Uncategorized
Rachel Freier is one unusual woman: civil court judge, parademic, Hasid and mother of 6
Rachel “Ruchie” Freier was the first Hasidic woman to be elected a civil court judge in New York. That is just one of many accomplishments for this mother of six who blows away preconceived ideas about what religious Jews can accomplish in the secular world.
Freier also formed B’Derech, a nonprofit that helps provide education for adolescents in the Hasidic community. And she became a paramedic after she helped found Ezras Nashim, an all-women’s volunteer EMT service. What unites her various roles is a desire to serve God, she says, and that’s what keeps her rooted in her religious upbringing.
In our interview, she discusses the changing public perception of Hasidim and relations between religious and secular Jews.
There have been a string of books and TV series on Jews who have rejected Hasidism. What do you think of the negative portrayal of Hasidism in the media?
That’s a great question, and it’s always bothered me going back years ago. I think now that there’s so much social media and so much more access, Hasidim are coming forward and opening up. A little bit of that misunderstanding has been cleared. When people choose to be insular—and for good reasons—these are going to be the side effects of insularity. While there’s a lot of good to be done when you want to insulate your family and your children from outside forces, there’s some information that the outside should get to know.
You are the first Hasid to serve in many of your roles. Do you feel pressure to represent all Hasidim in public life?
I always make it very clear that I just speak for myself. But when I speak my own opinion, it opens up a lot of windows and doors that were shut previously. So, it wasn’t like some umbrella agency said, “Ruchie here is our representative. Listen to what she’s saying because she is the voice of the people.” No, and the fact that I’m not any official representative gives me much more latitude to sit down on the sofa and just talk and share things without thinking about what my boss wants me to say. I only have to answer to God.”
Are you stretching what is considered acceptable for women to accomplish in your community? And do you face any kind of backlash?
It depends on what capacity. I do many things in terms of serving in law and being a judge. I don’t have backlash for that. In my volunteer work, where I created a volunteer EMS agency for women, I have backlash. It depends on who you’re referring to because people have to understand that Hasidim are not monolithic. We don’t always agree on everything. And that’s perfectly fine.
You have six children, grandchildren, and a full career and public life. What is the secret to juggling it all?
One thing I have is a very supportive husband and a supportive mother. If you don’t have the support of your family, of your loved ones, then you’re really climbing an uphill battle. That’s what makes it possible. And the other thing is I pray a lot. I’m doing this with the intention only of creating a kiddush Hashem, to sanctify God’s name. That’s my only goal. I don’t do this for any financial gain. I do it because I feel that the more we understand each other, the more bridges can be made. I speak to diverse audiences, and they always say, by the time I finish speaking, that we have more in common that unites us than that which divides us.
That’s one of the themes of the Z3. What is the state of relations now between religious and secular Jews right now?
As time has gone on, and the Hasidim have multiplied and become a larger population, we’re more open to understanding that while we’re insular, there are segments of society that we can participate in. We see they have gone on to college and have gone out to work. They can’t be ignored anymore. Maybe in the past generation, we were dealing with Holocaust survivors, and they were happy just rebuilding and sticking together as a tight-knit community. Now, as third-generation Americans, we are participating more in the American system in a good way.
How does your background in Judaism impact the decisions you make in a legal setting?
What’s really interesting is the court itself is always looking for diversity on the bench, And the reason for that is to have a bench that’s more understanding of the people that we serve. Everybody’s a human being with their own unique background—whether it’s someone on the bench with a strong Jewish background or a Catholic background. The fact that I have a religious upbringing helps the bench with the Torah values of pursuing justice. And the Mishnah is replete with admonishing judges on how they have to behave. The religious values that I was raised with give me the foundation that I need to be the best judge that I can be.
You mentioned that you speak to a diverse group of people in your work. What do you think unites us all as Jews?
What unites us, first of all, is our heritage, that we’re one nation. And no matter how you look at another person, at the end of the day, that’s one very important part that unites us. But what happens is there’s so much fluff that gets in the way. The typical thing that I’m going to hear from anybody who doesn’t really know Hasidim is, “They don’t work.” I know so many people who really work hard to make a living. It’s one of these statements that have been passed down for decades. They also say, “They don’t like us. They hate us.” How do you know? You ever invite someone to your home for a Shabbos dinner and try to be friendly? Maybe if you were friendly, you’d get a different reaction. Sometimes, stereotypes and politics get in the way. That’s why I like the Z3 concept. Take them out of where they’re always sitting, put them in a different place, put them together, and say, “Talk. Just start talking.” And it may just change the way you think.
