Uncategorized
Meet the 2 Jews of Guyana, a South American nation with a tradition of religious tolerance
(JTA) — When Janet Jagan, an immigrant from the United States, made history by becoming Guyana’s prime minister in 1997, she was thought to be the country’s only Jew.
In fact, another Jew had recently purchased an island off the coast of Guyana, and 25 years later, there are at least two Jews living in the tiny South American nation. One is a Guyanese-British-Israeli guesthouse operator who has been working in Guyana since the 1970s. The other is a former Madison Avenue marketing executive from Chicago who until recently ran the country’s largest tour operator.
Both offer a window into three dynamics that define Guyana: a government that embraces all faiths, an economy based on extractive industries and an expansive rainforest the country hopes will be a draw for its growing ecotourism industry.
Guyana, an English-speaking country of roughly 800,000, came to international prominence in 1978 as the site of the Jonestown massacre, in which more than 900 followers of cult leader Jim Jones were killed, either by suicide or murder.
These days, though, the country is drawing attention for the recent discovery of oil off its coast. ExxonMobil announced the discovery in 2015 and promptly began developing Guyana’s oil resources. With over 11 billion barrels of reserves and producing over 350,000 barrels per day, Guyana is on track to produce more than 1 million daily barrels by 2030, potentially transforming one of South America’s poorest countries.
It was an earlier extractive industry that first brought Raphael Ades to Guyana. Born in Tel Aviv in 1951 to an Italian-Jewish mother and a Syrian-Jewish father, Ades had a peripatetic childhood. The family moved first to Milan when Ades, who goes by Rafi, was 11, after his father Meyer entered the diamond trade, then two years later to southwestern Germany. They landed in Pforzheim, known at the time as Goldstadt because of the prominence of jewelry and precious stone trading locally.
But the family was not yet settled: In 1967, Meyer took the family to London, where Ades finished high school and took his university entrance exams, excelling in all of the languages he had picked up — English, French, Italian, German and Hebrew. As a psychology student at the University of London, Ades began helping his father, who maintained an office in London’s diamond district, at work. His father contracted out the polishing, and one of the polishers was Indo-Guyanese.
“That day, my dad took out the atlas and started to read up on Guyana,” Ades recalled. “‘This is somewhere I want to go,’ he told me.”
During a trip to visit an Israeli friend in Venezuela, Meyer went on a prospecting trip to Guyana, and registered the Guyana Diamond Export company. When he suffered a heart attack, Ades and his mother flew to Georgetown to be with him. Barely 21, Ades stepped in to take a larger role in the business. He flew with other diamond buyers into the rural mining areas, and learned the operations were producing thousands of carats of diamonds.
“I stayed in Guyana through the second half of 1972 and fell in love with the place,” Ades recalled. “I went to the [main] Stabroek market in Georgetown, seeing all of the iguanas and macaws. When my dad recuperated, I started going back to Guyana myself.”
His mining business thrived. In 1997, he bought Sloth Island, a 160-acre outpost about a two-hour journey from Guyana’s capital, Georgetown, requiring an hour-long car ride through the small villages that dot the Atlantic coast, and then an hour’s boat ride down the widening Essequibo River, passing pristine forests lined with mangroves and Indigenous villages.
When Ades bought the property, it was mostly underwater. He brought in workers from neighboring villages to pump out the water, build up the sand and retaining walls and add structures. Sloths were already there, but he brought ocelots and monkeys from neighboring islands, as well as other birds. (The ocelots, he said, used to eat the electrical wires and open the fridge.)
Now anchoring Sloth Island is a blue and white guesthouse, a series of covered huts for dining and hammock relaxation and a wooden walkway for nature walks through partially cleared forest. Indigenous guides identify the numerous species of plants and birds. The pandemic has receded as a threat to business, and the island hosts tourists every weekend — though climate change is presenting new issues.
“There are many times that the river floods part of the island and I lose sand and soil,” Ades said. “We have to keep on pumping out water and repairing damage to the buildings when that happens.”
The year after he bought the island, his widowed mother, then living in Belgium, broke her hip. When she was well enough to travel she moved to Guyana to be with her son, dividing her time between Georgetown and Sloth Island. When she died in 2009, Ades was at a loss given the lack of a Jewish cemetery, synagogue, and minyan required to say the Mourner’s Kaddish. He was interested in burying her across from Sloth Island, on a hill in the mining town of Bartica just across the river. But a Jewish friend from France facilitated a connection with the Surinamese Jewish community, who prepared the body for burial in the cemetery adjacent to Paramaribo’s main synagogue.
“That’s the last time I was in a synagogue, in 2010, after my mother passed,” Ades recalled.
