Uncategorized
Can a Holocaust documentary have a happy ending? Should it?
(JTA) — Holocaust documentaries tend to sit along a scale from horrific to heartwarming. For every “Night Will Fall,” the rediscovered British film showing gruesome scenes from newly liberated Nazi concentration camps, there is a family-friendly film about a survivor, like “The Number on Great-Grandpa’s Arm.”
Some critics distrust Holocaust documentaries that have “happy” endings, or that focus on the second chance given to survivors, as if they betray the fate of the many more millions of Jews who died rather than survived. Raye Farr, the former director of the Steven Spielberg Film and Video Archive of the United States Holocaust Memorial Museum, once criticized Holocaust documentaries’ “increasing inclination to go for sentimentality.”
“How Saba Kept Singing,”a documentary airing on PBS on Tuesday in honor of Yom Hashoah, Holocaust Remembrance Day, is firmly on the side of uplift. It’s about Cantor David Wisnia, whose unlikely survival tale was told in a memorable New York Times article in 2019. The film’s redemptive message is clear from its first line — “I’m a lover of life,” says Wisnia — to one of its last: “You are really the proof that Hitler did not win,” he tells his grandson.
Wisnia was a Polish Jew who survived Auschwitz by literally singing for his captors. Defying the perverse and inexplicable odds of the Final Solution, the former cantorial prodigy managed to live close to three years at the death camp and slave labor complex.
Perhaps as remarkable was his relationship with a fellow inmate, Helen “Tzippi” Spitzer, a similarly “privileged” prisoner who managed to stay in the Nazis’ good graces thanks to her skills as a graphic artist. Her assignments took her to places beyond the women’s barracks, where she met Wisnia, eight years her junior. Soon the two were arranging trysts in a loft where prisoners’ uniforms were stored. Fellow prisoners kept a helpful watch for guards.
Their death camp romance ended on the eve of liberation, when the Germans began emptying the camps and forced the prisoners on a series of death marches. Although David and Tzippi made plans to meet in Warsaw, life had other ideas. Wisnia eventually made it to America after the war, where he became a cantor at synagogues in Levittown, Pennsylvania, and Trenton, New Jersey. As for Tzippi, Wisnia wasn’t sure if she survived the war — and when he discovered the truth it set in motion the next remarkable chapter in their story.
The documentary recalls the horrors of the Holocaust — David speaks movingly about the murders of his parents and brothers in the Warsaw Ghetto, and having to stack bodies on a work detail at Auschwitz — but maintains a cautious distance. Writer and director Sara Taksler keeps the archive footage to a minimum, and when Wisnia relates his story of survival — with the help of Avi Wisnia, a singer-songwriter who accompanies his grandfather on a trip to Poland — it is usually over scenes of the camp as it looks today or black and white animation.
Still, “How Saba Kept Singing” is hardly saccharine. Grandfather and grandson are clear-eyed chroniclers of stories David told often (in 2015, he published a memoir, “One Voice, Two Lives: From Auschwitz Prisoner to 101st Airborne Trooper”). And David never takes his good luck for granted — the film is organized around his suspicion that there is a missing piece to his story of survival and that, as Avi says, “He could not have done it alone.”
About his time with Tzippi, David is both honest and discreet. “It was physical,” he admits. “She taught me everything. I knew nothing. I was a kid.”
Avi recounts the family’s shock when they first learned of their patriarch’s relationship with another prisoner at Auschwitz. “Even in the hell of a concentration camp you can still find some kind of a human connection,” says Avi.
Wisnia arrived in the United States in 1946 and lived with an aunt in the Bronx. He met his wife – the appropriately named Hope — and got work as an encyclopedia salesman and, for over 50 years, as a cantor. The couple would go on to have two sons, two daughters and six grandchildren.
As for Tzippi — it’s not giving away too much to say that she also survived the war and got married, to a bioengineering professor who eventually taught at New York University. Per the Times, the couple “devoted years of their lives to humanitarian causes.” She and David would meet again, in a reunion described in that 2019 New York Times story and heard in the documentary on audiotape. Suffice to say that David got an answer to the mystery that long nagged him: “How come I stayed in Auschwitz two and half years and never moved? How the hell can you explain it?”
The film is also saved from sentimentality by the knowledge that David is among the last living witnesses to the Holocaust, which he and Avi sadly acknowledge when discussing whether David would return to Auschwitz for the 75th anniversary of its liberation in 2020. Cantor Wisnia died June 15, 2021, at the age of 94; Tzippi died in 2018 at age 100.