—
The post Rachel Freier is one unusual woman: civil court judge, parademic, Hasid and mother of 6 appeared first on Jewish Telegraphic Agency.
Uncategorized
VIDEO: Literature scholar Nathan Cohen speaks about ‘shund’ literature
נתן כּהן, דער אָנגעזעענער פֿאָרשער פֿון דער ייִדישער ליטעראַטור בײַם בר־אילן אוניווערסיטעט, האָט לעצטנס געהאַלטן אַ רעפֿעראַט אויף ייִדיש אין מינכן, דײַטשלאַנד, וועגן דער ייִדישער מאַסן־ליטעראַטור (דער עיקר, שונד־ליטעראַטור) צווישן 1860 און 1914.
דער נאָמען פֿונעם רעפֿעראַט, „ביכער פֿאַר אַלע“, איז געווען אַ רמז אויפֿן פֿאַרלאַג פֿונעם זעלבן נאָמען, וואָס זײַן שליחות איז געווען צו מאַכן די וועלטלעכע ייִדישע ליטעראַטור מער צוטריטלעך און וואָלוועלער פֿאַר די אָרעמע ייִדישע מאַסן.
די לעקציע, וואָס כּהן האָט געהאַלטן דעם 17טן יוני אינעם לודוויג־מאַקסימיליאַנס־אוניווערסיטעט, איז געווען טייל פֿון אַ יערלעכער טראַדיציע אין מינכן, אײַנגעפֿירט אין 2011 — דעם שלום־עליכם־רעפֿעראַט אין אָנדענק פֿון עוויטאַ וויעצקי, ז״ל. אַרום זיבעציק מענטשן זענען געקומען הערן דעם רעפֿעראַט, און נאָך אַ פֿופֿציק האָבן זיך צוגעהערט דורך דער אינטערנעץ. די אונטערנעמונג איז געשטיצט געוואָרן דורכן קולטור־צענטער פֿון דער מינכנער קהילה און דורך דער קושנער־פֿונדאַציע.
מיט אַ טאָג פֿריִער האָט כּהן געגעבן אַן אַרײַנפֿיר צו דער טעמע פֿאַר אַ גרופּע אָרטיקע ייִדיש־סטודענטן. ווי מע האָט געהערט פֿון די אָפּרופֿן נאָכן קלאַס, האָט נישט נאָר דער תּוכן, נאָר אויך כּהנס אופֿן רעדן גופֿא פֿאַרכאַפּט די תּלמידים. בײַ עטלעכע סטודענטן איז דאָס געווען צום ערשטן מאָל וואָס זיי הערן אַ גאַנצענע לעקציע אויף ייִדיש, און דערצו נאָך – פֿון אַן אומבאַקאַנטן לערער.
אינעם רעפֿעראַט גופֿא דעם צווייטן טאָג האָט כּהן אָנגעהויבן מיט אַ היסטאָרישן אַרײַנפֿיר, דערקלערנדיק ווי אַזוי און ווען עס האָט זיך אָנגעהויבן פֿאַרשפּרייטן די ייִדיש־וועלטלעכע ליטעראַטור און וואָסער ראָלע האָט אין דעם געשפּילט די ייִדישע פּרעסע, אָנהייבנדיק מיטן אַמאָליקן ייִדישן וואָכנבלאַט „קול מבֿשׂר“.
אין צוואַנציקסטן יאָרהונדערט האָבן זיך די ייִדישע צײַטונגען גענומען פֿאַרשפּרייטן אַלץ מער און מער. אין וואַרשע אין 1906 האָט מען אַרויסגעגעבן אַ סך מער ייִדיש־שפּראַכיקע צײַטשריפֿטן ווי העברעיִשע אָדער פּויליש־ייִדישע. האָבן די ייִדישע צײַטונגען געמוזט אויסהאַלטן אַ שטאַרקע קאָנקורענץ, און איין מיטל אין קאַמף איז געווען צו דרוקן די ראָמאַנען אין המשכים (אָדער, ווי מע פֿלעגט עס רופֿן אויפֿן דײַטשמערישן שטייגער – „אין פֿאָרזעצונגען“). אַ בולטער בײַשפּיל פֿון אַזאַ „ראָמאַנען“־קאָנקורענץ געפֿינט מען אין די צוויי וואַרשעווער טאָגצײַטונגען, „הײַנט“ און „מאָמענט“.
