Uncategorized
A letter to my mother (memoirs)
— איר זײַט אַ ייִד, צי ניט? זאָגט מיר, זאָגט מיר, איר זײַט אַ ייִד!?
דאָקטער קאָגאַן איז געשטאַנען ווי אַ סטאַטוע און נישט געפֿונען קיין ווערטער. אין איין אויג האָט זיך בײַ אים אַנטוויקלט אַ נערוועזער צוק, און די ליפּן האָבן זיך בײַ אים געטרייסלט ווי א צאַפּלטיקע פֿיש, וואָס מ׳האָט איר אַרויסגעצויגן פֿון איר סבֿיבֿה, פון וואַסער. דאָקטאָר קאָגאַן האָט אויסגעזען, ווי מ׳האָט אים אַרויסגענומען פֿון זײַן סבֿיבֿה – דער הויפּטדאָקטער פֿון אַ מיליטער שפּיטאָל. מיטן גראָבן פֿינגער האָט ער פּרובירט צודריקן די אונטערשטע ליפּ צו דער אויבערשטער, נאָר אָן הצלחה.
די פֿרוי, וואָס האָט אים באַפֿאַלן מיט דער אומגעוויינלעכער פֿראַגע, איז געשטאַנען אַנטקעגן און געקוקט אויף אים מיט בייזע אויגן. זי האָט אַ פּנים געוואַרט אויף אַן ענטפֿער. דאָס האָט אים געגעבן אַ פּאָר מינוט צונויפֿקלײַבן זײַנע געדאַנקען. וואָס פֿאַר אַן ענטפֿער קען ער איר געבן? ער האָט ברייט אויפֿגעעפֿנט זײַנע שוואַרצע מידע אויגן, אַרומגערינגלטע מיט שווערע טונקעלע זעקעלעך, באַווײַזנדיק ווי דערשטוינט איז ער פֿון דער אומבאַקאַנטער פֿרוי און איר חוצפּה. זײַן פּנים האָט געקראָגן אַן אָפֿיציעלע מינע פֿון אַ רוסישן אָפֿיצער, און ער האָט ווי אַרויסגעשאָסן אַ צוגעגרייטן ענטפֿער:
— יאָ, חבֿרטע. איך בין אַ ייִד. נו, איז וואָס? וואָס ווילט איר מיט דעם זאָגן? מײַן פֿאַמיליע נאָמען איז קאָגאַן, דאָקטער פּאָדפּאָלקאָווניק קאָגאַן. און איר, חבֿרטע פֿרוי, פֿאַרגעסט נישט אַז מיר ביידע זענען סאָוועטישע בירגערס, — קאָגאַן האָט אויפֿגעהויבן זײַן ווײַזפֿינגער, — אין קיינע פֿאַלן טאָר מען דאָס נישט פֿאַרגעסן! קיין מאָל! — ער האָט אַ פּאַטש געטאָן מיט דער ברייטער דלוניע אויף זײַן ברוסט, באַפּוצטע מיט אַ ריי פֿון מעדאַלן און אַנדערע מיליטער צײכנס, – און איך, ווי איר זעט מיר, איך בין אַ מיטגליד פֿון דער קאָמוניסטישער פּאַרטיי. איך בין אַ פּאַרטיינער! פֿאַרשטייט איר, וואָס איך מיין?
— יאָ, יאָ…— האָט זי מיט אַ זויערער מינע געשאָקלט מיטן קאָפּ, פּונקט ווי זי וואָלט געהאַלטן בײַם ברעכן, — כ׳פֿאַרשטיי, וואָס איר מיינט. נאָר פֿאַר מיר זײַט איר קודם־כּל אַ ייִד. און אויב אַזוי, טאָ פֿירט זיך ווי אַ ייִד!
***
נו, וואָס זאָגט איר וועגן אַזאַ מאָדנעם שמועס צווישן צוויי ייִדן — מײַן מאַמען און דעם הויפּט דאָקטער פֿון דעם מיליטער שפּיטאָל, וווּ איך בין געלעגן? צו פֿאַרשטיין, ווי אַזוי האָבן זיי זיך געטראָפֿן, וועגן וואָס איז געגאַנגען די רייד, און וואָס איז פֿון דעם אַרויס, לאָמיר זיך אומקערן צום סאַמע אָנפֿאַנג, ווען מ׳האָט מיך האָספּיטאַליזירט מיט אַ לונגען־אָנצינדונג. געדענקט איר עפּעס אַזוינס? סײַדן איר האָט נישט געלייענט די מעשׂה מיט די „צוויי כּלות“. אין שפּיטאָל האָט מען מיך געבראַכט מיט יענעם לונגען־אַנצינדונג, קוים לעבעדיק! מ׳האָט מיר אוועקגעלייגט אין אַ פּאַלאַטע פֿאַר צוויי קראַנקע, און מ׳האָט מיך געהיילט מיט זעקס אוקאָלן אַ טאָג. זעקס אוקאָלן! דאַכט זיך מיט „פּעניצילין“, איך בין נישט זיכער. זיצן האָב איך שוין נישט געקענט — דער גאַנצער הינטן מײַנער איז שוין געווען צעשטאָכן.
נאָך איידער ווי איינע פֿון די צוויי „כּלות“ — טאָמקע — האָט מיך באַזוכט, האָב איך געהאַט דאָ אַ מער וויכטיקן גאַסט — מײַן מאַמען. זי האָט געקראָגן מײַן בריוו, און מיטן ערשטן אויטאָבוס געאַײַלט זיך צו מיר, זען וואָס טוט זיך מיט מיר, מיט איר קראַנקן סאָלדאַטיק. ווײַזט זיך אַרויס, אַז די בריוו דערגייען זייער שנעל, אַפֿילו אויב מ׳שרײַבט זיי אויף מאַמע־לשון, אויף ייִדיש. יאָ, איר האָט טאַקע גוט פֿאַרשטאַנען: דינענדיק אין דער סאָוועטישער אַרמיי האָב איך געשריבן מײַנע בריוו אויף ייִדיש. נישט אַלע, פֿאַרשטייט זיך, נאָר אַ גרויסע טייל פֿון זיי. ס׳ווענדט זיך צו וועמען דאָס בריוו איז אַדרעסירט געווען.
