Uncategorized
10 treasures from the New York Public Library’s 125-year-old Jewish collection
(New York Jewish Week) – In the heart of Manhattan, you can page through the Passover story in an Italian haggadah from half a century ago, check out the posters for the most popular Yiddish plays of the 1920s and examine dried flower arrangements from the Holy Land made at the end of the 19th century.
Opened just two years after the New York Public Library itself, the Dorot Jewish Division of the New York Public Library is celebrating its 125th anniversary this year.
Today the collection, housed in the library’s main building on Fifth Ave., boasts over 250,000 materials from all over the world, with the earliest ones dating back to the 13th century.
“People don’t realize the amount of depth we have in this collection chronologically and geographically and it is still growing,” said Lyudmila Sholokhova, the curator of the collection. “I think we have been too modest about what we have here — this library is for everybody and the community needs to know that.”
To celebrate its 125th birthday and spread the word, the Dorot Jewish Division is putting some of its favorite materials on display for an event with librarians, scholars and writers from around the country to discuss the history of Dorot, and its future, on Wednesday, Dec. 14. The event is in person and online.
That history dates to November 1897, when banker and philanthropist Jacob Schiff donated $10,000 to the New York Public Library for the purchase of “Semitic literature” and the hiring of a curator of a Jewish division in the library. Schiff ended up donating $115,000 (nearly $4 million today) over the course of his lifetime.
The head librarian position went to bibliographer and historian Abraham Solomon Freidus, who immigrated to New York from Latvia in 1889. Under his watch, the newly established Jewish Division became a prominent research and reference center for Jewish scholars all over the world. A reading room dedicated to the Jewish Division, where scholars have researched everything from a study of Jews and chocolate to a history of Jewish women in theater, has remained in active use at the library since 1911.
Sholokhova came to the NYPL in 2020 after nearly 20 years working as a librarian at the YIVO Institute for Jewish Research. Part of her mission is to showcase the collection to the public and help bring awareness to the library’s extensive resources.
Through most of its history, the Dorot Jewish Division was used as a reference site while scholars worked on encyclopedias and research. Today, the reading room is still open to the public — and there’s alos an extensive digital catalog available on the library’s website. All New Yorkers need to do is request the items they want to see a few days in advance.
Though the division inherited a few small collections and private libraries, many of its items have been purchased or donated over time.
The New York Jewish Week recently stopped by to see what would be on view during the anniversary celebrations. Here are 10 highlights:
1. Historic haggadahs from Venice and Amsterdam
Traditional illustrated haggadahs from Venice (left) and Amsterdam (right). Printed in the 17th century. (Julia Gergely, design by Grace Yagel)
The Dorot Jewish Division boasts an impressive collection of haggadahs, the guides used at Passover seders. The collection includes the Venice Haggadah with Judeo-Italian translation, printed in 1609, and the Amsterdam Haggadah printed in 1695. Both of these volumes are first editions of what became a standard structure for a haggadah — the Venice Haggadah influenced Mediterranean tradition and the Amsterdam Haggadah influenced Central European tradition.
2. The very first Sunday edition of the Forverts
Vol. 1, No. 1. Sunday edition of the Forverts from May 2, 1897. (Julia Gergely, design by Grace Yagel)
Forverts (or “Forward” in English), the Yiddish daily that circulated in New York throughout the 20th century, is not just one of the most significant publications in American Jewish history — at its height it was the highest-circulation daily in New York. The paper began publishing in April 1897 and paper copies from its first few months in circulation are incredibly scarce. Sholokhova believes Dorot’s original copy of its first Sunday Supplement, published May 2, 1897, may be the earliest known copy of the Forverts in existence.
3. The earliest image of the North American continent in a Hebrew book
An image of the globe in Ma’aseh Toviyah, an encyclopedia of science and medicine. (Julia Gergely)
Published in Venice in 1707, “Ma’aseh Toviyah” (Work of Tobias) is an encyclopedia of science and medicine written in Hebrew, with sections on theology, astronomy, medicine and geography. Written by Toviyah Katz (also known as Tobias Cohn), the book contains the earliest known image of the American continent in a Hebrew book.
