. On the contrary, it merits some reflection on the Day of Atonement.
As Yom Kippur insists, we can do better than reacting, half-unconsciously, to our emotional perceptions. As Viktor Frankl famously said,
Between stimulus and response there is a space. In that space is our power to choose our response. In our response lies our growth and freedom.
Teshuvah, the Jewish practice of ‘repentance’ and return, is designed to enlarge that space, to grow our capacity for freedom. We can do better, teshuvah insists.
I believe Robert Kraft, and many of my own friends, sincerely feel threatened by statements like Macklemore’s. I have felt similarly, at times, myself. But without more evidence (and one idiotic act in 2014 is not that), we owe it to one another and to the hope of a civil society to pause in that space between stimulus and response, and reflect on what is really being said.
What I see is a celebrity championing the cause of an oppressed population. He is misguided in various ways, but he is coming from a place of genuine concern, not bigotry. Would not the better response have been for Kraft to invite him into a conversation first, rather than campaign to have him banned across the country? Had Kraft done better here, might Macklemore also have done better in the future, even if the two continue to disagree?
This incident will likely not be remembered much in the future. It is less important than a single life lost in Gaza or Israel. But it is a window into how our human capacities and failings perpetuate cycles of conflict and miscommunication. On Yom Kippur this year, I’ll be reflecting on how I am part of those cycles myself, and how I can do better. I invite you to join me.
The post The cancellation of Macklemore: A Yom Kippur reflection appeared first on The Forward.
Uncategorized
Teen slashed in Brooklyn synagogue by fellow congregant
(JTA) — A 14-year-old boy was slashed on Monday evening inside a Brooklyn synagogue by a suspect the police called an “emotionally disturbed person.”
The 22-year-old suspect, Krybus Shimon, is a fellow congregant of Yeshiva Gevoah Toldos, an Orthodox synagogue in Borough Park, the New York Police Department said. He was taken into custody and charged on Monday with assault, reckless endangerment and criminal possession of a weapon.
The boy’s hand was slashed with a “cutting instrument” and he was treated by emergency medical services on the scene, police said.
The incident is not currently being investigated as a hate crime, and it’s not yet clear what led to the slashing.
Borough Park is one of the largest Orthodox enclaves in the United States, home to about 96,000 Jews, according to UJA-Federation of New York.
In January, the neighborhood was hit with a spate of antisemitic vandalism. Over 70 swastikas and the words “Adolf Hitler” were sprayed over two days across Gravesend Park, a playground in Borough Park. Two 15-year-old boys were arrested for the vandalism and charged with aggravated harassment and criminal mischief as a hate crime.
New York Gov. Kathy Hochul last week announced a record $70 million in security funding for houses of worship, schools, community centers and other nonprofit organizations that are vulnerable to hate crimes and attacks because of their ideology, beliefs or mission.
This article originally appeared on JTA.org.
The post Teen slashed in Brooklyn synagogue by fellow congregant appeared first on The Forward.
