Uncategorized
“I feel my father all the time”
פֿון פּאָלינאַ בעלענקי
אין מאַרץ 2024 איז אַרויס אין ישׂראל אַ בוך מיטן טיטל „איין טאָג אין אָקטאָבער“. די מחברים יאיר אַגמון און אוריה מבורך האָבן אין אים אַרויסגעגעבן 40 עדותשאַפֿטן פֿון דעם 7טן אָקטאָבער 2023. דאָס זענען 40 טעקסטן וואָס דערציילן פּערזענלעכע זכרונות פֿון מענטשן וואָס דער דאָזיקער שרעקלעכער טאָג האָט זיי דירעקט טראַגיש געטראָפֿן, אָדער ווײַל זיי האָבן אַליין איבערגעלעבט דעם כאַמאַס־טעראָר אין דרום־ישׂראל אָדער ווײַל זיי זײַנען בײַ אים אומגעקומען און איבערגעלאָזט קרובֿים, באַקאַנטע אָדער פֿרײַנד, וואָס זײַנען גרייט געווען צו פֿאַרשרײַבן זייערע זכרונות וועגן דעם אומגעקומענעם.
די מעשׂיות זײַנען פֿאַרשריבן אין דער ערשטער פּערזאָן וואָס מאַכט זיי קלינגען ווי אַ פֿאַרציילטע מעשׂה. אין דער אמתן זײַנען די טעקסטן באַאַרבעטונגען פֿון אינטערוויוען. די צוויי מחברים זײַנען די רעדאַקטאָרן און האָבן געאַרבעט לויט צוויי הויפּטפּרינציפּן: אָפּצוהיטן ווי צום געטרײַסטן דאָס אויטענטישע קול פֿון דעם יחיד וואָס דערציילט און גלײַכצײַטיק צו געשטאַלטיקן דעם טעקסט — אויך אַ ביסל ליטעראַריש — פֿאַרן לייענער.
דאָס בוך שפּיגלט אָפּ אַ ברייטע גאַמע קרבנות פֿונעם 7טן אָקטאָבער — קינדער און זקנים, פֿרויען און מענער, ייִדן און אַראַבער, ישׂראלים און אויסלענדער. געציילטע חדשים נאָכן פּובליקירן דעם העברעיִשן מקור זײַנען אַרויס איבערזעצונגען אין נישט ווינציק שפּראַכן. די מחברים אָבער איז גאָר וויכטיק דווקא איין באַזונדערע איבערזעצונג: אויף ייִדיש. אַזאַ האַלט מען איצט אין צוגרייטן.
כּדי אָפּצומערקן דעם אָנדענק פֿון אַלע ברוטאַל און אומשולדיק אומגעברענגטע קרבנות פֿון יענעם טעראָריסטישן אַטאַק — פּובליקירט דער פֿאָרווערטס דאָ צום ערשטן מאָל אַן אָפּקלײַב פֿון דער דאָזיקער ייִדישער איבערזעצונג. דער הײַנטיקער טעקסט — פֿון פּאָלינאַ, אַ 14־יאָריק מיידל אין אופֿקים, וואָס איר טאַטע, אַ פּאָליציאַנט מיטן נאָמען דעניס בעלענקי, וואָס איז אומגעקומען קעמפֿדיק קעגן די טעראָריסטן — איז דער ערשטער אין אַ סעריע וואָס מען וועט קענען לייענען אין די ווײַטערדיקע טעג און וואָכן.
לאָמיר האָפֿן אַז בשעת מיר געדענקען די קרבנות דורך די אָ עדותשאַפֿטן וועלן צוריקקומען אַלע לעצטע לעבעדיקע פֿאַרכאַפּטע וואָס די כאַמאַס־טעראָריסטן האַלטן שוין צוויי יאָר אין אוממענטשלעכע און פֿאַרברעכערישע באַדינגונגען אין עזה. לאָמיר נישט פֿאַרגעסן!
– מרים טרין
1.