A view of Raphael Ades’ resort on Sloth Island. (Seth Wikas)
The absence of Jews in Guyana is a notable lacuna in a country that otherwise boasts a broad range of religions. History records a colony of Dutch Jews who settled in northwestern Guyana in the 17th century to produce sugarcane, but the English destroyed that colony in 1666, dispersing the Jewish residents. Jews from Arab lands moved to Guyana in the late 19th and 20th centuries to escape persecution but then migrated elsewhere; Jews fleeing Europe came in 1939 but did not settle long enough to establish a sustained community.
Janet Jagan was an anomaly: Born Janet Rosenberg in Chicago, she married a Guyanese man in the United States and moved with him to Guyana in 1947. Her father Cheddi Jagan was trained as a dentist but entered politics as Guyana gained independence from Great Britain, serving as the first premier of the semi-independent colonial government in the early 1960s and then as the country’s fourth president in the 1990s. When he died in 1997, Janet Jagan was sworn in as his replacement and then won a term of her own later that year. She died in 2009.
According to the 2012 census, Guyana is about two-thirds Christian, a quarter Hindu, and less than 10% Muslim, with smaller populations of Rastafarians and Baha’is. Guyana’s cities and towns are dotted with churches, mandirs and mosques, and the country has enshrined freedom of religion in its constitution. Christian, Hindu and Muslim holy days are national holidays.
“We embrace all faiths and are always looking to build bridges across communities,” Mansoor Baksh, a leader within the country’s Islamic Ahmadiyya movement, told JTA. Omkaar Sharma, a member of the country’s Hindu Pandit Council, said something similar: “We have a long tradition of co-existence and celebrating each other’s holidays. It’s what makes Guyana special.”
On the occasion of the Hindu festival of Diwali last month, President Mohamed Irfaan Ali, South America’s only Muslim head of government, emphasized the country’s inclusivity when he told the nation: “Under the One Guyana banner, our people are coming together, rejecting the forces of division and hatred, and uniting in the pursuit of peace, progress and prosperity.”
The sentiments have had practical implications for the country’s two Jews. In 2017, when a Guyana Tourism Authority group was slated to travel to Suriname for a conference on travel catering to Muslim tourists, the Mauritanian organizer of the event protested the presence of Jewish participants. There were supposed to be two: Ades, and Andrea de Caires, then head of the country’s largest private tour operator, Wilderness Explorers.
“I got a call from the Guyanese Tourism Minister at 1 a.m., who asked me if I was Jewish, and he explained the situation. And I thought, this [antisemitism] is still going on in the world?” de Caires remembered.
The Guyanese tourism minister refused to abide by the ban, de Caires proudly said, and told the Surinamese hosts and conference organizers: “If Jews aren’t allowed, then none of us are going.” The Surinamese, long known for their religious tolerance, also refused to accept the prohibition, and said that all participants were welcome (in Suriname’s capital Paramaribo, a mosque stands next to a synagogue and they share a parking lot). Both de Caires and Ades attended the event.
“When I arrived at the conference, the Surinamese minister of tourism welcomed me, and the director general of Guyana’s tourism ministry gave me the microphone to open the conference. We [Rafi and I] went in with our heads held high,” de Caires said.
De Caires has lived in Guyana since 2010 but her path to Guyana took a different route from Ades’. Born Andrea Levine in Chicago as the granddaughter of a rabbi, she traveled extensively as a child with her physician father, who taught her the importance of creating a Jewish home.
“Judaism was always a part of my life — we celebrated the holidays, lit candles on Friday night, but my father would often say, ‘Going to temple doesn’t make you Jewish,’” Caires said.
De Caires moved to New Jersey and trained as a jeweler, working with clients that included Tiffany’s. She transitioned to working at Bloomingdale’s in sales and then management, and then she moved on to the cosmetic company Borghese, where she became vice president of sales and marketing.
“I got caught up in Madison Avenue, a single mom of three kids, and then I met Salvador,” she recalled. “And I knew there was no point in pursuing a relationship if I wouldn’t move to Guyana.”
Salvador is Salvador de Caires, her Guyanese husband whom she met through her sister. Visiting Guyana for the first time in 2008, she fondly recalled her first visit to the Karanambu Lodge in the country’s south, a former cattle ranch that is now a conservation hub sitting at the center of Guyana’s forests, rivers, and savannahs. The most accessible route is via airplane from Georgetown and then four-by-four vehicle. While based at the lodge, de Caires continued to take conference calls for her New York-based career, while learning more about Guyana and the business of running a tourist destination off the beaten path. She and Salvador moved permanently to Guyana in 2010 to take over the day-to-day management of the lodge.
“When we moved to Guyana, it never occurred to me there would never be a Jewish community here. There’s a Jewish community everywhere,” de Caires remembered thinking. “That was pretty startling.”
Andrea de Caires is shown with Guyanese President Irfaan Ali. (Courtesy of de Caires)
So when they moved from Karanambu in 2016 to work at (and eventually lead) Wilderness Explorers in Georgetown, de Caires was committed to opening her home to Guyanese friends and neighbors with Hanukkah parties and Passover seders.