4. First Hebrew alphabet printed in the United States
The first Hebrew grammar book, printed for a Hebrew course at Harvard College. (Julia Gergely)
Printed around 1735, “A Grammar of the Hebrew Tongue” or “Dikduk leshon l’ivrit” is the first known book in the American colonies to contain the entire Hebrew alphabet and a lesson on Hebrew grammar. Compiled by Judah Monis, a Hebrew teacher at Harvard College, the book was intended for Harvard students who desired to study the Old Testament in its original language. Monis was born Jewish but converted to Christianity.
5. A palmistry guide according to Kabbalah
A kabbalah palmistry book, dated around 1800. (Julia Gergely)
This book details the art of palmistry, or hand-reading, according to the Jewish mystical tradition of kabbalah. “Sefer Hochmat HaYad,” or “Book of the Wisdom of the Hand,” was compiled by Eliyahu Mosheh Galino, who lived in Constantinople (present-day Istanbul) in the early 16th century. The library dates the printing of this copy, notable for illustrations that feature white lines etched into black hands, to sometime around 1800.
6. Farewell banquet invitation for Eliezer Ben-Yehudah, lexicographer of the first Hebrew dictionary
Invitation for a farewell banquet for Eliezer Ben-Yehuda, who compiled the first Hebrew dictionary at the New York Public Library. (Julia Gergely, design by Grace Yagel)
One of the Dorot Jewish Division’s most famous researchers, Eliezer Ben-Yehudah, was an early Zionist who became known as the father of Modern Hebrew. During World War I, Ben-Yehudah came to the New York York Public Library to work on the first modern Hebrew dictionary, which he eventually brought back to Palestine. The archive has kept an invitation for Ben-Yehudah’s farewell dinner on Feb. 26, 1919, which includes all the names of the members of the dinner committee as well as the menu in Hebrew and English.
7. A community ledger from Mariupol, Ukraine
The title page ledger with minutes from a mishnah study class in Mariupol, Ukraine. (Julia Gergely)
A pinkas is a census-like ledger kept by Jewish communities in Eastern Europe, recording births, deaths, financial transactions, events and even criminal cases. This illustrated pinkas comes from a mid-19th century Hasidic community in what is now Mariupol, Ukraine, and details the minutes of a Mishnah study class held over the course of a decade. The first entry is dated 1837 and the last is 1848. The pinkas is dedicated to the Trisk Rabbi, Avrohom ben Mordechai Twersky.
8. An 18th-century Megillat Esther
An illuminated manuscript of Megillat Esther, read on Purim. The illustrations, in folk style, were drawn in the late 18th century. (Julia Gergely)
An illustrated scroll of Megillat Esther, the scroll read on Purim, is believed to be from Eastern Europe from the late 18th century. The scroll is significant because it is an illuminated manuscript, with hand-drawn images from scenes in the Book of Esther surrounding the text.
9. Pressed flowers and photographs from 1890s Palestine
Left: An 1899 photo of Jerusalem by Bruno Kentschel. Right: Flowers from Israel, dried and pressed in the 1890s. (Julia Gergely, design by Grace Yagel)
In the 1890s, as the political Zionist movement was beginning to take shape, small books of pressed flowers that were gathered in the Holy Land appeared in the United States. Dorot’s holding features native flowers pressed into the shape of Jewish symbols, and will be shown next to photographs of the landscape of Jerusalem from the same period, taken by Bruno Kentschel, a German photographer who worked from a small studio in Jerusalem.
10. Advertisements from Jewish businesses in the United States
Advertisements , postcards and trading cards for American Jewish businesses. (Julia Gergely, design by Grace Yagel)
The Dorot Jewish Division also has a vast collection of matchboxes, postcard advertisements and trading cards from Jewish businesses across America. The colorful, illustrated advertisements from the 19th and 20th centuries are very often the only traces of Jewish businesses that still exist, Sholokhova explained.
—
The post 10 treasures from the New York Public Library’s 125-year-old Jewish collection appeared first on Jewish Telegraphic Agency.