מײַן טאַטע האָט זייער ליב געהאַט מוזיק, און אין זײַן פֿרײַער צײַט, ווען ער האָט נישט געאַרבעט בײַ דער פּאָליציי, פֿלעגט ער זיצן און שפּילן אויף דער גיטאַרע. און איין טאָג ווען איך בין געווען אַכט יאָר אַלט, האָט ער מיך באַקענט מיט אַ זינגערין וואָס ער האָט ליב געהאַט, אַ רוסישע זינגערין וואָס הייסט מאָנעטאָטשקאַ און איך בין געווען אין גאַנצן באַגײַסטערט און ממש ליב געקראָגן אירע לידער, און יעדעס מאָל וואָס מיר זײַנען געפֿאָרן אין אויטאָ פֿלעגן דער טאַטע און איך אָנשטעלן אירע לידער און זינגען, קאַראַאָקע און אַזוינס. און דוכט זיך מיר מיט אַ יאָר צוריק איז די אָ זינגערין געקומען קיין ישׂראל צום ערשטן מאָל! און פֿאַרשטייט זיך האָבן מיר געקויפֿט בילעטן און געגאַנגען אַהין, און דאָס איז געווען ממש wow, ס׳איז געווען אַ גוואַלדיקער קאָנצערט, איך האָב אַזוי ווילד אַרומגעטאַנצט פֿון פֿאָרנט בײַ דער בינע און ער האָט מיר אונטערגעטראָגן אַ קאָלאַ אָדער אַן אַנדער געטראַנק און מיך געהיט פֿון הינטן. אָבער ווען איך האָב זיך אומגעקוקט אויף אים האָב איך געזען אַז אויך ער זינגט מיט אַלע לידער, כאַ כאַ כאַ.
איך בין הײַנט 14 יאָר אַלט. ווען דער טאַטע איז געווען אַן ערך אין מײַן עלטער איז ער געקומען קיין ישׂראל. ער און די מאַמע האָבן זיך געטראָפֿן דורך אַ קאָמפּיוטער־שפּיל! און זי האָט עולה געווען צוליב אים. איך האָב צוויי שוועסטער־ברידער, אַן עלטערע שוועסטער וואָס וווינט אין תּל־אָבֿיבֿ און אַ קליינעם ברודער מיט אונדז אין שטוב, בין איך אַ ביסל ווי אַ גרויסע שוועסטער. מײַן טאַטע איז שוין לאַנגע יאָרן אַ פּאָליציאַנט און די אַרבעט פֿון פּאָליציאַנטן איז ממש־ממש שווער. איז ער באמת נאָר אויף אַ העלפֿט אין דער היים.
ער איז געווען אַ טאַטע איינער אין דער וועלט! אַזאַ פֿריילעכער מענטש, אומעטום האָט ער פֿאַרשפּרייט שׂימחה, געוווּסט ווי אַזוי צו מאַכן אַ ליכטיקערע שטימונג, ווי צוצוגיין און צו רעדן צו מענטשן. און מיר האָבן געהאַט אַ קליינעם גאָרטן. האָט ער ממש ליב געהאַט דאָרט צו זאָרגן פֿאַר די בלומען, פֿלאַנצן, האָט דאָרט פֿאַרפֿלאַנצט פֿרוכטביימער און מיט אונדז אַפֿילו געהאָדעוועט טרוסקאַפֿקעס.
ער האָט אויכעט ליב געהאַט הינט. ווען איך בין געווען עלף יאָר אַלט האָב איך באַקומען פֿון טאַטע־מאַמע צום געבורטסטאָג פּעפּסי, אַ קליינע, זיסינקע הינטיכע, אַ געלע און ברוין־מאַראַנץ־קאָליריקע. און דער טאַטע איז געווען משוגע נאָך איר. ער האָט זיך תּמיד געשפּילט מיט איר, זיך יאָגן מיט איר, זי נעמען צום וועטערינאַר צוליב יעדער קלייניקייט און פֿלעג ווילדעווען מיט איר און אַרומשטיפֿן.
ער איז באמת געווען אַ ביסעלע משוגע און זייער קאָמיש. אום יום־טובֿ, ווי נאָווי גאָד למשל, פֿלעג ער זײַן דער וואָס דערציילט וויצן בײַם טיש, דערציילט מעשׂיות.
ער האָט מיך אונטערגעשטיצט אין אַלצדינג, די גאַנצע צײַט. און ער איז תּמיד געווען שטאָלץ מיט מיר, מיט דעם וואָס איך טו, נישטאָ קיין ווערטער דאָס צו דערקלערן. אמת, נישטאָ קיין ווערטער צו באַשרײַבן ווי וווּנדערלעך ער איז געווען, מײַן טאַטע.