“The first year we had a Hanukkah party, our invitation went out for latkes and black cake (a traditional Guyanese dish), and we had government ministers, ambassadors and local friends over,” she recalled. “I told the story of the holiday and we lit the candles.”
It wasn’t the first time de Caires had been single handedly responsible for the fostering Jewish traditions in Guyana. She recalled an incident in 2012 when a Colombian-Jewish tourist came to Karanambu Lodge during Passover and asked her to make matzah brei. Under a thatched roof, she was able to make the holiday delicacy for her visitor.
For Ades, too, it is hosting that makes him most appreciate his chosen home in Guyana.
“I will always remember Feb. 1, 1963, the day we left Israel. We had always planned to return,” he said. “But I’m still here. Between then and now I have lived in so many places, and Guyana has been my home for a very long time. One of the best parts of my week is meeting new people who come to Sloth Island — people of different backgrounds from around the world. It is wonderful to welcome them all.”
De Caires plans to share her Jewish traditions once again next month, hosting another Hanukkah party for her Guyanese friends and neighbors. And with the worst of the pandemic in the rearview mirror, both Ades and de Caires are looking forward to booming tourist seasons. De Caires and her husband are also ready to begin a new professional chapter: They recently accepted new positions with a Guyanese conglomerate to develop its tourism operations at a riverine resort.
Does de Caires feel like she has lost something by establishing roots in a place without an established Jewish community?
“If I left here, that would mean there’s one less person to support others [including Jews],” de Caires replied. “I think it’s interesting Rafi and I are both in tourism — you need to have a lot of tenacity, but it’s important that we welcome others to this beautiful country.”
—
The post Meet the 2 Jews of Guyana, a South American nation with a tradition of religious tolerance appeared first on Jewish Telegraphic Agency.
Uncategorized
Art by women portraying their experiences in the concentration camps
דאָס איז איינער פֿון אַ סעריע קורצע אַרטיקלען אָנגעשריבן אױף אַ רעלאַטיװ גרינגן ייִדיש און געצילעװעט אױף סטודענטן. די מחברטע איז אַלײן אַ ייִדיש־סטודענטקע. דאָ קען מען לײענען די פֿריִערדיקע אַרטיקלען אין דער סעריע.
צענדליקער יאָרן אײדער דער קאַרטוניסט אַרט שפּיגלמאַן האָט פּובליקירט „מאַוס“ האָבן עטלעכע ייִדישע פֿרױען — מערסטנס לעבן געבליבענע פֿון די נאַציסטישע קאָנצענטראַציע־לאַגערן — געשאַפֿן אַלבאָמען בילדער וואָס זיי האָבן געצייכנט אָדער געמאָלט װעגן די אײגענע גרױליקע איבערלעבונגען.
אַ נײַע אױסשטעלונג אין בראַנדײַס־אוניװערסיטעט, „װער װעט צײכענען אונדזער געשיכטע׃ װײַבערשע װיזועלע דערצײלונגען פֿונעם חורבן, 1949-1944“, פּרעזענטירט צען פֿון די דאָזיקע בילדער־ביכלעך. דאָס ערשטע האָט געשאַפֿן אַ קינסטלערין װאָס איז אַנטלאָפֿן קײן ארץ־ישׂראל בעת דער מלחמה. זי האָט באַזירט אירע װערק אױף די אַכזריות־באַריכטן װאָס זענען אָנגעקומען אינעם ייִשובֿ. די אַנדערע אַלבאָמען זענען געמאַכט געװאָרן באַלד נאָכן חורבן — אַ מאָל בעת די װאָכן און חדשים נאָך דער קינסטלערינס באַפֿרײַונג.
די אױסשטעלונג, געשטיצט פֿונעם הדסה־בראַנדײַס-אינסטיטוט, איז די ערשטע װאָס באַװײַזט אַ גרופּע װײַבערשע חורבן־אַלבאָמען צוזאַמען. עטלעכע פֿון זײ זענען קײן מאָל פֿריִער נישט אױסגעשטעלט געװאָרן.
לעצטנס האָב איך באַזוכט די גאַלעריע און געשמועסט מיט דער אױסשטעלונגס קוראַטאָרשע רייטשל פּערי, װאָס איז אַ קונסט-היסטאָריקערין און פּראָפֿעסאָרשע פֿון חורבן־לימודים אין חיפֿהר אוניװערסיטעט. זי האָט מיר דערקלערט אַז די פֿרױען װאָס האָבן געשאַפֿן די בילדער־ביכלעך זענען זײער אַ פֿאַרשײדנאַרטיקע גרופּע. זײ זענען געבױרן געװאָרן אין פּױלן, אונגערן און דײַטשלאַנד אין כּלערלײ סאָציאַלע, עקאָנאָמישע און רעליגיעזע באַדינגונגען. אַ פּנים האָבן זײ זיך קײן מאָל נישט געטראָפֿן, און האָבן געמאַכט די אַלבאָמען אומאָפּהענגיק איינע פֿון דער צווייטער.