Uncategorized
No Kings But God: What I Learned as Miss Israel in Times Square
Ayelet Raymond. Photo: Instagram
This Passover, as Miss Israel, I found myself in Times Square surrounded by protesters holding signs that read “No Kings.”
I came for a peaceful pro-Israel photoshoot, wearing my Star of David crown — the first ever designed by a beauty queen — but the moment I stepped into the crowd, everything changed.
I suddenly found myself surrounded by hundreds of anti-Israel protesters. People looked at me — at my crown, at my Miss Israel sash — and warned me to be careful showing Jewish symbols. I felt it too. The tension was real. It became a question of safety — do I leave, or do I stay?
I was born in Jerusalem, but have lived in the US for many years. And I will always be so proud to be an Israeli and a Jew.
In that moment, I asked myself: Ma Nishtana — what is different this year in New York, as antisemitism rises more than it ever has before?
Looking around, I thought about the Passover story, where there are two sources of power: Pharaoh and God.
Pharaoh had control, authority, and power over the Jewish people, but his power had limits. He could not stand against God.
In my early education in Jerusalem, in a Bait Yaakov school, I learned a simple truth — God is the King of all kings. That belief has carried the Jewish people through history.
That moment became my lesson of Passover in modern life.
The Jewish people did not leave Egypt when they felt safe or ready. They left with faith. They stepped into the unknown — vulnerable, exposed — and still moved toward freedom.
And here we are in 2026, at a time when antisemitism is rising in New York and all over the world, when being visibly Jewish brings tension.
So I made a choice — not to hide, but to be visibly Jewish without fear, wearing my Star of David crown in one of the most public places in the world.
From Jerusalem, where I was raised, to Times Square, where I stood that day, we end the Passover Seder each year with the words: “L’Shana Haba’ah B’Yerushalayim Habnuya” — Next year in the rebuilt Jerusalem.
We do this because Jewish identity has never depended on comfort — it has always depended on the choice to stand tall for our beliefs and our faith.
Ayelet Raymond is Miss Israel, Miss World Influencer, and Miss World International — the social media personality @KosherBarbie, and a proud voice for Israel.
Uncategorized
A Growing Majority of the World’s Jews Are Israelis
A drone view of Jerusalem with the Knesset, the Israeli parliament, in Jerusalem, Feb. 4, 2025. Photo: REUTERS/Ilan Rosenberg
A Jewish friend of mine made what I thought was an interesting observation the other day. We were chatting about world affairs, and he pointed out that to those who hate Jews, we are all Israelis — that those who carry out antisemitic attacks on Jews in synagogues or at Jewish gatherings, be it in Europe, North America or Australia, make no distinction between Jews and Israelis.
In fact, the distinction between Jews and Israelis has always been a blurred one in the Arab/Muslim world. The original 1988 Hamas policy document, for example, mentions Jews, not Israelis.
One of the October 7 attackers boasted to his parents in a phone recording found after the Hamas attack that he “killed Jews”: “Your son killed Jews … Mom, your son is a hero.” And antisemitism, including Holocaust denial and genocidal threats, has been a cornerstone of Iranian government policy for decades.
A the same time, it occurred to me that when it comes to demographics, a growing majority of the world’s Jews are in fact Israelis.
According to the Israel Central Bureau of statistics (CBS), the world Jewish population is about 15.7 million — still one million less than the pre-Holocaust number. (The numbers can vary, depending on the criteria used to define who is a Jew, but these figures are generally reliable).
Close to one half of the Jews in the world, 7.2 million out of a total Israeli population of over 10 million, now live in Israel. If we add the thousands of Israelis who immigrated from the Former Soviet Union who are not halachically Jewish, the number is even more impressive.
Moreover, the CBS also notes that virtually all of the growth in the world Jewish population is taking place in Israel. This is because the Jewish fertility rate in Israel is much higher than for Diaspora Jews.
Much of what I have said so far is not new. But what is rarely mentioned is the fact that a growing proportion of the Jewish Diaspora is now made up of Israelis.
As in all democratic societies, Israeli citizens are free to come and go, and emigration has always been a feature of Israeli population statistics, even during pre-state Mandatory Palestine. A report by the London-based Institute for Jewish Policy Research, notes that one million Israelis (Israeli nationals, and their children, including those born abroad) now live outside Israel. Two thirds live in the US and Canada, the remaining third in Europe.