שבת אין דער פֿרי האָבן זיך אָנגעהויבן די סירענעס. זײַנען איך, די מאַמע און מײַן ברודער גלײַך אַרײַן אינעם שוצצימער און דער טאַטע איז פּונקט געווען אויף נאַכטשיכט אין שׂדרות. ער האָט געדאַרפֿט צוריקקומען אַהיים אַרום זיבן אין דער פֿרי. און אַז מיר זײַנען שוין געווען אינעם שוצצימער האָב איך געעפֿנט דעם טעלעפֿאָן און איך זע אויף וואַצאַפּ פֿילמעלעך פֿון טעראָריסטן, דאָ בײַ אונדז אין אופֿקים! און איך האָב געזען אַ ווידעאָס פֿון טעראָריסטן וואָס שיסן אויף אַ פּאָליציי־אויטאָ, און כ’האָב זיך ממש דערשראָקן, אַז דאָס איז מײַן טאַטע, האָבן מיר אים אָנגעקלונגען און ער האָט געזאָגט אַז ער וועט זיך אַ ביסל זאַמען און איך האָב זיך געפֿרייט אַז ער לעבט.
אין צווישן איז אין דער אָ צײַט פֿון זײַן זײַט געפֿאַלן אַ ראַקעט אויף אַ הויז אין שׂדרות און ער איז געפֿאָרן מיט זײַן מאַנשאַפֿט קאָנטראָלירן וואָס עס טוט זיך דאָרט און דאַן, נאָך געציילטע מינוטן האָט ער אונדז אָנגעקלונגען און געזאָגט אַז מע שיסט דאָ, און געבעטן, מיר זאָלן אים מער נישט אָנקלינגען. דאָס איז געווען פֿאַרטאָג.
און שוין, דאָס איז געווען אונדזער לעצטער שמועס מיט אים.
וואָס עס איז געשען איז, אַז אין דער צײַט ווען זיי זײַנען געפֿאָרן אַ קוק געבן מכּוחן ראַקעט, האָבן זיי באַקומען אָנזאָגן, אַז עס זײַנען דאָ טעראָריסטן אויף דער פּאָליצײ־סטאַנציע פֿון שׂדרות. האָט ער דעמאָלט באַשלאָסן מיט זײַן מאַנשאַפֿט זיך אומצוקערן און איז צוריק אַהין. און ער האָט אויך באַשלאָסן, אַז עס איז ריכטיקער צו גיין צו פֿוס ווי צו פֿאָרן מיטן אויטאָ, ווײַל אַן אויטאָ, דאָס איז אַ מין גרויס לאָקערל פֿאַר די טעראָריסטן, אַן אויטאָ איז גרויס, מע קען אים זען. האָבן זיי זיך גענומען דערנעענטערן צו דער סטאַנציע. און דאָרט, אויף דער סטאַנציע אין שׂדרות איז געווען אַ גרויסע שלאַכט, מע קען זען אויף די בילדער, וואָס עס איז געבליבן פֿון דער סטאַנציע בײַם סוף פֿון די קאַמפֿן וואָס זײַנען דאָרט געווען.
און איידער זיי זײַנען אָנגעקומען אויף דער סטאַנציע, האָבן זיי געזען אַז עס זײַנען דאָרט דאָ טעראָריסטן אינעווייניק. און עס איז דאָרט געווען אַן אַנדער פּאָליציאַנט, אָן אַ וואָפֿן, וואָס האָט געהאַלטן בײַם אַרײַנגיין אין דער סטאַנציע כּדי זיך צו רעגיסטרירן און אָפּנעמען אַ וואָפֿן צי עפּעס אַזוינס, און מײַן טאַטע האָט אים אָפּגעשטעלט און אים געזאָגט נישט אַרײַנצוגיין, ווײַל עס זײַנען דאָ טעראָריסטן אינעווייניק. און אויפֿן טאַטנס לוויה איז דער אָ פּאָליציאַנט געקומען צו מיר און מיר געזאָגט, אַז ווען נישט מײַן טאַטע וואָלט ער הײַנט געווען טויט.