צו מײַן באָבען למשל, וואָס האָט געוווינט אין מאָסקווע, האָב איך געשריבן אוודאי אויף רוסיש. צו מײַנע עלטערן מערסטנס אויף ייִדיש. וועגן דער צענזור האָב איך אַפֿילו נישט געטראַכט, פּשוט נישט געוווּסט אַז זי עקזיסטירט. מיט חדשים שפּעטער, ווען איך האָב שוין געדינט אין גוואַרדייסק, האָב איך געהערט פֿון אַנדערע זעלנער, אַז די סאָוועטישע אַרמיי פֿאַרמאָגט אַ ספּעציעלע אָפּטיילונג — „מיליטער צענזור“. וואָס טוען די מענטשן, וואָס זיי דינען דאָרט? זיי לייענען פֿרעמדע בריוו, אונדזער בריוו, וואָס מיר שרײַבן. זיי מוזן זיי דורכקוקן איידער מ׳שיקט זיי אַוועק צו אונדזערע משפּחות. צו וואָס? וויסן מיט וועלכער אינפֿאָרמאַציע טיילן מיר זיך מיט אונדזער טאַטע-מאַמעס.
איר מיינט דאָך, אַז איך לאַך? איז טאַקע ניין. אַז אָך־און־וויי צו דעם געלעכטער! די צענזור לעבט און אַרבעט. אָבער אַ רחמנות אויף די צענזאָרן, וואָס זיי דאַרפֿן אויסטײַטשן אונדזערע קאַראַקולעס, אונדזער האַנטשריפֿטן. און ווען עס רעדט זיך וועגן אַן אַנדער לשון, נישט רוסיש, איז דאָך דאָס אַ דאָפּלטע אַרבעט. און אויב איך שרײַב אויף ייִדיש? ווער פֿון זיי קען ייִדיש? נאָר עס אַרט מיר? פֿון מײַנעטוועגן קענען זיי בלינד ווערן, ווען זיי וועלן לייענען מײַן ייִדישע פֿאַרדרייטע האַנטשריפֿט.
הקיצור, מײַן מאַמע איז געקומען, מיך אָנגעשטאָפּט מיט היימישע געקעכצן, געבעקס און פֿרוכטן. און זי האָט אויך געבראַכט בריוו פֿאַר מיר: פֿון מײַן טאַטן און פֿון דעם אָנקל חנן. כאָנקע, ווי איך האָב אים גערופֿן, האָט געוווינט אין ישׂראל און נישט געקענט קיין רוסיש, האָט ער געשריבן אויף ייִדיש אוודאי. בדרך־כּלל, זענען זײַנע בריוו אָנגעקומען צו אונדז אַהיים, און די עלטערן האָבן זיי שוין איבערגעשיקט צו מיר.
צווישן די בריוו, וואָס די מאַמע האָט מיר געוויזן, איז געווען אויך אַ בריוועלע פֿון מײַן קוזינע בתּיה, כאָנקעס איין־און־איינציקע טעכטערל. זי איז עלטער פֿון מיר אויף זיבן יאָר. ווען זי איז נאָך געווען אַ מיידל פֿון אַ יאָר פֿערצן, האָט זי זיך אויסגעלערננט ייִדיש, זאָל זי קענען זיך איבערשרײַבן מיט די קרובֿים אין ראַטנפֿאַרבאַנד, מיט אונדז, הייסט עס. איך און זי האָבן אויך געשיקט פֿאָטאָגראַפֿיעס איינער דעם אַנדערן. ווען זי האָט זיך דערוווּסט, אז איך קלײַב פּאָסט־מאַרקעס, האָט זי כּמעט יעדעס מאָל אַרײַנגעלייגט אין דעם קאָנווערט עטלעכע מאַרקעס פֿון ארץ־ישׂראל.
איך האָב נישט געוווּסט, אַז מײַנע בריוו עפֿנט מען דאָ אויך, אין שפּיטאָל, מיין אין. ווײַל וואָס איז דאָס פֿאַראַ באָרוועסער נאָמער? וואָס איז דאָס פֿאַראַ אָנשיקעניש? וואָס איז זייער עסק? דאָ היילט מען דאָך מענטשן, נישט זייערע מחשבֿות? ווען מײַן מאַמע וואָלט נישט געקומען מיט אַ ביקור־חולים, און ווען דער מיליטער־דאָקטער קאָגאַן וואָלט איר נישט אַרויסגערופֿן האַלטן מיט אים אַ „וויכטיקן שמועס“, ווי ער האָט זיך אויסגעדריקט, וואָלט איך קיין מאָל נישט געוווּסט וועגן די לאַנגע און פאַרדרייטע וועגן, וואָס מאַכן דורך מײַנע בריוועלעך, ביז זיי דערגייען צו מײַנע קרובֿים. אָבער, ווי איר זעט שוין, איז מײַן מאַמע יאָ געקומען צו מיר, און קאָגאַן האָט איר טאַקע אײַנגעלאַדן צו זיך אין קאַבינעט ארײַן.
אין דעם מיליטער־שפּיטאָל איז דאָקטער קאָגאַן געווען זייער א בכּבֿודיקער רופֿא, דער גרעסטער מומחה פֿון די אינערלעכע קראַנקײטן. און נישט נאָר דאָ. אין גאַנץ לעטלאַנד האָט מען געהאַלטן פֿון אים און גערעדט וועגן זײַנע מעדיצינישע הצלחות. מײַן מאַמע זינע האָט עס אוודאי נישט געוווּסט, און איך בין נישט זיכער, אַז דאָס האָט געהאַט בײַ איר אַ ווערדע. בײַ איר איז דער עיקר געווען זײַן אַ מענטש, און דער נאָך שוין די דיפּלאָמען אויפֿן וואַנט. און בפֿרט, וועס עס רעדט זיך וועגן אַ ייִד. קאָגאַן האָט געמאַכט אַ טעות, אַרויסרופֿנדיק מײַן מאַמען אויף אַ שמועס. זינע איז געווען אַ צו האַרטער ניסל פאַר זײַנע געלע פֿון ניקאָטין ציין. ער איז טאַקע געווען אַ גרויסער נאַטשאַלניק, אַ פּאָדפּאָלקאָווניק, אָבער ער האָט קיין אַנונג נישט געהאַט מיט וועמען האָט ער צו טאָן, מיט וועמען האָט ער זיך דאָ פֿאַרפּלאָנטערט.