While substantial numbers have emigrated to the UK and Germany, others have made their way to smaller countries, countries in which Jewish numbers had been declining because of low birth rates and emigration. Israelis now represent close to half of the Jewish population of Norway and Finland and over 20% of the Jewish communities in Bulgaria, Ireland, Spain and Denmark.
Yet, here is the strange thing. These numbers are somewhat fluid. Some Israelis return, even after an absence of several years. For example, in 2025, 24,500 Israelis returned to Israel. This urge to return is particularly evident during time of war, a period of maximum personal risk. Why? According to Dan Perry of The Jerusalem Post, this need to return during war is based on a mixture of patriotism and Zionist messaging.
I think there is a simpler explanation, especially now. At a time when Jews are under attack everywhere, Israel is the only place where they can fight back.
Jacob Sivak, a Fellow of the Royal Society of Canada, is a retired professor, University of Waterloo.
Uncategorized
Authentic Hasidic tales, translated into Polish
פֿאַר חסידישע מעשׂיות איז שטענדיק פֿאַראַן אַן עולם. אָט, אַ שטײגער, װעט באַלד אַרױס אַ נײַע דײַטשישע איבערזעצונג פֿון דעם פּױלישן שרײַבער סטאַניסלאַװ װינצענטס בעל־שם־טובֿ־לעגענדעס. װעגן דעם האָט זיך אַ מאָל (אױף פּױליש) באַקלאָגט דער ייִדישער קריטיקער בער מאַרק, אַז דװקא די „פֿינצטערע חסידות“ נעמט אױס בײַם ניט־ייִדישן לײענער־עולם.
דאָ ניט לאַנג האָט מען אױך אַרױסגעלאָזט פֿון ס׳נײַ די זכרונות פֿון עסטרײַכישן אױטאָר זאָמאַ (שלמה) מאָרגנשטערן, װאָס דערצײלט װעגן דער חסידישער גאַליציע פֿון זײַנע קינדער־יאָרן.
בנוגע דער באַליבטקײט און דעם כּישוף פֿון חסידיזם האָט װאָלף לאַצקי־באַרטאָלדי, מיט אַ יאָר הונדערט צוריק, געשריבן: „אונדזער ייִדישקײט איז פֿאַרגליװערט, אָבער מיט חסידות קאָן מען נאָך מגייר זײַן. והא ראַיה: משׂכּילים און פֿאַרשײַטע אַפּיקורסים האָבן זיך אומגעקערט צו ייִדישקײט אױפֿן װעג פֿון דער חסידות.“
אױך אין פּױלן איז לעצטנס אַרױס אַ נײַער באַנד חסידישע מעשׂיות. נאָר דאָס איז אַ בוך פֿון אַן אַנדער פֿאַרנעם, פֿון אַן אַנדער מדרגה. דאָ גײט ניט דװקא אין חסידישן ראָמאַנטיזם, נאָר אין אַ זאַמלונג עכטע חסידישע מעשׂיות מכּל־המינים, איבערגעזעצטע אױף פּױליש. אַזאַ כּוללדיקע זאַמלונג באַװײַזט זיך צום ערשטן מאָל אין װאָסער ניט איז לשון.
נאָך אַ חידוש: דער באַנד פֿון כּמעט 1,000 זײַטלעך גײט אַרױס אין דער ערשטער סעריע פֿון דער פּוילישער „נאַציאָנאַלער ביבליאָטעק“. אין דער צװײטער סעריע גיט מען אַרױס װערק פֿון דער „פֿרעמדער“ ליטעראַטור, אין דער ערשטער — װערק פֿון דער פּױלישער ליטעראַטור גופֿא. ס׳איז ניט דאָס ערשטע מאָל װאָס מע נעמט אַרײַן אין דער ערשטער סעריע אױך װערק אָנגעשריבענע לכתּחילה אױף אַן אַנדער שפּראַך. ס׳איז אָבער פֿון די געצײלטע בענד װאָס נעמען אַרײַן ליטעראַטור ניט פֿון קײן קריסטלעכע מחברים, און דערצו פֿון אַ נאַציאָנאַלער מינדערהײט.