און דערנאָך זײַנען זיי אַרײַן אין דער סטאַנציע. זיי זײַנען געווען פֿיר פּאָליציאַנטן. און די טעראָריסטן וואָס זײַנען געווען אין דער סטאַנציע האָבן געשאָסן אויף זיי, פֿון סאַמע אויבן אויף די טרעפּ און פּשוט געפּרוּווט זיי אומברענגען ווי צום גיכסטן. נאָר מײַן טאַטע האָט נישט מוותּר געווען און נישט אַנטלאָפֿן פֿון דאָרט, ער האָט דאָרט צוריקגעשאָסן צוזאַמען מיט זײַנע פֿרײַנד, זיי האָבן כּסדר געשאָסן, זאַלבע פֿערט נישט אויפֿגעהערט צו שיסן. און אין עפּעס אַ מאָמענט האָט ער זיך אָפּגעזונדערט פֿון די אַנדערע פּאָליציאַנטן, אויף אַ זײַט, און דאַן האָט מען אים געטראָפֿן.
די גאַנצע מעשׂה האָבן מיר געהערט פֿון די פּאָליציאַנטן וואָס זײַנען דאָ געווען מיט אַ חודש צוריק, זיי זײַנען געקומען צו אונדז און אונדז אַלץ דערציילט. איין פּאָליציאַנטקע האָט אונדז דערציילט אַז אין דעם טאַטנס זכות איז זי געבליבן לעבן, ווײַל ער האָט זי געשיצט, אַ האַנטגראַנאַט זאָל זי נישט טרעפֿן. זיי האָבן אויך געוואָרפֿן אויף זיי [די טעראָריסטן) גראַנאַטן. און אַן אַנדער פּאָליציאַנט האָט אונדז דערציילט, אַז אַפֿילו נאָך דעם ווי מע האָט געטראָפֿן מײַן טאַטן, אַפֿילו ווען ער איז שוין געלעגן דאָרט אויף דער פּאָדלאָגע, האָט ער ווײַטער געקעמפֿט און געשאָסן אויף די טעראָריסטן. און דער אָ פּאָליציאַנט האָט אויך געזאָגט מײַן מאַמען אויף דער שיבֿעה, ער איז צוגעקומען צו איר און איר געזאָגט: „איך בין דער לעצטער וואָס האָט געזען דעניסן. ער האָט מיך פּשוט געראַטעוועט דאָרט.“ און די מאַמע און איך זײַנען געווען דערשיטערט.
איך האָב נאָך אַלץ נישט דאָס געפֿיל, אַז איך ווייס אַלצדינג, מיט אַלע פּיטשעווקעס, און איך בין נישט זיכער, אַז איך וויל וויסן, כ׳ווייס… אפֿשר וועט מיר דאָס נאָר נאָך מער וויי טאָן, איך ווייס נישט. איך ווייס, אַז מײַן טאַטע האָט געראַטעוועט מענטשן. און איך ווייס, אַז ער איז געווען מוטיק, אַז ער האָט באמת באמת געקעמפֿט, ביז דער לעצטער רגע. און איך בין שטאָלץ מיט אים, וואָס ער האָט דאָס געטאָן. אָבער עס איז טרויעריק, עס איז טרויעריק, ווײַל איך וואָלט געוואָלט ער זאָל אויך האָבן געראַטעוועט זיך אַליין.
4.
לעצטנס זאָגן מיר אַ סך מענטשן אַז איך בין ענלעך אויפֿן טאַטן. תּמיד פֿלעג מען אונדז זאָגן, אַז מיר זײַנען ענלעך, ביידע האָבן מיר אַ נאָז אַזאַ, כאַ כאַ כאַ, אָבער מיר זײַנען ענלעך אויך אין אַנדערע פּונקטן, למשל, איך פֿיל אַז אויך איך, אַזוי ווי ער, אויך איך קען צוגיין צו יעדן מענטשן און גרינג שאַפֿן מיט אים אַ פֿאַרבינדונג, געפֿינען דעם ריכטיקן צוגאַנג צו יעדן איינעם. און איך פֿאַרמאָג אויך יענע שׂימחה וואָס ער האָט געהאַט אין זיך. ער איז געווען אַ פֿריילעכער מענטש. און אַפֿילו איצט, ווען ער איז נישט מיט אונדז, אַפֿילו איצט פֿיל איך אַז איך טראָג זײַן שׂימחה אין זיך, ווי די שׂימחה וואָס איך האָב פֿון אים באַקומען וואָלט מיך געשיצט.