די מאַמע האָט אָנגעקלאַפּט אין טיר, און פֿון יענער זײַט האָט זיך דערהערט אַ הוסט און אַ וואָרט: „וווידיטע!“ — גייט אַרײַן, הייסט עס. זינע האָט געעפֿנט די שווערע טיר, אַרײַן אינעווייניק און זיך אַרומגעקוקט. וואָס האָט גלײַך צוגעצויגן אירע אויגן, אין צימער איז נישט געווען קיין איין פֿענצטער. אַ גרויסע שווערע טיר, וואָס זי האָט אָקערשט פֿאַרמאַכט נאָך זיך, איז געווען באַצויגן מיט וואַטע־וואָל און באַדעקט פֿון אויבן מיט שוואַרצן לעדער, צוגעניטעוועט צו דער טיר מיט גרויסע טאַמבעקנע טשוועקעס. „דורך אַזאַ איזאָליאַציע קאָן מען נישט הערן וואָס עס טוט זיך פֿון דער צווייטער זײַט טיר,“ — האָט זי אַ טראַכט געטאָן. דער גאַסטגעבער האָט אויף איר געוואָרפֿן אַ שנעלן קוק, און אָפּגעשטעלט אירע געדאַנקען מיט אַן אויסגעשטרעקטער האַנט. ער האָט איר באַוויזן אויף אַ פּראָסטן הילצערנעם שטול:
— זיצט… ע… יאָ, זעצט זיך אַוועק…
וואָס איז דאָס פֿאַר אַ לשון? זינען איז גלײַך נישט געפֿעלן געוואָרן זײַן טאָן. „זעצט זיך אַוועק„. אַ שפּראַך האָט ער! נישט קיין „ביטע“, נישט קיין „גוט מאָרגן“, נישט קיין „אַנשולדיקט“. זיצט און שוין. וואָס האָט ער מורא, אַז זי וועט בלײַבן שטיין? נו, מילא, זאָל מײַנס איבערגיין. זינע האָט זיך אַוועקגעזעצט אַנטקעגן אים, אָבער נאָר אויפֿן סאַמע ברעג פֿון שטול. ווי איינער זאָגט — איך וועל זיך דאָ נישט פֿאַרהאַלטן, איך בין דאָ נאָר אויף אַ ווײַלינקע.
קאָגאַן, וואָס זײַן פֿאַמיליע נאָמען איז ווײַזט אויס געווען אַמאָל „כּהן“, נאָר עס האָט זיך געביטן לויטן רוסישן קלאַנג, איז געזעסן אויף אַ הויכע און א ווייכע קרעסלע, באַצויגענע מיט אַ לעדערנעם געוואַנטל, דעם זעלבן ווי די טיר פֿונעם קאַבינעט. געזעסן און געשוויגן. אין זײַן רעכטער האַנט האָט ער געהאַלטן אַ גוט פֿאַרשאַרפֿטן בלײַער. דעם בלײַער האָט ער געדרייט אַהין און אַהער, ווי ער וואָלט געווען אַ זשאָנגלער אין אַ פּראָווענציאַלן צירק. אין דער לינקער האַנט האָט ער צוגעדריקט צווישן די קורצע, גראָבע און געלע פֿון רויכערן פֿינגער, אַ טײַערן פּאַפּיראָס „קאַזבעק“. דער פּאַפּיראָס האָט נאָך געוואַרט מ׳זאָל אים אָנצינדן.
זינע האָט גלײַך באַמערקט, אַז קיין פֿינגער פֿון אַ כירורג האָט ער נישט. נו מילא, ער איז דאַך נישט קיין כירורג. ער איז אַ פּנים אַ טעראַפּעווט, אַן אינערלעכער מעדיקער. אָנגעטאָן איז ער געווען אין אַ מיליטער מונדיר, ווי עס פּאַסט אַן אָפֿיצער. זינען האָט שוין געעקלט פֿון זײַן אָנטועכץ. זאָל א דאָקטער נישט טראָגן אפֿילו אַ שטיקל ווײַסן כאַלאַטיקל? וואָס פאַר אַ דאָקטער איז ער? ער זעט אויס מער אַ סאַלדאַפֿאָן, איידער אַ דאָקטער. זינע האָט אים שוין „אַרײַנגעשריבן“ אין איר „שוואַרצן טאַשן־בוך“.
— חבֿרטע… ע… אַנטשולדיקט, איך ווייס נישט, ווי מ׳רופֿט אײַך? ווי איז אײַער… ע.. נאָמען?
— איך הייס זינאַידאַ אילקאָוונאַ, — האָט די מאַמע געענטפֿערט זייער בנימוסדיק, – און מײַן פֿאַמיליע נאָמען איז שאַרפֿשטיין. מײַן זון ליגט דאָ בײַ אײַך אין אָטדעליעניע מיט אַ לונגען־אַנצינדונג.
— אַ… יאָ, איך ווייס, איך ווייס… ער שפּירט זיך שוין אַ סך בעסער. ער איז אַ טאַנקיסט, דאַכט זיך מיר. יאָ… ער וועט אינגיכן ווערן געזונט און וועט זיך אומקערן צו דער… נו… ע… יאָ… טאַנקיסטן־שול.
— אַ גרויסן דאַנק אײַך, חבֿר פּאָדפּאָלקאָווניק. יעצט בין איך רויִק. ס׳איז מיר ממש אַראָפּגעפֿאַלן אַ שטיין פֿון האַרצן.