Rabbi Isaac Nissenbaum, another victim of the Warsaw Ghetto, purportedly gave permission for the Nazis’ prey — and perhaps future filmmakers — to see their survival as a sanctification of life, not an occasion for guilt. “Today when the enemy demands the body, it is the Jew’s obligation to defend himself, to preserve his life,” he is reported to have said.
Avi Wisnia picks up this theme during a performance with his saba, Hebrew for grandfather.
“I honor the past, and we sing for the future,” he tells the audience. “The greatest act of defiance is to live.”
—
The post Can a Holocaust documentary have a happy ending? Should it? appeared first on Jewish Telegraphic Agency.
Uncategorized
Longing for the way secular Jews used to be
איך זיץ דאָ און הער זיך צו צום קול פֿון מײַן פֿעטער יונה ז״ל ווי ער ריכט אָפּ דעם פּסח־סדר אינעם יאָר 1962… און איך קוועל דערפֿון.
יונה גאָטעסמאַן איז געווען אַ סעקולערער ייִד, אָדער ווי מע פֿלעג עס רופֿן אין יענע יאָרן — אַ וועלטלעכער. ער האָט נישט געהיט שבת אָדער כּשרות, און טאַקע דערפֿאַר איז בײַ אים נישט געווען קיין מניעה צו רעקאָרדירן זײַן קול בײַם סדר. אָבער ווען מע הערט ווי ער זאָגט דעם יום־טובֿדיקן קידוש, אָדער דעם „הא לחמא עניא‟ (די דערקלערונג וואָס רופֿט יעדן איינעם וואָס ס׳איז הונגעריק צו קומען און עסן) אָדער דעם „אחד מי יודע‟, דאַכט זיך דיר אַז סע זינגט אַ פֿרומער ייִד מיט אַ קיטל. ער זאָגט די הגדה מיט אַ ניגון וואָס חזרט זיך כּסדר איבער און די ווערטער פֿליִען פֿאַרבײַ אַזוי גיך אַז ס׳איז מיר אַ מאָל שווער צו דערקענען וווּ ער האַלט. אָבער טאַקע דערפֿאַר קלינגט עס אַזוי נאַטירלעך.
אונטן קענט איר אַליין הערן ווי יונה גאָטעסמאַן ריכט אָפּ דעם סדר. די ערשטע 30 סעקונדעס זענען שווער צו הערן אָבער דערנאָך הערט מען שוין אַ סך בעסער.
ווי אַ סך ייִדן פֿון זײַן דור איז דער פֿעטער דערצויגן געוואָרן אין אַ פֿרומער שטוב. די משפּחה האָט געוווינט אין סערעט, אין דער בוקאָווינע, און יונה האָט, אַ פּנים, גוט געדענקט דעם נוסח פֿון זײַן טאַטן, חיים, וואָס האָט געדאַוונט סײַ בײַ די וויזשניצער חסידים, סײַ בײַ די סאַדעגערער. ווי עס דערציילט זײַן זון, איציק גאָטעסמאַן, האָט יונהס טאַטע אָנגעשטעלט אַ גמרא־מלמד צו לערנען מיט אים ווײַל קיין ישיבֿה איז אין סערעט נישט געווען. אַפֿילו מיט יאָרן שפּעטער, ווען יונה האָט שוין אויסשטודירט אויף דאָקטער און מער נישט געפֿירט קיין פֿרום לעבן, אַז ער איז געפֿאָרן צו גאַסט צו טאַטע־מאַמע האָט דער טאַטע אָנגעשטעלט פֿאַר אים אַ גמרא־לערער.
אונדזער שרײַבערין מרים האָפֿמאַן דערציילט אַז איר מאַן, מענדל ז״ל, אויך אַן אָפּשטאַמיקער פֿון די וויזשניצער חסידים, האָט געטאָן דאָס זעלבע. נישט געקוקט אויף דעם וואָס ער האָט נאָכן חורבן (בפֿרט נאָך דעם וואָס ער האָט אָנגעוווירן זײַן טאַטע־מאַמע, זײַן 12־יעריק ברידערל בנימעלע און דרײַ שוועסטער אין גאַזקאַמער) אָפּגעוואָרפֿן זײַן אמונה און אַפֿילו געהייסן זײַן פֿרוי נישט פּראַווען קיין שבת אָדער האַלטן אַ כּשרע קיך אויס כּעס צום אייבערשטן, פֿלעגט ער יעדן פּסח זיך אָנטאָן אַ יאַרמלקע און אָפּריכטן דעם גאַנצן סדר אויפֿן אַלטן שטייגער.