איך דערמאָן זיך אין אַ סך זאַכן וואָס מײַן טאַטע און איך האָבן געטאָן צוזאַמען, אין כּלערליי הנאהדיקע רגעס וואָס מיר האָבן געהאַט און ווען איך דערמאָן זיך דערין ווער איך פֿריילעך, אָבער דאַן דערמאָן איך זיך אַז ער איז מער נישטאָ און אַז איך וועל מער נישט האָבן אַזעלכע זכרונות. איך געדענק למשל, אַז איין מאָל האָב איך אויספּראָבירט אַ נײַע שמינקע און דאַן האָב איך זי אים געוויזן און געזאָגט: „גיב אַ קוק ווי אויסערגעוויינטלעך!“ און ער האָט זיך גענומען מיר עצהן: „זע, דאָ דאַרפֿסטו ניצן מער רויט און דאָ צוגעבן נאָך מער.“ און ער האָט מיר באמת געהאָלפֿן זיך שמינקען בעסער און דאָס איז געווען אַ סורפּריז, ווײַל ס׳איז דאָך — ביסט דאָך אַ טאַטע! טאָ וואָס עפּעס, ווי פֿאַרשטייסטו זיך אויף שמינקע?! כאַ כאַ כאַ.
און דאָס טוט באמת וויי. ס׳איז מיר שווער. ס׳איז מיר זייער שווער און איך פּרוּוו זיך אַן עצה געבן. מע קען זיך נישט באמת קיין עצה געבן מיט דעם. אָבער איך וועל זיך צו ביסלעך, צו ביסלעך אַן עצה געבן. איך ווייס אַז מיר קענען קריגן פּסיכאָלאָגן פֿרײַ פֿון אָפּצאָל, איך גיי נישט, ווײַל איך פֿיל זיך נישט באמת באַקוועם דערמיט. אפֿשר וועל איך גיין אין דער צוקונפֿט. איך האָב פֿרײַנד וואָס גייען יאָ. און איך האָב עטלעכע פֿרײַנד וואָס אויך זייערע קרובֿים זײַנען דערהרגעט געוואָרן יענעם טאָג, שעפּן מיר כּוח איינער פֿון צווייטן. מיר שטאַרקן זיך. און אויך דער מאַמע, אויך איר איז שרעקלעך שווער, איך און מײַן ברודער פּרוּוון איר ממש אונטערגעבן כּוח. ווען מיר זײַנען אין דער היים פּרוּוון מיר זײַן מיט איר ווי צום מערסטן און אַזוינס.
איך פֿיל דעם טאַטן די גאַנצע צײַט. אַ מאָל קומט ער פּלוצעם צו מיר אין חלום בײַ נאַכט, עס חלומט זיך מיר אַז ער פּרוּווט קאָמוניקירן מיט מיר, ער זאָגט מיר אַז ער איז שטאָלץ מיט מיר, מיט דעם וואָס איך טו איצט, דערמיט וואָס איך בין צוריק צו די לימודים, וואָס איך בין צוריק צום ראָבאָטיק־קורס, אַז איך בין ווידער אין „קרעמבאָ־פֿליגל“*, און אַז איך באַטייליק זיך אין נאָך אַנדערע קרײַזן.
אין דער וואָך ווען דאָס האָט פּאַסירט, האָט זיך מיר געחלומט אַז ער קומט צו אונדז, אַזוי זיך, נעמט אונדז אַרום, און זאָגט אונדז אַז דאָס אַלץ איז בלויז געווען אַן אַקציע אַזאַ און אַז ער האָט זיך געדאַרפֿט מאַכן טויט און אַז ער איז למעשׂה נישט באמת טויט. און ער האָט אונדז געהאַלדזט אין דעם חלום און דאָס איז געווען ממש־ממש רירנדיק. איך האַלט די דאָזיקע האַלדזונג כּסדר מיט זיך.
איך פֿריי זיך ממש זייער אַז מען האָט מיר פֿאָרגעלייגט צו שרײַבן וועגן מײַן טאַטן אין דעם בוך. דאָס איז מיר ממש וויכטיק. דאָס איז מיר באמת וויכטיק. איך האָב זיך ממש געפֿילט גערירט, ווען איך האָב באַקומען די ידיעה. און איך ווייס אַז איין טאָג וועלן מײַנע קינדער — זיי וועלן נישט קענען זען דעם זיידן אין דער צוקונפֿט, מילא, וועלן זיי אים נישט קענען, אָבער זיי וועלן כאָטש הערן וועגן אים. און זיי וועלן וויסן אַז ער איז געווען אַ גוטער מענטש, פֿריילעך און קאָמיש. איז אַ דאַנק אײַך, דאָס איז מיר באמת וויכטיק, מע זאָל אים געדענקען אויף ווײַטערדיקע דורות.