ניט געקוקט אױף דעם פֿאַקט װאָס אָט די געקליבענע חסידישע מעשׂיות זאָלן מיט זיך פֿאָרשטעלן אַ חלק פּױלישע קולטור־נחלה, רעכנט מען זיך אָבער ניט מיט קײן מלוכישע גרענעצן. פֿאַרקערט, מע האָט זיך באַמיט צונױפֿזאַמלען מעשׂיות פֿון גאַנץ ייִדישלאַנד, אױך פֿון די „נײַע“ גלותן מעבֿר־לים, און פֿון אַלע תּקופֿות.
אױך זשאַנערן פֿון פֿאַרשײדענע סאָרטן זײַנען דאָ פֿאַראַן: לענגערע דערצײלונגען, כּמו־װיסנשאַפֿטלעכע כראָניקעס און גאָר קורצע מעשׂהלעך. לאָמיר עפּעס פּאָסמאַקעװען פֿון אָט דער פֿיל־מיניקער זאַמלונג.
נאַט אײַך אַ מעשׂה פֿון די סאַמע ערשטע דורות חסידישע גוטע־ייִדן: די הײליקע ברידער ר׳ אלימלך און ר׳ זושע זצ״ל זײַנען אַװעק אָפּריכטן גלות כּדי צוצוציִען ייִדן צו חסידות. זײ האָבן אַזש אָנגעשפּאַרט ביז צו דער דײַטשישער גרענעץ אין קאַטאָװיץ. װען זײ האָבן זיך גענומען גײן װײַטער, האָט זיך אָבער באַװיזן דער שׂטן און געזאָגט זײ: טאָמער װעט איר אַריבער די דײַטשישע גרענעץ, טאָ זײַט װיסן אַז דעמאָלט װעל איך פֿאַרװאַנדלען אַלע ייִדן — אין חסידים. די ברידער האָבן זיך שטאַרק איבערגעשראָקן, אַז זײ האָבן דערזען, װי שלעכט ס׳װעט זײַן פֿאַר דער חסידות, װען די ברײטע מאַסן זאָלן זיך אײַנשליסן אין אירע רײען, װאָרן דעמאָלט װעט די חסידות אין גאַנצן פֿאַרלױרן גײן. און זײ האָבן זיך אומגעקערט אַהײם, אין זײער לאַנד.
טשיקאַװע: יענע ערשטע פֿאַרשפּרײטער פֿון חסידישקײט האָבן גאָר מורא געקראָגן זײער נײַע תּורה זאָל זיך ניט צעשפּרײטן צו פֿיל, כּדי זי זאָל חלילה ניט אָנװערן איר תּמצית. אַנדערש מיט עטלעכע דורות שפּעטער — אַזאַ מין ליטעראַרישער נבֿיא פֿונעם בעל־שם־טובֿס תּורה װי מאַרטין מרדכי בובער האָט דאָך געהאַלטן, אַז דאָס פֿירט דװקא ער צוריק צום לכתּחילהדיקן קװאַל, װען ער האָט ברײט אױפֿגעפּראַלט „די שערי־תּשובֿה פֿון חסידישן ראָמאַנטיזם“. אַזױ צי אַנדערש, האָט די ליטעראַרישע חסידות לױט בובערס און פּרצעס נוסח טאַקע אַנטפּלעקט דעם „נפֿשות־באַשאַפֿנדיקן כּוח“ פֿון דער חסידות (ציטאַטן פֿון לאַצקי־באַרטאָלדי).
די אַרױסגעבער פֿון דער פּױלישער אַנטאָלאָגיע „חסידישע מעשׂיות“, די פֿאָרשער מאַרטשין װאָדזשינסקי און װױטשיעך טװאָרעק, זשאַלעװען ניט קײן כּוחות אױף מפֿרסם צו זײַן דאָס בוך. אַחוץ די געװײנטלעכע מיטלען — ליטעראַרישע אָװנטן, נסיעות אױף ביכער־ירידן, ראַדיאָ־אינטערװיוען און דאָס גלײַכן — לאָזן זײ אַרױס אַ שײנע סעריע פֿילמעלעך מיט מער־װײניקער באַרימטע פּערזענלעכקײטן װאָס לײענען אָדער דערצײלן איבער מעשׂיות פֿון דער אַנטאָלאָגיע.