— יאָ, יאָ… אַ שטיין… אַ שטיין?! וואָסער שטיין?
ער איז אַנטשוויגן געוואָרן, אָנגעצונדן דעם פּאַפּיראָס און האָט זיך שטאַרק שטאַרק פֿאַרציט, אָנפֿילנדיק זײַנע לונגען מיט ניקאָטין. פּלוצעם האָט ער זיך פֿאַרהוסט, און דאַן ממשיך געווען:
— אָבער… קהע-קהע…נישט דאָס איז די סיבה, וואָס איך האָב אײַך אַרויסגערופֿן, קרע-קרע… נישט דאָס… איר פֿאַרשטייט, די פּראָבלעם איז…
ער האָט שטאַרק געהוסט און אים איז געווען שווער צו רעדן. האָט ער זיך דווקא פֿאַרציט פֿונעם ציגאַרעט נאָך אַ מאָל.
— איר פֿאַרשטייט, חבֿרטע זינאַידאַ, אײַער זון פֿירט זיך נישט ווי עס פּאַסט פאַר אַ סאָלדאַט. פֿאַר אַ סאָוועטישן סאָלדאַט, מיין איך.
— אַנטשולדיקט מיר ביטע, וואָס ווילט איר זאָגן מיט דעם? וואָס האָט ער שוין אָפּגעטאָן? – זינע האָט פֿאַרביסן די ליפּן.
— וואָס האָט ער אָפּגעטאָן? — קאָגאַן האָט אַרויסגעלאָזט פֿון זײַן מויל און נאָז אַ געדיכטן ווײַסן רויך, — וואָס האָט ער אָפּגעטאָן, פֿרעגט איר? דער זעלנער שאַרפֿשטיין שרײַבט בריוו אויף דער ייִדישער שפּראַך! – קאָגאַן האָט אויפֿגעהויבן זײַן קול, — איר פֿאַרשטייט וואָס איך זאָג אײַך? אויף ייִדיש! דאָס הייסט, אַז זײַנע בריוו זענען געשריבן מיט ייִדישע בוכשטאַבן! פֿון רעכטס אויף לינקס!
— נו, אַבי ער איז געזונט!
נאָר דאָ האָט זי זיך פֿאַרטראַכט. די דיבורים וועגן „ייִדיש“ זײַנען איר נישט געפֿעלן געוואָרן. נאָר שווײַגן? אָפּטרעטן? אירע שׂונאים וועלן נישט דערלעבן ביז דעם! זינע האָט געוווּסט ווי און וואָס צו ענטפֿערן אַזאַ מין פּאַרשוין, וואָס רעדט שלעכטס וועגן איר קינד, וועגן דעם ייִדישן לשון און בכלל וועגן ייִדישקײט. ניין, שווײַגן וועט זי נישט שווײַגן!
— חבֿר דאָקטער! זאָגט מיר, פֿאַרוואָס זאָל ער נישט שרײַבן מיט ייִדישע אותיות? — זינע האָט אויך אַ ביסל אויפֿגעהויבן איר קול, — פֿאַרוואָס זאָל ער נישט שרײַבן אויף ייִדיש? ווי ווילט איר זאָל ער שרײַבן, אויף טערקיש? וואָס איז ער, אַ טאָטער? אַ גרוזינער? דער טאָטער שרײַבט אויף טאַטאַריש, דער גרוזינער אויף גרוזיניש. און מײַן זון, א געזונט אים אין קאָפּ אַרײַן, וועט שרײַבט אויף זײַן מאַמע־לשון, אויף ייִדיש!
דעם וואָרט „מאַמע־לשון“ האָט זינה אויסגערעדט אויף ייִדיש און פּאַמעלעך, ער זאָל פֿאַרשטיין, דער שטיק ייִדישער אַנטיסעמיט. זינע האָט זיך געפֿילט אינמיטן אַ מלחמה — ייִדן קעגן די יוונים. אירע אויגן האָבן געבלישטשעט מיט פֿײַער, קריגס פֿײַער. וואָס מיינט ער זיך, דער פֿאַלשער ייִדעלע? וואָס פֿאַר אַ מומחה איז ער אין בריוו שרײַבן? אוי ס׳אַראַ טעות האָט ער געהאַט, וואָס ער האָט זיך אָנגעהויבן מיט איר. אוי, ס׳אַראַ טעות!
— און נאָך אַ שאלה האָב איך פֿאַר אײַך, — זינע איז שוין אַרויס פֿון די כּלים, — פֿון וואַנען האָט איר זיך דערוווּסט, אַז מײַן זון שרײַבט בריוו אויף ייִדיש? האַ? איר האָט געעפֿנט זײַנע בריוו? וואָס זײַט איר, אַ דאָקטער צי אַ צענזאָר, צו אַלדע רוחות? וואָס פאַר אַ רעכט האָט איר אַרײַנשטופּן אײַער לאַנגע נאָז אין פֿרעמדע בריוו?
— איך… מיר, אונדז… ע… הייסט עס… ע…
קאָגאַן האָט געוואָלט עפּעס זאָגן, אפֿשר אפֿילו דברי־טעם, נאָר קיין איין נאָרמאַלער וואָרט פֿון זײַן גאָרגל איז נישט אַרויס. די פֿרוי האָט אים ווי שטום געמאַכט. זי האָט אים אַזוי צערודערט די געדאַנקען, צעפּלאָנטערט די מחשבֿות, אַז ער האָט פֿאַרגעסן אַלץ, וואָס ער האָט פּלאַנירט איר צו דערקלערן. ער האָט זיך ווידער פֿאַרהוסט, און דאָס מאָל טאַקע אויף אַן אמת. זינע האָט זיך דערשראָקן, אז זי האָט אים קאַליע געמאַכט. נאָר דווקא דער קראַנקער הוסט האָט אים אומגעקערט צו דער ווירקליכקײט. ער האָט זיך אָנגענומען מיט דרייסט און גענומען שיטן מיט פֿראַזעס פֿון זײַן סאָוועטישן לעקסיקאָן:
— אונדזער שפּיטאָל איז אַ מיליטער־שפּיטאָל, און ער איז אַ טייל פֿון דער לעגענדאַרישער סאָוועטישער אַרמיי. און איך, ווי איר זעט, בין אַ סאָוועטישער דאָקטער, און אויך אַן אָפֿיצער — אַ פּאָדפּאָלקאָווניק פֿון דעם מעדיצין קאָרפּוס. אײַער זון, דער זעלנער שאַרפֿשטיין, איז אַ סאָוועטישער סאָלדאַט. און ווי אַ סאָלדאַט, איז ער אונטערגעאָרדענט צו אונדזערע מיליטערישע געזעצן. א סאָלדאַט מוז זיך פֿירן ווי אַ סאָלדאַט, ווי אַ סאָוועטישער סאָלדאַט, מיין איך.