עטלעכע פֿון די פֿרױען זענען שױן פֿאַר דער מלחמה געװען פּראָפֿעסיאָנעלע קינסטלערינס. אַנדערע זענען געװען יונגע קונסט־סטודענטקעס װעמענס אױסשולונג איז איבערגעריסן געװאָרן פֿון דער דעפּאָרטירונג. אַ טייל האָבן אַנטדעקט אַ טאַלאַנט צו צײכענען אָדער מאָלן אין די געטאָס און לאַגערן — װוּ צוליב דער סיסטעם פֿון שקלאַפֿן־אַרבעט איז אַזאַ פֿעיִקײט אַ מאָל געקומען די נאַציס צו ניץ. דאָס מאַכן קונסט איז געװאָרן אַ קיום־סטראַטעגיע.
פּערי האָט מיר אױך דערקלערט אַז ס׳רובֿ פֿון די װײַבערשע בילדער־אַלבאָמען זענען נישט לאַנג נאָך דער מלחמה פֿאַרגעסן געװאָרן. אַ פּאָר פֿון די פֿרױען האָבן אױסגעשטעלט זײערע ביכעלעך נאָך דער באַפֿרײַונג, אַ מאָל אין קונסט־אױסשטעלונגען אָרגאַניזירט פֿון לעבן געבליבענע אין די לאַגערן װוּ זײ זענען אַ מאָל געװען אַרעסטאַנטן. ס׳רובֿ אַלבאָמען זענען אָבער פֿאַרשװוּנדן געװאָרן אין אַרכיװן, װוּ מען האָט זײ קנאַפּ אױסקאַטאַלאָגירט — למשל אָן דעם נאָמען פֿון דער שאַפֿערין. (לױט פּערין איז אַזאַ טענדענץ אַ מאָל אַ סימן פֿון אומדרך־ארץ צו פֿרױענס װערק.) אַנדערע אַלבאָמען זענען געבליבן בײַ דער קינסטערלינס יורשים.
אַ װיכטיקער אױסנעם איז „אױשװיצער טױט־לאַגער“, געמאַכט פֿון זאָפֿיאַ ראָזענשטראַוך (1996-1920) אין 1945. דער דאָזיקער אַלבאָם — װאָס איז איבער 30 פֿוס די לענג און צעעפֿנט זיך װי אַן „אַקאָרדיאָן“ — איז געװען איינע פֿון די ראַיות אינעם פּראָצעס פֿון אַדאָלף אײַכמאַן אין 1961. אױף דער װאַנט אין דער אױסשטעלונג קען מען זען אַ װידעאָ פֿונעם פּראָצעס, װוּ אַ פֿרױ באַשטעטיקט דעם אמת פֿון די אילוסטרירטע סצענעס. ראָזענשטראַוכס אַלבאָם געהערט הײַנט „יד־ושם“ און איז גוט באַקאַנט אין ישׂראל.
פּערי האָט אַנטדעקט די פֿאַרגעסענע װײַבערשע אַלבאָמען צופֿעליק, װען זי האָט זיך אָנגעשטױסן אין אײנער פֿון זײ אין אַן אַרכיװ. „שוין 20 יאָר וואָס איך פֿאָרש די װיזועלע קולטור פֿונעם חורבן, און ביז דעמאָלט האָב איך נישט געװוּסט אַז אַזעלכע אוצרות עקסיסטירן אין די אַרכיװן“, האָט זי געזאָגט. דאָס געפֿינען מער איז געװאָרן אַ שליחות. „איך האָב זײ אַרומגעזוכט אין ניו־יאָרק, ישׂראל, פּױלן, אונגערן, דײַטשלאַנד און אַנדערש װוּ. אַ מאָל האָבן די יורשים מיר געהאָלפֿן אָדער מיר אַפֿילו געשאָנקען מאַטעריאַלן, װאָס זענען געװען בײַ זײערע משפּחות.“
אָט זענען אַ פּאָר בײַשפּילן פֿון דער אױסשטעלונג. מען דאַרף אָבער האַלטן אין זינען אַז די דאָזיקע אינדיװידועלע בילדער זענען טײלן פֿון אַלבאָמען װאָס דערצײלן אָפֿט כּסדרדיקע מעשׂיות׃
— „אױסרוף־שטראָף׃ אױשװיץ“ פֿון ראָזענשטראַוכס פֿריִער־דערמאָנטן אַלבאָם (װאָס מען זעט אין בראַנדײַס אין אַ גוטער פֿאַקסימילע צוליב דער דעליקאַטקײט פֿונעם אָריגינעל). פֿילצאָליקע אָפּגעצערטע פֿרױען קניִען אינעם רעגן פֿאַר אַ קאַזאַרמע מיט די הענט אין דער לופֿט, בעת מען רופֿט אױס זײערע נעמען. אַ הויכער, גראָבער נאַציסטישער אָפֿיציר גיט אַ פֿרױ אַ בריקע אין די ריפּן. אױבן איז אַ באַשרײַבונג פֿון דער סצענע אױף פּױליש.