די לעקציע האָט כּהן אילוסטרירט מיט אָן אַ שיעור בילדער, ניט נאָר פֿון די צײַטונגען, נאָר דער עיקר אויך פֿון די שיינע שער־בלעטלעך פֿון די אַרומגערעדטע ראָמאַנען; צווישן זיי — ניט ווייניק ווערק פֿון די ייִדישע „שונד“־מחברים אײַזיק־מאיר דיק און שמר. אָט נעמט למשל אַזאַ טיטל: „די בלינדע יתומה, אָדער צווישן טיגערן“ פֿון שמרן, געדרוקט אין 1892.
גרויס הנאה האָט דער עולם געהאַט קוקנדיק אויף ייִדישע באַאַרבעטונגען פֿון אַזעלכע באַקאַנטע ווערק ווי „שערלאָק האָלמס“, „ראָבינזאָן קרוזאָ“ און „מאַקס און מאָריץ“ — אַן אילוסטרירטע דײַטש־שפּראַכיקע דערציילונג פֿון 1865. כּהן האָט זיך באַזונדער אָפּגעשטעלט אויף די דעמאָלטיקע נאָרמעס פֿון איבערזעצן, אויף דער נטיה צו פֿאַרייִדישן פֿרעמדשפּראַכיקע ווערק: אָט הייסט למשל ראָבינזאַן קרוזאָס געפֿונענער חבֿר ניט „פֿרײַטיק“ ווי אין אַנדערע לשונות, נאָר דווקא „שבת“.
מיט פֿילצאָליקע קאָמישע בײַשפּילן האָט כּהן געפֿירט דעם עולם דורך דער געשיכטע פֿון ייִדישער ליטעראַטור, און בולט אָנגעוויזן ווי אַזוי זי האָט אַלע מאָל געזוכט אַ מיטל־ליניע צווישן די אַמביציעס און פֿאָדערונגען פֿון דער הויכער ליטעראַטור מיטן געוואַלדיקן נאָכפֿרעג בײַ די מאַסן נאָך אַ מער „צוטריטלעכער“ ליטעראַטור.
כּהן האָט אַזוי שיין און דראַמאַטיש באַשריבן די שונדראָמאַנען מיט זייערע סענסאַציאָנעלע קעפּלעך, אַז דער עולם איז שוין, דאַכט זיך, גרייט געווען צו קויפֿן און צו לייענען די ביכער. אַ שאָד וואָס קיין מוכר־ספֿרים איז דאָרטן ניט געווען!
דערצו האָבן אַ סך צוהערערס זיך געפֿרייט אַז זיי קענען הערן אַ לאַנגע לעקציע אויף ייִדיש. עטלעכע האָבן זיך אַפֿילו נאָכגעפֿרעגט וועגן ייִדיש־קורסן – וואָס דאָס איז אפֿשר די שענסטע פּעולה פֿון כּהנס רעפֿעראַט.
כאָטש מע האָט אין אָנהייב 20סטן יאָרהונדערט אָפֿט געהאַלטן ייִדיש פֿאַר אַ „זשאַרגאָן“ קען מען זאָגן אַז טיילווײַז „זשאַרגאָניזירט“ מען ייִדיש ביז הײַנט צו טאָג, ווײַל ס’רובֿ פֿונעם עולם אַסאָציִיִרט ייִדיש ראשית־כּל מיט מוזיק (און געוויינטלעך בלויז מיט איין געוויסן טיפּ מוזיק – קלעזמער) אָדער וויצן. מיט זײַן רעפֿעראַט האָט כּהן דערוויזן דעם היפּוך — אַז ייִדיש טויג יאָ פֿאַר אַן אַקאַדעמישער בינע, און אַז אַפֿילו וועגן אַזאַ „נידעריקער“ טעמע ווי שונד, קען אַ פּראָפֿעסאָר האַלטן אַן ערשטקלאַסיקע לעקציע.