–––––––––––
* אַן אַלטערנאַטיווע ישׂראלדיקע יוגנט־באַוועגונג וואָס באַזירט זיך אויף גלײַכע רעכט פֿאַר קינדער מיט און אָן ספּעציעלע באַדערפֿענישן, געגרינדט אין 2002. מער אינפֿאָרמאַציע קען מען געפֿינען דאָ: krembo.org.
— איבערגעזעצט פֿון מרים טרין
The post “I feel my father all the time” appeared first on The Forward.
Uncategorized
Gene Shalit, a mensch with a personality as big as his mustache, turns 100
The television entertainment personality Gene Shalit, who celebrated his centenary on March 25, semaphored a Jewish appearance for decades to viewers of NBC’s early morning gabfest The Today Show.
With his Jew-fro hairstyle that fascinated celebrity interviewees and his abundant mustache that outdid Groucho Marx’s mere greasepaint simulacrum, Shalit was one of a kind. Born in New York City in 1926, he clearly aimed to be recognizable even through half-opened bleary eyes of half-asleep viewers. And audible too. Shalit’s precise pronunciation, always at a vigorous decibel level, sought to be comprehensible even during voiceovers. The Canadian comedian Eugene Levy, transfixed by this persona, imitated him on SCTV roaring at high decibel levels.
In one skit, Levy embodied Shalit with haimish affection, hawking a remedy for a migraine presumably caused by his own bellowing. In another, Levy spoofed Hollywood celebrities who were notorious fressers at local restaurants, including the American Jewish actress Shelley Winters (born Shirley Schrift). In still another lampoon, Levy-as-Shalit danced and also kibitzed with the late Catherine O’Hara as the Jewish gossip columnist Rona Barrett (born Burstein).
Shalit apparently kvelled at the notion that he was prominent enough in media culture to be affectionately kidded like other Jewish noteworthies Levy imitated, including Howard Cosell, Henry Kissinger, Menachem Begin, Milton Berle, Judd Hirsch, Jack Carter, James Caan, Lorne Greene, Norman Mailer and Neil Sedaka.
Years later, Levy recalled that when the SCTV comedy troupe was invited to appear on The Today Show, before the segment was filmed, chairs were arranged so that Catherine O’Hara was seated next to Shalit. Suddenly Shalit exclaimed: “Wait a minute, shouldn’t the person who [imitates] me be sitting beside me?” Another Jewish comedian, Jon Lovitz, would likewise attempt to imitate Shalit on Saturday Night Live, but without the zest of Levy’s indelible incarnation.
Shalit once told showbiz reporter Eileen Prose that at first, his looks limited him to radio jobs in more conventional times for TV talent. By the more liberated late 1960s, when long hair and a hirsute upper lip were more common, he was hired as quasi-permanent house Jew on The Today Show. Although his mustache fit the counterculture in the mode of Jewish activist Jerry Rubin’s, Shalit as an aspiring journalist may have grown his facial hair more in tribute to earlier literati like the playwright William Saroyan or the eminent humorist Mark Twain.
At times, Shalit’s appearance could be clown-like or cartoonish, so it was natural that characters inspired by him would appear on animated series such as SpongeBob SquarePants and Family Guy as well as The Muppet Show.
Famous interviewees like Peter Sellers were plainly at ease with Shalit’s persona. A conversation filmed shortly before Sellers’ untimely death was cordial, with the sometimes tetchy actor on his best behavior, acknowledging Shalit as a fellow entertainer. And with Mel Brooks in 1987, Shalit looked to be in paradise.
A warm-hearted empathizer and enthusiast, Shalit was more suited to promoting films than criticizing them. In 1989, a tzimmes occurred when a memo drafted by Bryant Gumbel, a Today Show colleague, deemed Shalit a “specialist in gushing over actors and directors” and added that Shalit’s interviews “aren’t very good.” To his credit, Shalit minimized the controversy, telling The Los Angeles Times that Gumbel’s disses were “not big whacks.”
“Listen, I’ve been interviewing people on the show for 17 years,” Shalit said. “I must be doing something right.”