— אַ בילד פֿונעם אַלבאָם „1945-1939“, געשאַפֿן פֿון רעגינע ליכטער־ליראָן (1995-1920) אין 1945 אין אַ די־פּי לאַגער אין איטאַליע. דאָ זעט מען נאַקעטע פֿרױען און מײדלעך װאָס קלאַמערן זיך אײנע אין דער צװײטער אױפֿן ראַנד פֿון אַ מאַסן־קבֿר בײַ נאַכט. זײ זענען אַרומגערינגלט פֿון נאַציס מיט ביקסן װאָס װעלן זײ באַלד אױסשיסן. אױף רעכטס ברענט אַ גרױסע שׂרפֿה װאָס האַלט די קרבנות נאָענט צום קבֿר.
— „מוטער“ פֿון „זײ האָבן נישט דערלעבט צו זען…“, פּובליקירט פֿון לובאַ קרוגמאַן גורדוס אין 1949. דאָס בילד פֿון אַ מטורפֿדיקער פֿרױ װאָס פּרוּװט אומזיסט צו באַשיצן איר יונג קינד רעפּרעזענטירט אַ סך ענלעכע אילוסטראַציעס אין די װײַבערשע אַלבאָמען. די אָפּזונדערונג פֿון זײערע קינדער און די אוממעגלעכקײט זײ צו ראַטעװען איז בײַ די מאַמעס אַװדאי געװען אַן אומדערטרעגלעכע טראַוומע.
— „אַ קלײנע שפּיל“ פֿון „דעפּאָרטירונג“, געמאַכט פֿון עדיט באַן קיש אַרום 1950, אָבער באַזירט אױף פֿריִערדיקע נוסחאָות (אײן נוסח איז געשאַפֿן געװאָרן אין ראַװנסברוק לאַגער און איז חרובֿ געוואָרן). צװײ נאַציסטישע היטערינס לאַכן אַ סאַדיסטישן געלעכטער בעת זײ װאַרפֿן קאַלט װאַסער איבער אַ נאַקעטער, סקעלעטישער פֿרױ. זי שטײט פֿאַר אַן אָפֿענעם פֿענצטער מיט אַ שנײיִקן פֿעלד אין הינטערגרונט. זי פּרוּװט זיך צו באַהיטן פֿון קעלט און פֿון זייער זילזול מיט די מאָגערע הענט.
פּערי האָט מיך דערמאָנט אַז נישט געקוקט אױף די שױדערלעכע בילדער זענען די אַלבאָמען אױך בײַשפּילן פֿון װײַבערשער פֿעסטקײט און אַלײן־באַשטימונג. „דער נאָמען פֿון דער אױסשטעלונג, ׳װער װעט אױסצײכענען אונדזער געשיכטע?׳ איז אַ פֿראַגע װאָס די קינסטלערינס ענטפֿערן אַלײן. זײ האָבן שאַפֿעריש רעאַגירט אױף זייער פּערזענלעכער און קאָלעקטיװער טראַװמע. דורך זײערע בילדער רעדן זײ אין נאָמען פֿון אַלע ייִדישע פֿרױען װאָס האָבן דורכגעמאַכט אַזעלכע גרױלן.“
The post Art by women portraying their experiences in the concentration camps appeared first on The Forward.
Uncategorized
Swiss broadcaster removes footage of host criticizing Israeli bobsled team during its first Milan runs
(JTA) — A Swiss sportscaster spent the 57 seconds of the Israeli bobsled team’s first run in Milan denouncing Israel and the team’s captain, drawing criticism from U.S. Ambassador to Israel Mike Huckabee and casting a shadow over the historic outing.
The team came in last in its first efforts in the Winter Olympics, finishing 26th of 26 teams in two two-men heats on Monday. A third heat is scheduled for Monday afternoon, while the four-man event takes place next weekend.
It has been a disappointing showing so far for the team, which is making its first appearance in the Olympics following a years-long journey propelled by A.J. Edelman, an American observant Jew who has sought to do for Israel’s winter sports profile what the unlikely Cool Runnings bobsled team did for Jamaica in the 1990s.
The Swiss sportscaster, Sebastian Renna, used the run to detail allegations against Edelman, whom he referred to as “a first-time Olympian and self-described ‘Zionist to the core’ who has posted several messages on social media in support of the genocide in Gaza.” He listed comments allegedly made by Edelman and questioned why he should be allowed to compete given the International Olympic Committee’s rules barring athletes from making political statements.