כּדי צו הערן דעם גאַנצן רעפֿעראַט, גיט אַ קוועטש דאָ.
The post VIDEO: Literature scholar Nathan Cohen speaks about ‘shund’ literature appeared first on The Forward.
Uncategorized
For the first time in decades, Israelis have something to vote for — not just against
As an Israeli-American, I’ve had a front-row seat to the successes, failures, blind spots and breakthroughs of political movements in both places.
One difference has always stood out to me. Americans occasionally get to experience something many Israelis have not felt in a very long time: the opportunity to vote not only against something, but for something.
And that may be the greatest political challenge facing Israel today.
Because before politics is about power, it is about imagination. Before a movement becomes viable, people have to believe that something different is possible.
Last week, leaders of the Israel-Palestinian peace activism group Standing Together launched a new political party in Israel: Makom Lekulanu, which translates to “a place for us all”.
Predictably, the conversation immediately turned to electoral math. Will the party cross the threshold required to enter parliament? Will it weaken other opposition parties? Will it matter in a political system dominated by larger forces?
These questions are understandable. But they overlook what may be the most important thing the new party does: challenging the conviction, which Prime Minister Benjamin Netanyahu and his allies have worked to instill in Israelis, that no genuine political alternative to our grim status quo exists.
The damage predates the crises that have defined Netanyahu’s current term as prime minister: the corruption scandals, the attacks on democratic institutions, the devastation of Oct. 7, and the ensuing catastrophes in Gaza and now the wider region. Since the Second Intifada, Israelis have been taught to think of politics primarily as crisis management. Fear has become synonymous with realism, and hope has become synonymous with naïveté.
Election after election, the horizon has narrowed, and so has the Israeli political imagination. The possibility of fundamental change has seemed to disappear from view.
Students of political change have long observed that transformative moments rarely begin with majorities. More often, they begin with a shift in what people believe is possible.
Standing Together spent years working toward such a shift, long before launching a political party.
Jewish and Palestinian activists joined together to model a different vision of citizenship. They delivered temporary bomb shelters to Bedouin communities neglected by the state. They organized protection for Arab bus drivers threatened by Jewish extremists. They led humanitarian aid convoys toward Gaza despite enormous political pressure and public hostility.
None of these actions changed the balance of power in Israel. But they allowed people to begin experiencing a different version of what Israel could be — a place where Jewish-Palestinian partnership can be practical rather than theoretical, where solidarity can thrive even amid war and trauma, and where citizenship can mean taking responsibility for one another, rather than merely defending one’s own group.
Creating a clear sense that a better kind of civic life is possible, and showing what it could look like, is a tactic that powered Barack Obama to the presidency in the United States. It helped Sen. Bernie Sanders reshape American politics despite never winning a major party nomination for the presidency. It’s won a wave of recent progressive victories in New York City, where I live, which have been fueled by a politics of solidarity and shared purpose rather than grievance alone.
It’s no accident that former Comptroller Brad Lander, one of those New York progressives, has deep relationships with the leaders of Standing Together. A shared ethic — the conviction that the futures of all people in a land are intertwined, whether we acknowledge it or not — lies at the core of both American and Israeli progressivism.
There’s reason to hope that Makom Lekulanu could create momentum in Israel similar to that which politicians like Lander have created in the U.S. The party’s name echoes a 2008 political campaign in Tel Aviv led by Dov Khenin called Ir Lekulanu, or “a city for all.” Khenin, who advocated for affordability, environmental sustainability and democratic participation, began that race polling very low and finished with more than a third of the vote. He lost the election, but he changed the political conversation and inspired a generation of activists who understood that campaigns can succeed even when they do not win.
The party’s name also evokes Eretz Lekulam, “a land for all,” a joint Israeli-Palestinian movement advancing innovative political frameworks — including confederation — for resolving the conflict. Last year, Standing Together adopted Eretz Lekulam’s political platform, becoming one of the few major political actors willing to articulate a comprehensive proposal for equality, freedom and shared belonging for Israelis and Palestinians.
Whether one agrees with every element of that plan is ultimately less important than the fact that it exists. In today’s Israel, fully articulated visions of the future have become surprisingly rare.
Will Makom Lekulanu succeed electorally? I have no idea. But the most important question facing Makom Lekulanu is not whether it can immediately cross an electoral threshold. It is whether it can help Israelis feel hopeful again. Can they picture a politics not organized entirely around fear? A Jewish-Palestinian partnership that’s a source of strength rather than a threat? A future that is more than just a better-managed version of the present?