די אױבן געבראַכטע מעשׂה, למשל, לײענט זײערער אַ קאָלעגע פֿון ברעסלױער אוניװערסיטעט, דער פֿילאָלאָג יאַן מיאָדעק. מיאָדעקן קען אין פּױלן שיִער ניט יעדעס קינד. ער גיט שױן צענדליקער יאָרן עצות װי אַזױ צו רעדן אַ לײַטיש פּױליש. בײַ גלײַך מיט די אַנדערע פֿאָרלײענער, גיט אױך מיאָדעק אַ מאָל צו אַ זאַץ בשעתן לײענען. דער רבי ר׳ אלימלך און זײַן ברודער ר׳ משולם־זושע קערן זיך אום אַהײם, אין זײער לאַנד — קײן פּױלן, הײסט עס, גיט צו מיאָדעק און קוקט דעם צושױער־עולם אין די אױגן אַרײַן.
פֿאַרשטײט זיך אַז די אַרױסגעבער האָבן ניט אײנע אַליין באַװיזן אױפֿטאָן אַזאַ עובֿדה פֿון „אומקערן אַהײם“ די פּױלישע צדיקים מיט זײערע מעשׂיות. זײ האָט געהאָלפֿן אַ גאַנצע בריגאַדע איבערזעצער: צװישן זײ זײַנען דאָ דערפֿאַרענע מיט אַ לאַנגן סטאַזש און אַ נאָמען, נאָר אױך אָנהײבער אינעם פֿאַך, תּלמידים פֿון די אַרױסגעבער, װאָס האָבן זיך אַזױ אַרום געדרוקט צום ערשטן מאָל. צו זאָגן דעם גאַנצן אמת, בין איך הקטן אַלײן בײַגעװען בײַ די ערשטע שטאַפּלען פֿון פּראָיעקט. אַזױ האָב איך געקענט זען אַז מע לאָזט ניט אױף הפֿקר די איבערזעצער, נאָר מע זאָרגט מע זאָל זײ געבן אַן אָרנטלעכן אַרײַנפֿיר אינעם חסידיזם.
דערמיט האָט זיך פֿאַרנומען ניט אַבי װער, נאָר װיכטיקע מומחים, בתוכם די לינגוויסטקע לילי קאַהן װאָס האָט אײַנגעפֿירט דעם עולם אין די כּללים פֿון חסידישן לשון־קודש, צי דער היסטאָריקער גדי סגיבֿ (סאַגיװ) װאָס האָט אָפּגעהאַלטן אַ װאַרשטאַט װעגן חסידישן שטײגער דערצײלן מעשׂיות.
אױך דער פּױלישער לײענער װאָס נעמט אין האַנט אַרײַן דעם באַנד „חסידישע מעשׂיות“, איז זוכה צו אַן אַרײַנפֿיר, װי גאָט האָט געבאָטן. די רעדאַקטאָרן זײַנען מקדים די דערצײלונגען מיט „אַ װאָרט אַפֿריִער“ פֿון אַ צװײ הונדערט זײַטלעך — אַ מין מאָנאָגראַפֿיע פֿאַר זיך און, בײַם הײַנטיקן טאָג, דער סאַמע גרונטיקער טראַקטאַט װעגן חסידיזם װאָס איז פֿאַראַן אױף דער פּױלישער שפּראַך.