Commentator Stefan Renna on Swiss public broadcaster RTS sparked controversy during Israeli captain AJ Edelman’s second bobsleigh run at the 2026 Winter Olympics in Milan-Cortina, bringing up Edelman’s past social media posts supporting Israel’s genocide in Gaza, including one… pic.twitter.com/TenlLtbRiw
— Drop Site (@DropSiteNews) February 17, 2026
The Swiss national broadcaster, RTS, issued a statement about the footage, which it removed from its website, on Tuesday. “Our journalist wanted to question the IOC’s policy regarding the athlete’s statements,” it said. “However, such information, while factual, is inappropriate for sports commentary due to its length. Therefore, we removed the segment from our website last night.”
The clip had drawn praise from critics of Israel and excoriating comments from its defenders. “Beyond disgusting that the Jew-hating Swiss ‘sportscaster’ spewed bigotry & bile at @Israel Olympic Bobsled team & its captain @realajedelman as they competed,” Huckabee tweeted.
Edelman, who posts frequently on social media in support of Israel and against antisemitism, did not dispute any of Renna’s allegations but rejected their thrust.
“I am aware of the diatribe the commentator directed towards the Israeli Bobsled Team on the Swiss Olympics broadcast today,” he tweeted on Monday. “I can’t help but notice the contrast: Shul Runnings is a team of 6 proud Israelis who’ve made it to the Olympic stage. No coach with us. No big program. Just a dream, grit, and unyielding pride in who we represent. Working together towards an incredible goal and crushing it. Because that’s what Israelis do. I don’t think it’s possible to witness that and give any credence to the commentary.”
On Tuesday morning, Edelman was sanguine as he prepared to take the ice again.
“Today I take the final 2man run of my career, with the Shul Runnings team that is making history,” he tweeted on Tuesday morning from Milan. “What an honor it is to wear this flag. What a blessing to be one of our people. Anyone can say anything about us, but you know what? They can only say it because we’re here. Because Israel makes the impossible possible. Victors, never victims.”
The post Swiss broadcaster removes footage of host criticizing Israeli bobsled team during its first Milan runs appeared first on The Forward.
Uncategorized
Was playwright Avrom Goldfaden a Zionist?
זינט די סאַמע ערשטע יאָרן פֿון דער ציוניסטישער באַװעגונג איז דער טעאַטער געװען אַ װיכטיקער מיטל פֿאַרן פֿאַרשפּרײטן אירע אידעען. מען האָט פֿאָרגעשטעלט אױף דער בינע סײַ די ייִדישע פּראָבלעמען — אַזעלכע װי אַנטיסעמיטיזם, דלות, שלעכטע מידות — סײַ די לײזונג: אַ ייִדישע מדינה. צװישן די דראַמאַטורגן זײַנען געװען די אָבֿות פֿונעם פּאָליטישן ציוניזם, אַזעלכע װי טעאָדאָר הערצל און מאַקס נאָרדױ.
אַבֿרהם גאָלדפֿאַדן (1840־1908), דער „פֿאָטער פֿונעם ייִדישן טעאַטער“, איז ניט געװען קײן פּאָליטישער דענקער. בײַ אים איז דער טעאַטער געװען אַן אָרט, װוּ אַ ייִד „זאָל האָבן װוּהין צו אַנטלױפֿן אױף עטלעכע שטונדן פֿון זײַנע ביטערע דאגות, װאָס פֿאַרפֿאָלגן אים אַ גאַנצן טאָג.“ דערפֿאַר, זאָגט ער װײַטער, „איז געװען שטענדיק מײַן פּלאַן צו פֿאַרפֿאַסן נאָר קאָמישעס מיט געזאַנג און טאַנץ, װאָס ס׳הײסט אָפּערעטע.“
אָבער אין דער אמתן זײַנען װײַט ניט אַלע פּיעסעס זײַנע געװען קאָמיש און לײַכטזיניק. װי עס באַװײַזט די דײַטשישע פֿאָרשערין מעלאַניע דאָריס ליקאַס (אוניװערסיטעט פֿון געטינגען) אין איר בוך „דער ייִדישער טעאַטער צװישן ציוניזם און ייִדישער אַסימילאַציע אַרום 1900“, איז דער ייִדישער טעאַטער געװען „אַ שפּיגל פֿון יענער צײַט“. אין זײַנע דראַמאַטישע װערק האָט גאָלדפֿאַדן באַהאַנדלט די װיכטיקסטע סאָציאַלע און פּאָליטישע פּראָבלעמען פֿון ייִדישן קיום אױפֿן שװעל פֿונעם צװאַנציקסטן יאָרהונדערט.