אויך מײַן טאַטע האָט יעדעס יאָר אָנגעפֿירט מיט אַ טראַדיציאָנעלן סדר אויף לשון־קודש כאָטש ער איז, אין פֿאַרגלײַך מיט יונהן און מענדלען, דווקא נישט דערצויגן געוואָרן אין אַ פֿרומער היים. ווי אַ דערוואַקסענער האָט ער זיך אַליין אויסגעלערנט ווי אָפּצוריכטן דעם סדר — מסתּמא טאַקע פֿון זײַן שוואָגער יונה — ווײַל ער האָט געוואָלט אַז דער סדר זאָל האָבן אַ דורותדיק פּנים.
מיט אַנדערע ווערטער, אין יענע יאָרן איז געווען אָנגענומען אַז איינער וואָס האַלט זיך פֿאַר אַ פֿולשטענדיקן סעקולערן ייִד קען נאָך אַלץ, כאָטש איין מאָל אַ יאָר, אָנפֿירן מיט אַ רעליגיעזע צערעמאָניע (אַפֿילו אַ דרײַ־שעהיקן ריטואַל ווי דער סדר), כאָטש עס דערמאָנט גאָט אויף שריט און טריט.
אַן אַטעיִסט וואָלט אפֿשר געשטעלט די פֿראַגע: וואָס איז דער שׂכל פֿון מאַכן ברכות און דורכפֿירן רעליגיעזע ריטואַלן ווען מע גלייבט אַליין נישט אין דעם? איז דאָס נישט אַ מין נישט־אויסגעהאַלטנקייט? מײַן טאַטע ע״ה פֿלעגט, למשל, יעדן שבת מאַכן קידוש און המוציא אויף אַזאַ נאַטירלעכן אופֿן, אַז איך בין געווען זיכער ער איז אַ גלייביקער. און דערפֿאַר ווען איך האָב צו 17 יאָר אַליין זיך פֿאַראינטערעסירט אין גײַסטיקע ענינים און געפּרוּווט פֿאַרפֿירן אַ שמועס מיט אים וועגן דעם, האָט ער פּלוצלינג אויסגערופֿן: „פֿאַר וואָס פֿרעגסטו מיך די אַלע שאלות? דו ווייסט דאָך, אַז איך בין אַן אַטעיִסט!‟
„דו ביסט אַן אַטעיִסט?‟ האָב איך איבערגעפֿרעגט, אַ פֿאַרחידושטע. „פֿאַר וואָס זשע האָסטו די אַלע יאָרן געמאַכט קידוש און המוציא יעדן שבת?‟
זײַן ענטפֿער: „צוליב אײַך!‟
לאַנגע יאָרן האָב איך איבערגעקלערט וואָס עס מיינט טאַקע דער „צוליב אײַך‟. הייסט עס, אַז ער אַליין האָט נישט הנאה געהאַט דערפֿון? אַז דאָס איז בלויז געווען אַ מיטל צו פֿאַרבעסערן די שאַנסן אַז זײַנע קינדער זאָלן זיך שטאַרק אידענטיפֿיצירט ווי ייִדן?
אַז איך קלער איצט וועגן דעם, זעט מיר אויס אַז עס זענען מסתּמא געווען עטלעכע סיבות פֿאַר וואָס די דרײַ וועלטלעכע ייִדן (צוויי פֿון זיי — געשוווירענע אַטעיִסטן) און אַ סך אַנדערע פֿון זייער דור, זענען געווען גרייט אָנצופֿירן מיט אַ רעליגיעזן סדר. ערשטנס, ווי מײַן טאַטע האָט געזאָגט, האָבן זיי עס געטאָן פֿאַר זייערע קינדערס וועגן. ס׳שטייט דאָך בפֿירוש געשריבן אין דער הגדה: „והגדת לבנך — זאָלסט דערציילן דײַנע קינדער וואָס ס׳איז געשען אין לאַנד מצרים‟.
נו, אויב אַזוי, האָבן זיי דאָך געקענט פּשוט דערציילן די געשיכטע פֿון די ייִדן אין מצרים און זייער באַפֿרײַונג אויף אַ סעקולערן אופֿן, אָן צו דערמאָנען גאָט בכלל. זיי האָבן געקענט ניצן די הגדה אַרויסגעגעבן פֿונעם אַרבעטער־רינג אָדער אַן אַנדער סעקולערער ייִדישער אינסטיטוציע. זיי האָבן דאָס אָבער נישט געטאָן. יאָ, אויפֿן סדר־טיש זענען טאַקע געלעגן די וועלטלעכע הגדות, כּדי מע זאָל קענען זינגען בציבור די שיינע מאָדערנע ייִדישע לידער ווי אַבֿרהם רייזענס „אויפֿן ניל‟, דוד עדעלשטאַדטס „אין דעם לאַנד פֿון פּיראַמידן‟ און יצחק לוקאָווסקיס „חד גדיא‟. די וועלטלעכע הגדה איז אָבער בלויז געווען אַ צוגאָב צום סדר, נישט דער הויפּטטעקסט.