Because before people build a different future, they must first be able to imagine one.
The post For the first time in decades, Israelis have something to vote for — not just against appeared first on The Forward.
Uncategorized
Pinchas, this week’s Torah portion, is hard to stomach today
אין דער פֿריִערדיקער פּרשה האָבן מיר געלייענט, ווי אַזוי דער מואָבֿישער מלך בלק, בשותּפֿות מיטן בייזן כּישוף־מאַכער בלעם, האָט אַרײַנגעשיקט פֿרעמדע פֿרויען צו די ייִדן, כּדי זיי צו פֿאַרפֿירן צו דינען עבֿודה־זרה.
אַהרנס אייניקל פּינחס האָט דערזען, אַז זמרי, דער נשׂיא פֿונעם שבֿט־שמעון האָט אָנגעהויבן אָפֿענערהייט אַן אינטימע באַציִונג מיט אַ געוויסער נישט־ייִדישער פֿרוי, כּזבי. די חז״ל דערקלערן, אַז דאָס איז געווען בלקס טאָכטער. פּנחס האָט אַרויסגעכאַפּט אַ שווערד און דערהרגעט דאָס פּאָרל; אַ מגפֿה, וואָס האָט דעמאָלט געבושעוועט צווישן די ייִדן, האָט זיך אָפּגעשטעלט. הגם פּנחס איז לכתּחילה נישט געווען אַ כּהן, האָט אים דער אייבערשטער פֿאַר זײַן קנאָות געגעבן די כּהונה.
אַן אַנדער וויכטיקער פּערסאָנאַזש, וואָס ווערט שפּעטער באַטראַכט אין דער הײַנטיקער סדרה, איז יהושע בן נון. בײַם סוף פֿון די פֿערציק־יאָריקע וואַנדערונגען אין מידבר, האָט דער אייבערשטער געהייסן משה רבינו פֿאַר זײַן טויט אָנצושטעלן יהושע בן נון ווי דעם קומענדיקן מנהיג פֿונעם גאַנצן כּלל־ישׂראל.
פֿון דער הײַנטצײַטיקער פּערספּעקטיוו, זענען פּנחס און יהושע זייער צווייפֿלהאַפֿטיקע פּערסאָנאַזשן. אין הלכה איז פֿאַראַן אַ באַקאַנטע דעה, לויט וועלכער דער תּורה־איסור חתונה צו האָבן מיט אַ נישט־ייִדישער פֿרוי איז חל בלויז אויף די „שבֿע עממין‟, די זיבן אוראַלטע פֿעלקער פֿון ארץ־כּנען. כּזבי איז געווען פֿון בנות־מדין, אַן אַנדער פֿאָלק. אויב זמרי וואָלט מיט איר חתונה געהאַט, וואָלט עס לויט אַ גאַנצער ריי ראשונים און אַחרונים געווען בלויז אַן איסור מדרבנן. דווקא פֿון דער מעשׂה מיט פּנחסן לערנען מיר אָפּ, אַז אין אַ זעלטענער סיטואַציע קומט פֿאַר אַזאַ אינטימער באַציִונג אַ חיובֿ־מיתה. זמרי האָט פֿאַרבראַכט מיט דער מדינישער פּרינצעסין אָפֿענערהייט, פֿאַר די אויגן פֿון אַ גאַנצן מנין ייִדן, דערפֿאַר האָט פּנחס געהאַט דאָס רעכט זיי צו דערהרגענען בשעת־מעשׂה. ווען כּזבי וואָלט נישט געדינט עבֿודה־זרה, וואָלט פּנחס אויך נישט געטאָרט עס טאָן אַפֿילו אין אַזאַ אויסטערלישער סיטואַציע.