די מעשׂיות גײען לױטן כראָנאָלאָגישן סדר. װײַטער האָט מען זײ אײַנגעטײלט לױט געאָגראַפֿיע און טעמעס. לאָמיר צום סוף ברענגען נאָך צװײ בײַשפּילן. אינעם חלק װעגן חורבן און װידערגעבורט געפֿינען מיר אַ מעשׂה — װעגן פּױלישן פּױפּס, יאַן פּאַװעל דעם צװײטן. דער בלאָזשעװער רבי, ר׳ ישׂראל שפּיראָ, גיט דאָרט איבער אַז אַ פּױפּס איז ער געװאָרן — אין זכות פֿון אַן עצה װאָס ער, יאַן פּאַװעל, דעמאָלט אַ יונגער גלח אױפֿן נאָמען קאַראָל װױטילאַ, האָט געעצהט אַ פּאָליאַטשקע פֿון די חסידי־אומות־העולם װאָס האָט אױסבאַהאַלטן אַ ייִדיש ייִנגל פֿון די נאַצישע רוצחים, אַז זי דאַרף איבערגעבן דאָס קינד די אַמעריקאַנער ייִדישע קרובֿים, עס זאָל װאַקסן בײַ די אײגענע און טאַקע אַ ייִדיש קינד.
אַז מע האַלט שױן בײַ חסידישע מעשׂיות װעגן די קאַטױלן, איז אָט נאָך אַן אינטערעסאַנטע דוגמא, אַ מעשׂה װעגן כּוח פֿון דערצײלן מעשׂיות. אַ מאָל איז געװען אַ ייִד, און זײַן װײַב האָט ניט געבױרן קײן קינדער, האָט ער געבעטן אַן עצה בײַ ר׳ מרדכי טשערנאָבליער און ר׳ ישׂראלטשקע רוזשינער זי״ע, װאָס האָבן זיך פּונקט פֿאַרהאַלטן אין אײן שטעטל. דעמאָלט האָט דער רוזשינער רבי איבערגעגעבן אַ מעשׂה, אַ סגולה פֿאַר װײַבער װאָס קענען נעבעך קײן קינדער ניט האָבן.
ס׳האָט געטראָפֿן אין רױם, אַז אַ פֿרומער קריסט האָט געהאַט אַ טאָכטער, װאָס ער האָט זי געלערנט אַלע קאַטױלישע דינים און מנהגים. איז זי אונטערגעװאַקסן אַ געלערנטע. די יונגע פֿרױ האָט אָבער מקנא געװען די גלחים װאָס פֿאַרמאָגן אַ סך כּוח און מאַכט. האָט זי זיך איבערגעטאָן אין מאַנסבילשע קלײדער און איז אַװעק אין טעאָלאָגישן סעמינאַר. זי האָט אַזש אַריבערגעשטיגן אַלעמען דאָרט מיט איר בקיאות און קענטעניש. װען מע האָט געדאַרפֿט צוקלײַבן אַ נײַעם פּױפּס, האָט מען דעריבער אױסגעװײלט זי װי דעם ממלא־מקומו. איז זי אָבער אַראָפּ פֿון גלײַכן װעג און פֿאַרגאַנגען אין טראָגן. פּונקט װען מע האָט געהאַלטן אין פּראַװען אַ גרױסע חגא אױף די גאַסן פֿון שטאָט, האָט זי געקראָגן די װײען און געגאַנגען צו קינד. פֿון דעמאָלט אָן איז מען בודק צי דער מענטש איז ניט אַ מאָל אַ נקבֿה, אײדער מע קלײַבט אים אױס פֿאַר אַ פּױפּס.
בײַם פֿאַרענדיקן די מעשׂה האָט דער רוזשינער באַלד אױסגערופֿן: מזל־טובֿ, דײַן װײַב קומט אַ מזל־טובֿ, זי האָט ערשט געהאַט אַ זון. די דאָזיקע מעשׂה טוט אַ פּעולה, אַפֿילו אַ פּשוטער בשׂר־דם זאָל זי איבערדערצײלן.
אױך דעם פּױלישן לײענער־עולם קומט אַ מזל־טובֿ װאָס ער האָט זוכה געװען צו אַזאַ גאָלדענעם צוגאָב צו דער פּױלישער קולטור־ירושה. ס׳װילט זיך אױך מאַכן אַ שהחיינו לכּבֿוד די חסידישע מעשׂיות װאָס מע האָט זײ אײַנגעבירגערט אינעם פּױלישן ליטעראַרישן קאַנאָן אױף אַזאַ לײַטישן אופֿן.
The post Authentic Hasidic tales, translated into Polish appeared first on The Forward.