Part of his inspiration was a sincere appreciation for humor, Jewish and otherwise. His 1987 anthology, Laughing Matters featured contributions by Jewish wits such as Dorothy Parker, S. J. Perelman, Woody Allen, Fran Lebowitz, Samuel Hoffenstein, Philip Roth, Mel Brooks, George S. Kaufman, Milt Gross, Arthur Kober, Leo Rosten, Allan Sherman, Max Shulman, Calvin Trillin, Rube Goldberg, Sam Gross, Roz Chast, B. Kliban, Robert Mankoff, J. B. Handelsman, Jules Feiffer and George Burns. The volume was dedicated to, among others, the Jewish screenwriter Samson Raphaelson, who was Shalit’s instructor at the University of Illinois at Urbana-Champaign.
His visceral reaction to Jewish parody was such that during one commuter train ride, Shalit admitted in a preface, Perelman’s story “No Starch in the Dhoti, S’il Vous Plait” caused a conductor to lean down with concern, stating: “A passenger says you’re crying.” To which Shalit retorted, choking and rubbing away tears: “I’m laughing.”
The subliminal message of Shalit’s book was that without Jews, America would have distinctly fewer tears of laughter. And he regretted not being able to include funny Jews like Jack Benny and Ed Wynn whose performances could not be transferred to the printed page.
Shalit also reviewed books for years. Sticking firmly to the content of cultural products with a few brief hints of value judgment, Shalit seemed to have neither the time nor presumably the inclination to subject new items to analysis of Freudian intensity. He clearly preferred boosting things to panning them, and when a film displeased Shalit, he could be uncomfortable saying so.
One occasion when Shalit raised hackles was his response on The Today Show to the 2005 film Brokeback Mountain. Shalit described one of the gay characters as a “sexual predator.” The LGBTQ media group GLAAD objected to Shalit’s characterization as a homophobic stereotype. Shalit’s son Peter wrote an open letter to GLAAD, identifying himself as a gay physician with a Seattle practice helping the gay community. Peter Shalit admitted that his father “did not get” the film in question, but was “not a homophobe.” He might have added that his father had even included an excerpt from Harvey Fierstein’s Torch Song Trilogy in the aforementioned humor collection.
Shalit followed up with his own apology, stating in a mensch-like way that he did not intend to cast “aspersions on anyone in the gay community or on the community itself.” When Shalit finally retired from broadcasting at age 84, with the Yiddish-inflected declaration: “It’s enough, already,” he left behind admiring viewers and decades of bonhomie as one of morning television’s most genial protagonists.
Mazel tov, Gene Shalit. Biz hundert un tsvantsik (May you live until 120)!
The post Gene Shalit, a mensch with a personality as big as his mustache, turns 100 appeared first on The Forward.
Uncategorized
How a song about the food chain became a Seder mainstay
I’m almost positive I heard about the old lady who swallowed a fly before the father who bought a goat for two zuzim.
This occurred to me a few years ago while riding in my sister’s minivan. My niece was in her car seat fidgeting with a toy that plays a catalogue of public domain children’s songs. But unlike the version I’d grown up hearing, where the old lady’s ravenous habit of devouring ever-larger animals is met with the prognostic shrug of “perhaps she’ll die,” the refrain was changed to the more kid-friendly “oh me oh my.”
The Seder tune “Chad Gadya,” which involves a quite similar conceit, has no such timidity when it comes to the ravages of death.
Jack Black once described it as the “original heavy metal song” for the way it progresses along the chain of life from a little goat bought for two zuzim, to the cat who ate the goat, to the dog who bit the cat, all the way up to the angel of death. (“Very Black Sabbath.”)
It is pretty metal — in a kosher Kidz Bop, tot Shabbat kinda way. But why we sing it should, in Jewish circles, be as popular a seasonal question as what a bunny with a clutch of eggs has to do with Jesus’ resurrection. (Some Haggadot explain the greater significance of “Chad Gadya;” my Maxwell House does not.)
Dating the song or rooting out its precise origins is not easy.
As historian Henry Abramson wrote, scholars have noted the song’s similarities to a late Medieval German folk rhyme. While the fact that it is mostly in Aramaic, not the vernacular in Europe in the Middle Ages, suggests an earlier provenance, it is missing from extant Sephardic and Yemenite Haggadot, where one would expect to find texts originating in the language, and the Aramaic itself has many errors.