דאָ איז דער דאָקטער אויפֿגעשטאַנען פֿון דער קרעסלע, און מיט אַ וויכטיקן בליק צוגעלייגט:
— אין בין אַ מיטגליד פֿון דער קאָמוניסטישער פּאַרטיי. פֿאַרשטייט איר? אין בין אַ קאָמוניסט.
קאָגאַן האָט צוגעלייגט די רעכטע האַנט צום האַרצן און געשטאַנען פֿול מיט שטאָלץ און געקוקט גלײַך איר אין די אויגן אַרײַן. ער איז זיכער געווען, אַז זײַנע ווערטער וועלן מאַכן אויף מײַן מאַמען אַ גוואַלדיקן רושם. בלאָטע! די מאַמע האָט שוין געטראָפֿן גרעסערע קאָמוניסטן ווי ער.
— מיר אַרט נישט צי איר זײַט אַ קאָמוניסט אָדער אין ווייס נישט ווער! איר זײַט אַ ייִד! און אויב איר זײַט אַ ייִד, טאָ פֿירט זיך ווי אַ ייִד!
זינע איז נישט געוואָרן נתפּאל נישט פון זײַן פּאַרטייקײט און נישט פֿון די אײַזערנע צאַצקעס אויף זײַן קיטעל. מיט אַ זילזול האָט זי אים באַקוקט פֿון קאָפּ ביז די שפּאָגל־נײַע גלאַנצנדיקע שטיוול, גענומען אַן אָטעם, און אַריבער זיך אויסדרוקן לאַנגזאַם און קלאָר, ער זאָל אַרײַנזאַפּן יעדעס וואָרט:
— אַלץ אַ בירגער פֿון ראַטנפֿאַרבאַנד, באַדאַרפֿט איר וויסן, אַז בײַ אונדז, אין אונדזער סאָוועטישן סאָציאַליסטישן היימלאַנד זענען אַלע פֿעלקער גלײַך! — און זינע האָט אָנגעדריקט אויפן „גלײַך“, זאָל נישט זײַן קיין ספֿק וואָס האָט זי אין זינען, — און אויב איר זײַט נאָך אַ פּאַרטיינער צו אַלע גליקן, קענט איר אַוודאי אויף אויסנווייניק אונדזער סאָוועטישע קאָנסטיטוציע. איך בין גערעכט? אין האָב נישט קיין טעות?
— ע… וואָס… וואָס ווילט איר ע… מיט דעם זאָגן? ע… וואָס איז שײַך… ע… די ע… קאָנסטיטוציע?
קאָגאַן האָט אינגאַנצן פֿאַרלוירן די זעלבסט־זיכערקײט און ווידער גע-ע-קעט. איידער ער האָט פֿאַרשטאַנען וואָס און ווען, האָט זינע אַטאַקירט ווידער. איר איז נישט געווען אינטערעסאַנט צי ער האָט וואָס צו ענטפֿערן, צי ניט. זי האָט פֿון אים נישט אָפּגעטראָטן מיט אירע שווערע שאלות:
— איך וויל בײַ אײַך נאָך עפּעס פֿרעגן. זאָגט מיר, ווי אַ ייִד, ווי אַ פּאַרטיינער ייִד, געדענקט איר אפֿשר וואָס שטייט געשריבן אין אונדזער טײַערער סאָוועטישער קאָנסטיטוציע? איך מיין עס וועגן פֿעלקער. אָדער מ׳האָט עס געשריבן נישט פֿאַר אײַך?
— ע… נו… וואָס… ע… וואָס מיינט איר… ע… וועלכע פֿעלקער?
— אַ קלאָג צו אײַך! וועלכע פֿעלקער… איר האָט עס טאַקע נישט געלייענט! דערמאָן איך אײַך. אין אונדזער סאָוועטישער סאָציאַליסטישער קאָנסטיטוציע שטייט געשריבן שוואַרץ אויף ווײַס, אַז יעדער פֿאָלק, — זינע איז געשטאַנען אַנטקעגן דעם דאָקטער ווי אַן אומפֿאַרלענדלעכע סטאַטוע, — יעדער פֿאָלק האָט רעכט אויף אַן אייגענער שפּראַך און אויף אַן אייגענער קולטור. שוואַרץ אויף ווײַס! יעדער פֿאָלק! נישט נאַראָנים האָבן צונויפֿגעשטעלט די דאָזיקע געזעצן און זיי אַרײַנגעשריבן אין דער קאָנסטיטוציע, נישט טיפּשים! דאָס האָט מען געשריבן אין די „הויכע פֿענצטער“ אין מאָסקווע. פֿאַרשטייט איר וואָס איך רייד? אין די הויכע פֿענצטערס!
— אַוודאי… איך ווייס… איך פֿאַרשטיי וואָס איר מיינט… נאָר…
— אויב איר האָט פֿאַרשטאַנען וואָס איך האָב געמיינט, טאָ נעמט אַרויס אײַערע גראָבע פֿינגער פֿון מײַן זונס בריוו! ס׳איז נישט אײַער עסק וואָס און וועמען ער שרײַבט און אויף וועלכער שפּראַך! נישט אײַער עסק!