מע קאָן זאָגן, אַז פּנחס איז אַ גאַנצער „אַנטיפּאָד‟ פֿון קורח. קורח האָט געגלייבט, אַז ער מעג אויך דינען ווי אַ כּהן און האָט אָרגאַניזירט אַן אויפֿשטאַנד קעגן משה רבינו. אין אַ געוויסער מאָס, האָט ער געהאַט ריכטיקע משיחישע כּוונות, אָבער אויסגעמישט מיט גאווה. פּנחס האָט דווקא נישט געהאַט קיין ספּעציעלן פּלאַן. כּדי צו פֿאַרטיידיקן די תּורה האָט ער זיך באַנוצט מיט אַ שווערד, און צוליב דעם געוואָרן אַ כּהן. על־פּי קבלה ווערן די כּהנים אַסאָציִיִרט מיט דער מידת־חסד; הגם פּנחס האָט אָנגעווענדט אַ בלוטיקן מעטאָד פֿון זײַן מעשׂה־קנאָות, האָט ער דערמיט אַ פּנים געטאָן אַ גרויסן חסד דעם גאַנצן ייִדישן פֿאָלק.
פֿונדעסטוועגן, קלינגט די מעשׂה שרעקלעך פֿאַר אַ הײַנטצײַטיקן לייענער. מע מעג דרשענען וועגן דער סאָציאַלער סכּנה פֿון געמישטע חתונות, אָבער קיין רבֿ וועט נישט פּראָפּאַגאַנדירן די מעשׂה־קנאָות ווי אַ פּראַקטישן מעטאָד. הײַנט וועט אַ נאָרמאַלער מענטש נישט פֿאָרלייגן צו לייזן סאָציאַל־דעמאָגראַפֿישע פּראָבלעמען מיט אַ שווערד.
די מקובלים און חסידישע צדיקים דערקלערן די אינערלעכע דינאַמיק פֿון דער הײַנטיקער פּרשה. זמרי איז געווען אַן עכטער תּלמיד־חכם. ער האָט געוווּסט, אַז כּזבי האָט אַ ייִדישע נשמה און געוואָלט אויף אַן אויסטערלישן ווילדן אופֿן ווײַזן די אַנדערע ייִדן, אַז צוליב זײַנע פּערזענלעכע השׂגות מעג ער זיך מיט איר מזווג זײַן בפֿרהסיא. פּנחס וואָלט עס געקאָנט פֿאַרשטיין און דן צו זײַן זמרי לכף־ּזכות. דווקא צוליב דעם, וואָס ער האָט אויסגענוצט אַן אומגעוויינטלעכן קנאָות־מעטאָד, האָט דער באַשעפֿער אויף אַ חידושדיקן אופֿן געביטן זײַן כּהונה־סטאַטוס.
אין דער הײַנטיקער סדרה ווערט ווײַטער אַנטוויקלט די טעמע פֿון אומגעריכטע חשבונות. עס טרעפֿן זיך צומאָל זעלטענע סיטואַציעס, ווען אַן אַגרעסיווער אַקט לשם־שמים ווערט אין די אויגן פֿונעם באַשעפֿע פֿאַררעכנט פֿאַר אַ גרויסן חסד.
יהושע בן נון איז אַן אַנדער פֿיגור, וואָס קאָן בײַ אַ מאָדערנעם לייענער אַרויסרופֿן אַ סך קשיות. אויב מע נעמט אָן דעם תּנ״כישן ספֿר־יהושע כּפּשוטו, שאַפֿט זיך אַ פֿינצטערער אײַנדרוק, אַז אונטער זײַן פֿירערשאַפֿט האָבן די ייִדן אויסגעהרגעט גאַנצע פֿעלקער אין ארץ־כּנען. געוויסע מאָדערן־אָרטאָדאָקסישע מפֿרשים טײַטשן אָפּ דעם ספֿר־יהושע שלא־כּשפּוטו. למשל, דער פֿרומער פּראָפֿעסאָר־היסטאָריקער לאָרענס שיפֿמאַן האָט באַמערקט, אַז אין די שפּעטערדיקע תּנ״כישע ספֿרים פֿיגורירן גאַנץ אָפֿט די זעלבע פֿעלקער, וועלכע יהושע האָט, כּלומרשט, אומגעבראַכט. אַ צאָל אַנדערע היסטאָריקער באַטראַכטן יהושע ווי אַ מין רעוואָלוציאָנער, וואָס האָט געקעמפֿט בלויז קעגן געוויסע רישעותדיקע שיכטן, וועלכע האָבן באַזעצט די פֿעסטונג־שטעט אין ארץ־כּנען און האָבן עקספּלואַטירט די פּשוטע באַפֿעלקערונג.