מיט אַנדערע ווערטער, די אָ דרײַ וועלטלעכע ייִדיש־רעדנדיקע ייִדן האָבן געוואָלט ביידע: סײַ דעם כּמעט צוויי טויזנט־יאָריקן נוסח, סײַ די וועלטלעכע ייִדישע עלעמענטן.
אויב אַזוי איז די כּוונה, אַ פּנים, געווען עפּעס שטאַרקערס ווי בלויז איבערגעבן די געשיכטע פֿון יציאת־מצרים. ס׳איז אויך געווען אַן אופֿן צו ווײַזן דעם ייִנגערן דור ווי רײַך און ווי טיף איז די ייִדישע טראַדיציע; אַז ייִדיש איז נישט בלויז אַ לשון נאָר אַ גאַנצע קולטור, וואָס איז אָנגעזאַפּט מיט רעליגיעזן וויסן; אַז אַ ייִד דאַרף קענען, אָדער כאָטש זײַן היימיש מיט, דעם רעליגיעזן אַספּעקט פֿון דער ייִדישער טראַדיציע, אַפֿילו אויב ער אַליין איז נישט קיין פֿרומער.
פֿון מײַן זײַט בין איך גאָר צופֿרידן וואָס איציק גאָטעסמאַן האָט אָנגעהאַלטן די רעקאָרדירונג פֿון זײַן טאַטן. איצט קען איך — און ווער נאָך עס וויל נאָר — זיך אויסלערנען דעם סדר־נוסח פֿון די אַמאָליקע בוקאָווינער ייִדן און דערבײַ באַרײַכערן דעם אייגענעם סדר.
The post Longing for the way secular Jews used to be appeared first on The Forward.
Uncategorized
Iran War Increases Threat to Sweden, Security Service Says
Swedish Security Service Chief Charlotte von Essen speaks next to Fredrik Hallstroem, chief of operations, during a press conference where the Swedish Security Service (SAPO) presents the situational picture of the country’s security, in Stockholm, Sweden, March 18, 2026. Photo: TT News Agency/Claudio Bresciani via REUTERS
Sweden‘s Security Service (SAPO) warned on Wednesday of increased threats to the Nordic nation from the war in Iran, including risks to Jewish targets, as it released its annual national security assessment.
“History has shown that a desperate and pressured regime can be a dangerous regime,” SAPO operative chief Fredrik Hallstrom told a press conference, referring to the US-Israeli war on Iran.
Iran has long been considered a serious threat, and Swedish authorities have noted how criminal networks – already at the center of a decade-long surge in gang-related violence – have been exploited by state actors to carry out attacks.
“The US-Israeli military operation against Iran, and the countermeasures carried out by Iran, have increased the threat against American, Israeli, and Jewish targets in Sweden,” Security Service Chief Charlotte von Essen said in the report.
In recent years, the agency has also highlighted threats from China and, above all, Russia, which it describes as increasingly willing to take risks in support of its war in Ukraine — including through hybrid operations across Europe.
“Overall, we expect that the threat levels against Sweden will continue to deteriorate in the coming years,” von Essen said, adding that Russia was regarded as a primary driver.
While it is difficult to determine what can be linked to a particular actor, Sweden assesses that Russia is behind several sabotage incidents in Europe targeting critical infrastructure, the security service said. Moscow has denied any involvement.
The agency said it has reviewed hundreds of cases of suspected sabotage in Sweden, including of underwater cables, electricity substations and water-treatment facilities.
“It has so far not been possible to link any physical sabotage to a foreign power,” it said.
The comments came as Iran executed a Swedish citizen on Wednesday, according to Sweden‘s foreign minister, who added that she had summoned the Iranian ambassador in Stockholm to condemn the decision.
The person, who was not named, was arrested in Iran in June of last year and Sweden has repeatedly raised the case with Iranian officials, Foreign Minister Maria Malmer Stenergard said.
“The death penalty is an inhumane, cruel, and irreversible punishment. Sweden, together with the rest of the EU, condemns its application in all circumstances,” Stenergard said.