כּדי צו אַנטפּלעקן געזעלשאַפֿטלעכע און פּאָליטישע טענדענצן אין גאָלדפֿאַדנס שאַפֿונג מאַכט לוקאַס אַ פּרטימדיקן אַנאַליז פֿון די טעקסטן. זי באַטראַכט ניט נאָר די באַקאַנטע װערק װי „שולמית“, „בר־כּוכבא“ און „משיחס צײַטן“, נאָר אױך דאָס לעצטע װערק זײַנס, „בן עמי“ (1906), װאָס איז אױפֿגעפֿירט געװאָרן אין ניו־יאָרק. דער טעקסט איז קײן מאָל ניט געדרוקט געװאָרן אָבער אַ כּתבֿ־יד האָט זיך אָפּגעהיט אין ייִװאָ.
גאָלדפֿאַדן האָט באַשריבן „בן עמי“ װי אַ „נאַציאָנאַל־פּאַטריאָטישע מוזיקאַלישע דראַמע“, װאָס איז „ספּעציעל געשריבן געװאָרן פֿאַר מײַן ייִדישן פֿאָלק“. די פּיעסע ברענגט צונױף די פּראָבלעמען פֿון יענער צײַט: רעװאָלוציע און פּאָגראָמען אין רוסלאַנד, אַסימילאַציע, שמד, עקאָנאָמישע סתּירות. זײ װערן פֿאָרגעשטעלט דורך ליבע־באַציִונגען, משפּחה־קאָנפֿליקטן און פּאָליטישע װיכּוחים.
װי עס איז טיפּיש פֿאַר גאָלדפֿאַדן, װערן רעאַליסטישע געשעענישן געמישט מיט ראָמאַנטישע פֿאַנטאַזיעס: אַ גוטהאַרציקער קריסטלעכער באַראָן, װאָס האָט געראַטעװעט אַ ייִדיש מײדל רחלע פֿון אַ פּאָגראָם, האָט זיך אַנטפּלעקט װי אַ געהײמער ייִד. דער סוף איז גוט, דער באַראָן האָט חתונה מיט רחלען, און די אַסימילירטע העלדן טוען תּשובֿה.
דער תּמצית פֿון דער פּיעסע װערט אױסגעדריקט אַלעגאָריש אין אַ ליד אינעם פּראָלאָג. אַן אַלמנה זיצט „בײַ דער כּותל־מערבֿי אין גאַנץ טיפֿן טרױער“ װעגן דעם ביטערן מצבֿ פֿונעם ייִדישן פֿאָלק. זי װערט געטרײסט דורכן כאָר, װאָס זאָגט צו, אַז אָט־אָט, וועלן די קינדער אירע „אַלע צוזאַמען /קומען צו דער מאַמען / זי זען אין אַמאָלעדיקער פּראַכט.“ אַזױ, האַלט לוקאַס, מאַכט גאָלדפֿאַדן קלאָר די אידעע פֿון זײַן דראַמע: ייִדן װעלן זיך אומקערן קײן ארץ־ישׂראל און אױפֿבױען דעם נײַעם בית־המקדש.
די געשטאַלט פֿון דער אַלמנה בת ציון, װאָס זיצט „אין דעם בית־המקדש / אין אַ װינקל חדר“ געפֿינט מען שױן אין „שולמית“ אינעם באַרימטן ליד „ראָזשינקעס מיט מאַנדלען“. דאָרט איז דאָס אַן אַלעגאָריע פֿונעם ייִדישן פֿאָלק װאָס בענקט נאָך זײער הײמלאַנד. אין „בן עמי“ איז דאָס פֿאָלק שױן גרײט אַראָפּצוברענגען די גאולה.
עס איז טשיקאַװע צו לײענען װי גאָלדפֿאַדנס אַ פּערסאָנאַזש אין דער פּיעסע האָט זיך פֿאָרגעשטעלט דאָס אומקערן פֿון ייִדן אין ארץ־ישׂראל. דאָס װעט פֿאָרקומען „דורך רעװאָלוציאָן אין אַ גינסטיקער צײַט און געלעגנהײט“. די דאָזיקע רעװאָלוציע דאַרף זיך אָנהײבן אין דער טערקישער אימפּעריע, „װען די טערקישע געבילדעטע יוגנט װעלן זיך רעװאָלטירן אַראָפּצוּװאַרפֿן פֿון זיך דעם דעספּאָטישן יאָך“.
דעמאָלט װעט די ייִדישע יוגנט אין ארץ־ישׂראל „אױך קענען אױפֿהײבן די פֿרײַהײט־פֿאָן און מיט װאָפֿן אין די הענט אַרױספֿאָדערן זײער גערעכטלעכע הײמאַט [היימלאַנד].“ די ייִדן אין אַנדערע לענדער דאַרפֿן דערבײַ „בלײַבן טרױ זײערע רעגירונגען“, אָבער „שטײן פֿאַרטיק בײַם ערשטן סיגנאַל פֿון דאָרטן זיך אָפּרופֿן מיט מאַטעריעלער און פֿיזישער הילף, זײ צו שיקן געלט און אײגענע סטראַטעגיקער, װאָס האָבן גענאָסן זײער בילדונג אין ציװיליזירטע לענדער און דאַן — איז דער זיג געװוּנען.“ װי אין אַנדערע ציוניסטישע פּראָיעקטן פֿון יענער צײַט, װערט די אַראַבישע באַפֿעלקערונג ניט דערמאָנט.