די חז״ל לייזן די דאָזיקע עטישע פּראָבלעם אויף אַן אַנדער אופֿן. פֿאַר יעדער מיליטערישער אַקציע, האָט יהושע פֿאָרגעלייגט די כּנענים זיך אָפּצוזאָגן פֿון עבֿודה־זרה, שלום צו מאַכן מיט די ייִדן אָדער צו אַנטלויפֿן. בלויז די, וואָס האָבן זיך פּרינציפּיעל אָפּגעזאָגט פֿון אַלע אַנדערע אָפּציעס, האָט מען אויסגעהרגעט. דערצו, איז עס געווען דער איינציקער יוצא־מן־הכּלל, וואָס איז חל נאָר אויף די אוראַלטע כּנענישע פֿעלקער, וועלכע זענען שוין לאַנג נישט בנימצא אין דער וועלט.
לויט דער ייִדישער מסורה, האָט יהושע אַליין חתונה געהאַט מיט רחבֿ, אַ געוועזענע כּנענישע זונה, וועלכע האָט זיך מגייר געווען. לויט אַן אַנדער דעה, איז זי געווען בלויז אַ באַרימטע וווּנדער־שיינע בעל־הביתטע פֿון אַ האָטעל, צו וועלכער יעדער מאַן האָט געחלומט זיך אָנצורירן, אָבער למעשׂה האָט זי קיינעם נישט געלאָזט. עס באַקומט זיך אַן אינטערעסאַנטע אינווערסיע פֿון דער מעשׂה מיט זמרי און פּנחס, וואָס ווײַזט קלאָר, אַז נישט אַלע כּנענים האָט יהושע בן נון אויסגעהרגעט מיט אַ שווערד.
אַזוי צי אַזוי, טרעפֿן מיר זיך ווידער אין אונדזער פּרשה מיט אַ פּערסאָנאַזש, וועלכער איז באַקאַנט אין דער ייִדישער טראַדיציע ווי אַ גרויסער נבֿיא און צדיק, אָבער זײַנע מיליטערישע מעשׂים ווערן באַטראַכט ווי אַן אוניקאַלער אויסנאַם, וואָס מע טאָר נישט נאָכמאַכן. וואָס שייך פּנחסן, שטייט אין די פּראַקטישע הלכה־ספֿרים געשריבן, אַז „אין מורין כּן‟. זײַן קנאָות־מעשׂה געהערט צו דער קאַטעגאָריע פֿון ריין־טעאָרעטישע הלכות.
מע קאָן זאָגן, אַז מיט די דערמאָנטע צוויי פּערסאָנאַזשן שליסט זיך אַ גאַנצער ציקל פֿון אומגעוויינטלעכע פּערזענלעכע חשבונות אינעם חומש „במדבר‟. פֿריִער האָבן מיר געלייענט וועגן קרח, דעם משיחישן אויפֿשטענדלער; די מיצווה פֿון „פּרה אדומה‟, וואָס אַפֿילו שלמה המלך האָט זי נישט געקאָנט פֿאַרשטיין על־פּי שׂכל. מיט אַ וואָך צוריק האָט די פּרשה געטראָגן דעם נאָמען פֿון בלק, אַ רשע און שׂונא־ישׂראל, וועלכער האָט פֿאָרט געוויזן אַ מוסטער פֿון מסירת־נפֿש. פּנחס און יהושע בן נון רעפּרעזענטירן אַן אַנדער מין פּאַראַדאָקסאַלע מענטשן: צדיקים, וועלכע האָבן געדינט דעם אייבערשטן מיט אַ שווערד.
די תּורה ווײַזט אונדז אין דער הײַנטיקער פּרשה אַן אינטערעסאַנטן לעבנס־פּאַראַדאָקס. זמריס „פֿרײַע ליבע‟ האָט דערוועקט אין הימל די מידת־הדין, אָבער פּנחסן האָט זיך מיט גוואַלד־מיטלען אײַנגעגעבן צו דערוועקן די געטלעכע מידת־הרחמים. ביידע פּערסאָנאַזשן האָבן דעמאָנסטרירט דעם דאָזיקן פּאַראַדאָקס אויף היפּוכדיקע עקסטרעמע אופֿנים.
The post Pinchas, this week’s Torah portion, is hard to stomach today appeared first on The Forward.