The legal proceedings leading up to the execution did not meet the standards of due process, she added.
The European Union’s foreign policy chief Kaja Kallas condemned the execution in a statement on Wednesday evening.
“The appalling human rights situation in Iran and the alarming increase in executions are intolerable and show the regime’s true colors,” she said, sending condolences to the family of the citizen.
The Swedish foreign ministry and the Iranian embassy in Stockholm did not immediately respond to a request for comment when contacted by Reuters via phone and email.
Uncategorized
Israel Doubles Troops in Hezbollah Fight, Searches Homes in South Lebanon
Israeli soldiers walk next to military vehicles on the Israeli side of the Israel-Lebanon border, amid escalation between Hezbollah and Israel, and amid the US-Israeli conflict with Iran, in northern Israel, March 16, 2026. Photo: REUTERS/Avi Ohayon
Israel has more than doubled the number of troops along its border with Lebanon since March 1 and they are searching homes in southern Lebanese villages that the military has ordered evacuated, a senior Israeli commander said on Wednesday.
As Israeli warplanes pound Beirut in operations against Hezbollah that have become the deadliest spillover of the US-Israeli war on Iran, heavy smoke could be seen rising from villages in southern Lebanon as troops fired artillery across the border.
Hundreds of thousands of Lebanese have fled southern Lebanon since Israel ordered people to clear the area south of the Litani River, viewed by Israel as a stronghold of Iran-backed terrorist group Hezbollah. The Shi’ite Islamist group has been firing rockets toward Israel since joining the war in support of Iran on March 2.
‘DEFENSIVE POSITIONS’ INSIDE LEBANON
“The plan is to make sure that Hezbollah does not have military infrastructure,” said the commander, whose name was withheld by the Israeli military on security grounds.
Speaking to Reuters in Eilon, an Israeli town four kilometers from the border, the commander, who is responsible for infantry warfare in Lebanon, declined to say how many troops Israel had now deployed in the area.
Describing the military’s fortifications inside Lebanon as “defensive positions,” he said troops were searching “the villages to see if Hezbollah hid weapons or communications centers.”
Asked if that included searching houses that residents had fled following Israeli orders, the commander said: “In some of the cases they hid their weapons in houses. We have no choice but to make sure that house is not a military installation.”
Two Israeli soldiers have been killed since the start of operations in southern Lebanon, the Israeli military says.
At least 968 people in Lebanon have been killed since the start of Israel‘s attacks, Lebanese authorities say.
Hezbollah has not provided regular updates on deaths among its fighters. On Monday, a Hezbollah official told Reuters that at least 46 had been killed so far.
LEBANESE VILLAGE OF KHIYAM AN INITIAL TARGET
The Israeli military is advancing slowly through southern Lebanon, aiming to completely clear the town of Khiyam as a first step before advancing toward the Litani River, according to a Lebanese security source and a foreign official tracking developments on the ground.
In response to a question on whether Israel intended to establish positions up to the Litani, the commander said it was not his decision. If troops receive orders, he added, they are “prepared to do all kind of operations.”
The Israeli military did not immediately comment on its operations in Khiyam, five kilometers inside the Lebanese border from the Israeli town of Metula.
Along the border near Metula, Reuters saw several Israeli military fortifications dug into hillsides, filled with rows of tanks, armed personnel carriers, and bulldozers.
Smoke rose from Khiyam throughout the day on Wednesday, and many of the buildings on the southern side of the town had been reduced to rubble. A neighboring town remains in ruins from Israel‘s attacks in 2024.
‘EVERY FIVE MINUTES YOU CAN HEAR THE BOMBS’
Israel‘s northern border area with Lebanon is known as the Upper Galilee, its rolling hills offering vantages into southern Lebanese villages now occupied and bombarded by Israeli troops.
Near Metula, Israeli Apache helicopters and jets were making near-constant sorties on Tuesday and Wednesday, with the sounds of rocket fire from Lebanon interspersed with the booms of Israeli artillery fire.
For residents of Israel‘s far north, the current war with Hezbollah has seen less rocket fire than during a year of fighting that ended in 2024.
Hezbollah‘s ability to launch missiles has largely been degraded, but it still retains capacity to strike areas deep inside Israel, Israeli officials say.
Ofer Moskovitz, 60, who works at an avocado farm in the area, and said being so close to the border meant he had little time to run to a bomb shelter when sirens signaled incoming Hezbollah fire.
Near his farm, the military dug out a muddy fortification from where troops fired artillery across the border.
“Every five minutes you can hear the bombs,” he said.