להיפּוך צו גאָלדפֿאַדן, האָבן די דײַטשיש־שפּראַכיקע ציוניסטישע מחברים טעאָדאָר הערצל און מאַקס נאָרדױ ניט קײן אינטערעס צו ארץ־ישׂראל. זײער דאגה איז דער אַנטיסעמיטיזם, װאָס לאָזט ייִדן ניט אינטעגרירן זיך אין דער מאָדערנער געזעלשאַפֿט אין דײַטשלאַנד און עסטרײַך. דער קאָנפֿליקט צװישן ייִדן און קריסטן אין הערצלס דראַמע „דאָס נײַע געטאָ“ (1895) שפּילט זיך אַרום עקאָנאָמישע און סאָציאַלע ענינים.
הערצל װײַזט, אַז אַפֿילו װען ייִדישע געשעפֿטסלײַט באַמיִען זיך צו פֿאַרבעסערן די עקאָנאָמישע לאַגע פֿון קריסטלעכע אַרבעטער, װערן זײ סײַ װי ניט באַהאַנדלט װי גלײַכע מיט די קריסטן. ניט געקוקט אױף דער קולטורעלע אַסימילאַציע און דעם עקאָנאָמישן דערפֿאָלג געפֿינט זיך די ייִדישע בורזשואַזיע אין אַ נײַעם געטאָ מחוץ דער קריסטלעכער געזעלשאַפֿט. סימבאָליש װערט דאָס פֿאָרגעשטעלט דורך אַ דועל, אין װעלכן אַ ייִד װערט פֿאַרװוּנדעט דורך אַ קריסט.
אַן ענלעכע פּראָבלעם װערט פֿאָרגעשטעלט אין נאָרדױס דראַמע „דאָקטער קאָן“ (1899). דער העלד איז אַ באַגאַבטער מאַטעמאַטיקער, װאָס װיל באַקומען אַ פּראָפֿעסאָר־שטעלע כּדי צו מעגן חתונה האָבן מיט אַ פֿרױ פֿון אַ פֿאַרמעגלעכער קריסטלעכער משפּחה.
אָבער די אַנטיסעמיטישע אַדמיניסטראַציע פֿונעם אוניװערסיטעט גיט אים ניט קײן שטעלע, און די משפּחה װיל אים ניט האָבן פֿאַר אַן אײדעם. װי אין הערצלס פּיעסע פֿירט דער קאָנפֿליקט צו אַ דועל, דאָס מאָל צװישן קאָן און דער פֿרױס ברודער. קאָן װערט שװער פֿאַרװוּנדעט און שטאַרבט.
הערצל און נאָרדױ זײַנען בײדע געװען די פֿירנדיקע ציוניסטישע פּאָליטיקער פֿון יענער צײַט, אָבער אין זײערע דראַמאַטישע װערק איז ניטאָ קײן שפּור פֿון אַ פּלאַן צו האָבן אַ ייִדישע מלוכה, שױן אָפּגערעדט פֿון װידער אױפֿבױען דעם בית־המקדש. אין זײערע פּיעסעס האָבן די מאָראַלישע קאָנפֿליקט און סאָציאַלע פּראָבלעמען פֿון ייִדן אין דער קריסטלעכער געזעלשאַפֿט ניט קײן לײזונג.
לוקאַסעס פּרטימדיקער פֿאַרגלײַכיקער אַנאַליז אַנטפּלעקט דעם װיכטיקסטן חילוק צװישן גאָלדפֿאַדן און די דײַטשיש־שפּראַכיקע מחברים. גאָלדפֿאַדן האָט זיך געװענדט צו דעם ייִדישן עולם און געקענט קונציק צופּאַסן ערנסטע פּאָליטישע טעמעס צום לײַכטן סטיל פֿון זײַן באַליבטן זשאַנער פֿון אָפּערעטע. הערצל און נאָרדױ האָבן געשריבן פֿאַרן ברײטערן דײַטשישן עולם, װאָס האָט ניט געהאַט קײן אינטערעס צו דער ציוניסטישער פּאָליטיק. די פּראָבלעם פֿון זײערע העלדן איז געװען אַנטיסעמיטיזם, ניט דאָס אױפֿבױען אַ ייִדישע מלוכה.
The post Was playwright Avrom Goldfaden a Zionist? appeared first on The Forward.