זינע האָט שוין כּמעט געשריגן אויף קאָגאַנען, וואָס איז געשטאַנען בלאַס ווי די וואַנט. זי האָט זיך אומגעקערט צו דער טיר און האָט שוין געהאַלטן בײַם אַרויסגיין, נאָר דאַן האָט זי באַשלאָסן זיך אויסרעדן ביזן סוף, זאָל ער וויסן, וואָס פֿאַר אַ מיאוסער ראָלע שפּילט ער דאָ אין דעם מיליטער־שפּיטאָל. מיט אַ רויטן פּנים און מיט אַ הייזעריקער שטימע פֿון „האַקן“ אַזוי פֿיל סאָוועטישע פֿראַזעס, האָט זינע געענדיקט איר רעדע:
— חבֿר פּאָדפּאָלקאָווניק קאָגאַן! אויב איר האָט נישט וואָס צו טאָן מיט אײַערע הענט, היילט מיט זיי די קראַנקע סאָלדאַטן! און יעדעס מאָל, ווען איר האָט אַ ביסל פֿרײַע צײַט — לייענט און שטודירט די סאָוועטישע קאָנסטיטוציע!
די מאַמע איז אַרויס פֿון קאָגאַנס קאָבינעט און אַ קלאָפּ געטאָן מיט דער שווערער טיר. אַרויסגייענדיק האָט זי נאָך באַוויזן וואַרפֿן אים אין פּנים „זײַט מיר געזונט“, און דווקא אין ייִדיש. איך בין געזעסן אויף אַ בענקל אין קאָרידאָר, און זיך געוווּנדערט וועגן וואָס האָבן זיי דאָרט גערעדט. די מאַמע האָט מיר אוודאי אַלץ דערציילט. נאָך דעם האָט זי מיך אַרומגענומען מיט אירע וואַרעמע און פֿול מיט ליבשאַפֿט הענט, געגעבן אַ קוש אין קאָפּ, אויסגעווישט די פּאָמאַדע פֿון מײַן שטערן און אַרויס פֿון דעם שפּיטאָל־הויז. זי האָט זיך זייער געאײַלט צו דער סטאַנציע, נישט פֿאַרשפּעטיקן דעם לעצטן אויטאָבוס, וואָס האָט איר אומגעקערט אַהיים, קיין ווילנע.
איר באַזוך האָט געדויערט אינגאַנצן איין טאָג, אַפֿילו נישט קיין מעת־לעת, נאָר פֿאַר מיר איז עס געווען גראָד צו דער צײַט. דאָס האָט מיר זייער פֿאַרשטאַרקט. פֿון מײַן מאַמען, פֿון איר שטאָלצקײט, איר ייִדישער גאווה, האָב איך געשעפּט נײַע כּוחות, ווי פֿון אַ לעבנס־ברונעם.
***
אין האָספּיטל בין איך געבליבן נאָך עטלעכע וואָכן, ביז איך בין געזונט געוואָרן, און כ׳האָב זיך אומגעקערט צוריק אין דער טאַנקיסטן־שול. ביז מײַן באַפרײַונג האָט מיר קיינער נישט געשטערט שרײַבן אויף ייִדיש. קיינער האָט מיר נישט געפֿרעגט קיין קלאָץ־ קשיות וועגן מײַן ייִדישקײט.
The post A letter to my mother (memoirs) appeared first on The Forward.
Uncategorized
‘Blue Wave’: Israel Expands Diplomatic, Security Ties Across Latin America Amid Shifting Regional Politics
Argentine President Javier Milei speaks during a Plenum session of the Knesset, Israel’s Parliament, in Jerusalem, June 11, 2025. Photo: REUTERS/Ronen Zvulun
A new wave of diplomacy in Latin America has seen several governments adopt a friendlier, more supportive stance toward Israel, deepening bilateral ties that Jerusalem is now leveraging on the global stage while signaling a potential shift in regional political alignments.
In a new interview with Israel’s Channel 12, Amir Ofek, deputy director for Latin America at Israel’s Ministry of Foreign Affairs, explained that the country is undergoing a major shift in its diplomatic engagement across the region, marked by a series of significant developments.
“There have been shifts in countries that were once our allies, and we have faced periods under very critical and challenging governments,” Ofek said. “We respond quickly to these changes, stay in close contact, and we are now beginning to make real progress.”
In a significant regional breakthrough, Israel and Bolivia formally restored diplomatic relations late last year, ending a two-year rupture sparked by the war in Gaza and reopening channels of official dialogue between the two countries.
In December, Bolivian Foreign Minister Fernando Armayo also announced that the country will lift visa requirements for Israeli travelers, a move that Israeli Foreign Minister Gideon Saar praised as helping to “strengthen the human bridge between our peoples.”
Chile and Honduras are also leading the way among other Latin American nations making a striking turn toward Israel
Last year, Chile elected far-right President José Antonio Kast, who promised to reshape the country’s foreign policy toward the Jewish state, overturning the stance of a previously hostile administration.
This year, Honduras also chose a far-right candidate, President Nasry Asfura, who expressed hopes for a “new era” in bilateral relations and stronger ties with Jerusalem.
“The shift in Honduras is part of a broader regional trend: a ‘blue wave’ across Latin American countries that embrace freedom and democracy and align closely with US policy in the region,” Nadav Goren, Israel’s ambassador to Honduras, told Channel 12. “We are in a very optimistic period for Latin America.”
With the official launch of the Isaac Accords by Argentina’s President Javier Milei last year, Israel has been working to expand its diplomatic and security ties across the region, in an effort designed to promote government cooperation and fight antisemitism and terrorism.
Modeled after the Abraham Accords, a series of historic US-brokered normalization agreements between Israel and several Arab countries, this new initiative aims to strengthen political, economic, and cultural cooperation between the Jewish state and Latin American governments.
“Israel offers globally recognized expertise that meets the needs of many countries, covering areas such as agricultural technology, water management, food security, cybersecurity, and innovation. Partners understand that Israel can help propel them forward, even in the context of internal security,” Ofek said.
The first phase of the Isaac Accords will focus on Uruguay, Panama, and Costa Rica, where potential projects in technology, security, and economic development are already taking shape as this framework seeks to deepen cooperation in innovation, commerce, and cultural exchange.