Abramson reasons that, given the surviving written versions, it was likely adapted sometime in the 14th century from a German children’s rhyme called “The Foreman that Sent Jockel Out,” about an idler named Jockel who a foreman tries to rouse to fieldwork with an escalating series of messengers, ending with a hangman. (Abramson notes the original is characterized by “some Teutonic weirdness,” like a witch sent to subdue a vulture.)
“Chad Gadya” belongs, like its Seder companion “Echad Mi Yodea,” to a genre called “cumulative song,” where verses build with new information a la “12 Days of Christmas.” But “Chad Gadya” stands out for its strangeness and its more oblique message.
Abramson and others see the goat, small and vulnerable, standing in for the Jewish people, and the ensuing parade of antagonists corresponding to historical enemies (Assyrians, Babylonians) and periods of time (Exodus, various conquests), ending with redemption in the Messianic age when the Holy One smites death.
As Rabbi Jonathan Sacks wrote in a commentary for his Haggadah, the song “teaches the great truth of Jewish hope: that though many nations (symbolized by the cat, the dog, and so on) attacked Israel (the goat), each in turn has vanished into oblivion.”
That this truth is conveyed in song, with much banging on the table or animal noises, speaks to the centrality of children in the Passover Seder. And, some think, its inclusion serves a practical purpose: keeping the kids awake through the last leg of a long ritual meal.
My own interpretation is admittedly less lofty. I don’t think of Israel’s tribulations. I do think of the abundance of stray cats in Jerusalem, said to have originated during the British mandate when the city had a rat problem.
And, in the years since my own days as designated Four Questions asker, I’ve been reading “Chad Gadya” into non-Jewish contexts. “The White Cat,” off of Mitski’s new album, Nothing’s About to Happen to Me, contains a lyric that recalls the song, only altered to be a metaphor for the predations of capitalism.
In it, the speaker says she must work to pay for the cat’s house and “for the bugs who drink my blood/and the birds who eat those bugs/so that white cat can kill the birds.”
These cycles speak across cultures and time because they represent a fundamental rule of nature: There’s always a bigger fish (or cat or dog or stick).
To erase death from the equation, like my niece’s toy does with that hapless, insect-ingesting pensioner, is a concession to today’s sensitivities. That’s not to say “The Old Lady Who Swallowed a Fly” represents anything more homiletic than a choking hazard warning, but in the case of “Chad Gadya,” death is the story, and an end to death is the hope.
“The Haggadah ends with the death of death in eternal life,” Rabbi Sacks concluded his drash on the song, which ends when God strikes down the Angel of Death. “A fitting end for the story of a people dedicated to Moshe’s great command, ‘Choose life.’”
I know it’s a principle of faith all over the Haggadah, but I’m more agnostic as to that Messianic promise and maybe more in the camp of our old lady. My understanding of Jewishness, which accords with Moshe’s command, says life is best lived knowing that — perhaps — we’ll die.
The post How a song about the food chain became a Seder mainstay appeared first on The Forward.
Uncategorized
Katz: ‘Israel’s Goal in Lebanon is to Disarm Hezbollah’
Then-Israeli transportation minister Israel Katz attends the cabinet meeting at the Prime Minister’s office in Jerusalem, Feb. 17, 2019. Katz currently serves as the foreign minister. Photo: Sebastian Scheiner/Pool via REUTERS
i24 News – Israel’s Defense Minister Israel Katz held a situation assessment Friday with senior military and defense officials, reiterating that the country’s policy in Lebanon remains focused on disarming Hezbollah by military and political means. Katz emphasized that the goal applies “regardless of the Iran issue” and pledged continued protection for Israeli northern communities.
Katz said the Israel Defense Forces are completing ground maneuvers up to the anti-tank line to prevent direct threats to border towns. He outlined plans to demolish houses in villages near the border that serve as Hezbollah outposts, citing previous operations in Rafah and Khan Yunis in Gaza as models.
The Defense Minister added that the IDF will maintain security control over the Litani area and that the return of 600,000 residents of southern Lebanon who had evacuated north will not be permitted until northern communities’ safety is ensured. Katz also reaffirmed that the IDF will continue targeting Hezbollah leaders and operatives across Lebanon, noting that 1,000 terrorists have already been eliminated since the start of the current campaign.
“We promised security to the northern towns, and that is exactly what we will do,” Katz said. He further warned that the IDF will act decisively against rocket fire from Lebanon, stating that Hezbollah “will pay heavy prices.”