The Isaac Accords will also aim to encourage partner countries to move their embassies to Jerusalem, formally recognize Hamas and Hezbollah as terrorist organizations, and shift longstanding anti-Israel voting patterns at the United Nations.
Less than a year after the Hamas-led invasion of and massacre across southern Israel on Oct. 7, 2023, Argentina became the first Latin American country to designate the Palestinian Islamist group as a terrorist organization, with Paraguay following suit last year.
Building on a deepening partnership, Saar and Paraguay’s President Santiago Peña also signed a landmark security cooperation memorandum, as the two countries continue to expand their relationship following Paraguay’s move to relocate its embassy to Israel’s capital of Jerusalem in 2024.
“Over the past two very difficult years, our friendship has shown its strength through international forums, mutual cooperation, official visits, and measures against Iran. We have expressed our friendship in meaningful, if sometimes implicit, ways,” Ofek told Channel 12, referring to the country’s growing ties with Paraguay.
In recent years, Latin America has gained strategic importance for Israel as a frontline in countering Iran and its Lebanese proxy Hezbollah, whose growing influence and criminal networks in the region — especially in Venezuela and Cuba — have prompted Jerusalem to expand its diplomatic, security, and intelligence presence.
“For us, this is a circle of allies that recognizes the same threat we face from Iran’s growing influence in the region, and it is only natural to cooperate to halt its expansion,” Ofek said. “We have seen firsthand how damaging this is, particularly in the context of attacks on Israeli and Jewish targets.”
Uncategorized
Australian Nurses Plead Not Guilty Over Viral Video Threatening to Kill Israeli Patients
Sarah Abu Lebdeh, 27, and Ahmad Rashad Nadir, 28, face criminal charges in Australia for statements made in an online video in February 2025 in which they allegedly threatened Israelis, prompting nationwide bans from treating patients. Photo: Screenshot
Two nurses in Australia who were charged over a viral video in which they allegedly threatened to kill Israeli patients pleaded not guilty during their arraignment on Monday.
Sarah Abu Lebdeh, 27, and Ahmad Rashad Nadir, 28, previously worked at the Bankstown-Lidcombe Hospital in Sydney until appearing on a video with Israeli social media personality Max Veifer in February 2025.
The footage, which circulated widely, featured Abu Lebdeh stating she would refuse to treat an Israeli patient and would instead kill them, while Nadir used a throat-slitting gesture when he confessed to having already killed many.
“It’s Palestine’s country, not your country, you piece of s—t,” Lebdeh told Veifer.
“One day your time will come, and you will die the most disgusting death,” she added.
Veifer began asking the two during a night shift discussion how they would respond if an Israeli seeking treatment landed in their hospital. Abu Lebdeh, preempting the question, interrupted: “I won’t treat them. I’ll kill them.”
Nadir interjected: “You have no idea how many s—t dog Israelis came to this hospital,” and using a throat-slitting gesture, continued, “I sent them to Jahannam,” the Islamic word for hell.
The video went viral and sparked global outrage, prompting a two-year nationwide suspension to prevent them from continuing to treat patients.
Abu Lebdeh was charged with federal offenses, including threatening violence against a group and using a carriage service to threaten, menace, and harass.
Nadir was also charged with federal offenses, including using a carriage service to menace, harass, or cause offense, as well as possession of a prohibited drug.
Speaking before Judge Stephen Hanley at Downing Center District Court in Sydney, Abu Lebdeh appeared “with tears streaming down her face,” according to Australia’s Sky News.
The Australian reported last year that Lebdeh has expressed remorse and is now experiencing extreme anxiety. An uncle told a journalist that she “will come out and make a statement when she’s ready, but you can’t talk to her now because she’s having a panic attack, an anxiety attack. We might be calling the ambulance for her.”
Lawyer Zemarai Khatiz represents Nadir and confirmed to Sky News that the defense strategy would seek to make the video inadmissible in court.
“It will be, yes,” Khatiz stated before declining to elaborate. “You will have to just wait until the first of June when the applications are heard.”
The video drew international attention, with Israel’s deputy minister of foreign affairs, Sharren Haskel, demanding action.
“There needs to be an investigation immediately into these two Australian medical professionals who are saying they will kill Israeli patients – and suggesting that they already have,” Haskel posted on social media after the video was released. “They are expressing criminal intent towards Jewish people; this must be stopped.”
Haskel went on to declare antisemitism “a disease that is spreading in Australia,” arguing the nurses should be fired and their behavior must “be treated with the highest consequences under the law.’”
“They have broken the Hippocratic Oath,” the diplomat continued. “They have talked about killing Jews, they show the true racism and hate that the Australian Jewish community is currently enduring.”
A US-born Jewish woman who moved from Israel to Australia six years ago told The Algemeiner last year that she no longer feels safe in hospitals given the atmosphere of heightened antisemitism.
“In the past year alone, my little boy has witnessed many hostile protests where ‘anti-Zionists’ have actually come into the Jewish community without permits to intimidate us. Time and time again, instead of [authorities] dispersing and arresting anyone in the crowd for screaming racial slurs and threats, Jews are asked to evacuate and told if they don’t run away, they are inciting violence,” the woman said.
“Now they actually brag online about killing Israeli patients,” she continued, referring to the case in Australia. “I don’t know how safe I would feel giving birth at that hospital.”
Following the video’s exposure and international condemnation, a group of 50 Muslim leaders and organizations came together in defense of Abu Lebdeh and Nadir. “This statement is not about defending inappropriate remarks,” the coalition wrote in a letter. “It is about pushing back against the double standards and moral manipulation at play while the mass killing of our brothers and sisters in Gaza is met with silence, dismissal, or complicity.”
The district court scheduled the suspended nurses’ trial for Aug. 31 with an anticipated five days of arguments and deliberations. A pre-trial hearing will take place on June 1.
The charges against Abu Lebdeh and Nadir reflect a global trend that has emerged since the Oct. 7, 2023, Hamas-led invasion of and massacre across southern Israel wherein medical practitioners come under scrutiny or even legal prosecutions following the exposure of antisemitic statements and behavior.
One notable case drawing attention involved Dr. Rahmeh Aladwan, a trainee trauma and orthopedic surgeon, who British police arrested on Oct. 21, charging her with four offenses related to malicious communications and inciting racial hatred. In November, she was suspended from practicing medicine in the UK over social media posts denigrating Jews and celebrating Hamas’s terrorism. She also described London’s Royal Free Hospital as “a Jewish supremacy cesspit” and declared her belief that “over 90% of the world’s Jews are genocidal.”
That same month, UK Health Secretary Wes Streeting called it “chilling” that some members of the Jewish community fear discrimination within the National Health Service (NHS)., amid reports of widespread antisemitism in Britain’s health-care system.
British Prime Minister Keir Starmer unveiled a new plan in October to address what he described as “just too many examples, clear examples, of antisemitism that have not been dealt with adequately or effectively” in the NHS.
Another notable incident occurred in September, when a Belgian doctor reportedly listed “Jewish (Israeli)” as a medical problem in a child’s report.
Jewish writer Jonath Weinberger, a dual Belgian-Israeli citizen living in Amsterdam, recounted an episode in November about a nurse denying her medical care after refusing to remove a pro-Palestinian button
In Argentina, a Buenos Aires doctor received a suspension following a social media post in which he wrote about Jews that “instead of performing circumcision, their carotid artery and main artery should be cut from side to side.”
Uncategorized
‘Don’t be a wimp’: Josh Shapiro, Philly DA Larry Krasner spar over ICE-Nazi comparisons
(JTA) — The Jewish governor of Pennsylvania this week rebuked one of his state’s most visible elected officials for comparing ICE officers to Nazis, leading to a protracted war of words between the two men.
The spat between Josh Shapiro and Philadelphia District Attorney Larry Krasner, Democrats with a long-running rivalry, comes amid a rise in such incendiary comparisons used to describe weeks of chaotic Immigration and Customs Enforcement activity.
Minnesota Gov. Tim Walz recently invoked Anne Frank when discussing ICE, and was criticized by the U.S. Holocaust Memorial Museum, among others. Celebrities like Bruce Springsteen and Stephen King have also compared ICE to the Gestapo. Some Jews, including those with connections to the Holocaust, have also made such comparisons as ICE’s behavior in the streets of Minneapolis and other cities has become more aggressive and deadly.
For Shapiro, such waters are proving especially difficult to navigate. Shapiro holds higher office aspirations and has become more vocal in his criticisms of ICE in recent days while also saying his office is more open to collaboration with agents.
The fight began last week when Krasner, a pugilistic progressive prosecutor, called ICE “a small bunch of wannabe Nazis” at a rally amid speculation that ICE could turn its attentions to his city. Then, musing about when Trump’s term ends, Krasner likened his own office to Nazi hunters like Simon Wiesenthal.
“If we have to hunt you down the way they hunted down Nazis for decades, we will find your identities, we will find you, we will achieve justice and we will do so under the Constitution and the laws of the United States,” he said.
Shapiro, in response, called Krasner’s comments “abhorrent” and “wrong, period.”
“We need to bring down the rhetoric, bring down the temperature, and create calm in the community,” the governor said in an interview with Fox News’ Bret Baier.
Other state officials, including Democratic Pennsylvania Sen. John Fetterman, who has vocally allied with the pro-Israel Jewish community, also condemned Krasner’s remarks. So did the White House, whose press secretary Karoline Leavitt shared video of Krasner’s comments and asked, “Will the media ask Dems to condemn?”
That didn’t deter Krasner, the son of an Evangelical minister mother and Russian Jewish crime novelist father who enlisted to fight Nazis in World War II. Instead of “bringing down the temperature,” the DA, who does not identify as Jewish, escalated.
“Gov. Shapiro is not meeting the moment,” Krasner told the Philadelphia Inquirer Tuesday. “The moment requires that we call a subgroup of people within federal law enforcement — who are killing innocent people, physically assaulting innocent people, threatening and punishing the use of video — what they are.”
He added, “Just say it. Don’t be a wimp.”
The interview came days after Krasner doubled down on ICE-Nazi comparisons during a CNN appearance, when he also claimed that white supremacists had threatened him with the gas chamber.
“There are some people who are all in on a fascist takeover of this country who do not like the comparisons to what happened in Nazi Germany,” Krasner told Kaitlan Collins on Thursday. “The reality is, they’re taking almost everything they do out of the Nazi playbook. And I say that as the son of a volunteer who served in World War II, who explained his experiences to me.”
Speaking to the Inquirer, Crasher went on to quote Rabbi Joachim Prinz, who fled Nazi Germany for the United States, became a civil rights and Zionist activist, and delivered a famous speech entitled “The Problem of Silence” at the March on Washington in 1963.
“Bigotry and hatred are not the most urgent problem,” the DA quoted Prinz. “The most urgent, the most disgraceful, the most shameful, and the most tragic problem is silence.”
Krasner continued, “A reminder, Mr. Governor: Silence equals death.” Referring to ICE, he said, “These are people who have taken their moves from a Nazi playbook and a fascist playbook.”
The two men have longstanding differences, and it’s not the first time Nazis have come between them. In 2019, when Shapiro — then the state’s attorney general — hired away some of Krasner’s staff, Krasner and his remaining staff referred to them as “war criminals” and joked that they had fled to “Paraguay” (a country that housed fleeing Nazis after World War II). The joke received pushback at the time from the Anti-Defamation League.
Jews have been caught up in the fight against ICE in a myriad of ways. On Tuesday, the Washington Post reported that a British Jewish immigrant to suburban Philadelphia was subpoenaed by the Department of Homeland Security. Identified in reports only as Jon, the former Soviet Jewry activist had written a critical email to a federal prosecutor about his handling of an Afghan immigration case.
The post ‘Don’t be a wimp’: Josh Shapiro, Philly DA Larry Krasner spar over ICE-Nazi comparisons appeared first on The Forward.