יאָרן לאַנג האָב איך דאָ אין ישׂראל געהערט רעדן וועגן די וווּנדער פֿון בעז. די וואָס זײַנען געקומען אַהער פֿון מזרח-אייראָפּע האָבן דערציילט וועגן אַ לעגענדאַרן לילאַ-בוים, וואָס גיט אַ ריח גן-עדן אינעם וווּנדער-שיינעם מאָנאַט מײַ. לעגענדאַר – ווײַל אין ישׂראל, צום באַוידערן, וואַקסט נישט קיין שום בעז. עס איז געוואָרן אַ מין פֿויגלמילך, אַ סימבאָל פֿונעם פֿאַרלוירענעם עבֿר פֿון יענע לענדער. אָט למשל, האָט דער כּסדר-בענקענדיקער פּאָעט בינעם העלער געשריבן אין אַ ליד אין 1966, ווען ער האָט שוין געוווינט אין תּל-אָבֿיבֿ:

די בײמער בליִען בלאָ בײַ מיר אין גאָרטן.
די בײמער בליִען בלאָ, און איך פֿאַרגעס,
אַז ערגעץ אין דער קינדהײט, ערגעץ דאָרטן,
האָט בלאָ אַזױ געבליט דער בעז.
די בײמער בליִען בלאָ. װי הײסן אָט די בײמער?
װאָס אַרט עס מיך? אַבי זײ בליִען בלאָ.
און אױף דער פֿרילינג־שפּראַך, אױף דער געהײמער,
איז בלאָ – די פֿרײד, װאָס איז נישטאָ.
די בײמער בליִען בלאָ, און איך װיל מער נישט װיסן
די שײַכות צװישן זײ און בלאָען בעז –
כאָטש בײדע בליִען בלאָ אַזױ פֿאַרביסן,
און בײדנס בליִונג איז אַ נס

פֿונעם בוך „דור און דויער“.

כאָטש דער בעז אַליין וואַקסט טאַקע נישט דאָ, איז זײַן נאָמען גאָר באַקאַנט, און אויף עבֿרית פֿאַרמאָגט ער גאָר אַ שיינעם נאָמען: לילך. זײַט מיר מוחל, אָבער איך מיין אַפֿילו אַז “לילך” (וואָס קומט פֿון לילאַ) איז נאָך שענער ווי „בעז“, און עס פֿאַרמאָגט אין זיך צוויי ווערטער: “לי” און “לך” („פֿאַר מיר“ און „פֿאַר דיר“). לכּבֿוד דעם לילך האָט מען געשריבן לידער אויך אויף עבֿרית. אָט למשל דאָס ליבע-ליד „פּרח הלילך“ (די בלום פֿונעם בעז): אורי אסף האָט עס געשריבן, און נורית הירש האָט צוגעפּאַסט איינע פֿון די שענסטע מעלאָדיעס. (אַגבֿ, נורית הירש האָט קאָמפּאָנירט הונדערטער העברעיִשע לידער, און אויך עטלעכע אויף ייִדיש, אַזוי ווי איציק מאַנגערס „מיט פֿאַרמאַכטע אויגן“. אויב ס’איז נישט גענוג, האָט חוה אלבערשטיין געזונגען דאָס ליד, און דאָ זעץ איך איבער דעם רעפֿרען:

מען ליבט זיך שטיל און נישט גראַנדיעז,
מיר ריידן נישט אַזוי ווי מענטשן
וואָס וועלן סײַ ווי סײַ גאָר נישט פֿאַרשטיין
ווי שיין און פֿײַן עס בליט נאָך אַלץ די בעז.

https://www.youtube.com/watch?v=GEBMh5Kmyvw&list=RDGEBMh5Kmyvw&start_radio=1

אָבער כאָטש דער בעז וואַקסט נישט אין ישׂראל בליִען דאָ יעדן פֿרילינג, סוף אַפּריל־אָנהייב מײַ, די שיינע קליינע לילאַ-בלויע בלומען פֿון אזדרכת (איזדאַרעכעט), אויף ייִדיש  — מעליע. אמת, איר נאָמען קלינגט נישט אַזוי שיין ווי „לילך“ ; עס זײַנען דאָ אַ סך פֿרויען און מיידעלעך וואָס הייסן „לילך“ און קיינער הייסט נישט אזדרכת. פֿון דעסט וועגן, דערמאָנט איר ריח דעם ריח פֿונעם בעז, און עס טראָגט זיך אין דער לופֿטן ווי אַ זיסן פּאַרפֿום. עס איז גאָר מעגלעך אַז אָט דעם בוים וואָס בינעם העלער האָט באַשריבן איז די אזדרכת, וואָס וואַקט אויך אַנטקעגן מײַן פֿענצטער.

ווי דער בעז געהערט צו די צפֿונדיקע לענדער, אַזוי איז אזדרכת אַ טראָפּישער-סובטראָפּישער בוים. איר וויסנשאַפֿטלעכער נאָמען איז Melia azedarach. „מעליאַ“ באַטײַטהאָניק, אָט דער ריח פֿון אירע בלומען, און azedarach איז אַ פּערסיש-אַראַבישער טערמין. אין צאַנינס ווערטערבוך הייסט עס דווקא אויף ייִדיש: „כינעזישע לילאַ“. סײַ ווי סײַ, האָבן די ביימער עולה געווען אין ארץ-ישׂראל שוין אינעם 16טן יאָרהונדערט, און געהערן צו די „ותיקים“, ד”ה זיי זײַנען מיט דער צײַט געוואָרן אַ טייל פֿונעם ארץ-ישׂראלדיקן פּייזאַזש.

די אזדרכת קאָן מען נישט איגנאָרירן, בפֿרט איצט, ווען ס׳איז באַדעקט מיט בלומען. דערנאָך וואַקסן די אזדרכת-פֿרוכטן: קליינע רונדיקע געלבע פּירות, וואָס זײַנען גיפֿטיק צום עסן אָבער די קינדער האָבן סײַ־ווי ליב זיי צו וואַרפֿן ווי קליינע באַלן. סוף זומער שטייט די אזדרכת אין שלכת, עס הייבן אָן צו פֿאַלן די בלעטער. אַ פּאָר חדשים ווינטערצײַט שטייט די אזדרכת גאָר נאַקעט, און דאַן, פּלוצעם, צעבליִען זיך די בלעטער און די בלומען.

אָבער אַפֿילו אין די ווינטער־חדשים בלײַבט נישט די אזדרכת אַליין: זי ציט צו זיך כּלערליי פֿייגל, וואָס עסן אירע פֿרוכטן. איינע פֿון די פֿייגל איז די דוכיפת (Hoopoe), וואָס צוליב איר פּרעכטיקער קרוין האָט זי אַ ייִדישן ייחוס: ווען דער פּאָעט חיים־נחמן ביאַליק האָט איבערגעזעצט זײַנע לידער אויף עבֿרית האָט ער די פֿראַזע „גאָלדענע פּאַווע“ איבערגעזעצט ווי „דוכיפת הזהב“, כאָטש דאָס וואָרט פֿאַר פּאַווע איז „טווס“. ווי די אזדרכת, איז די דוכיפת אייגנטלעך נישט קיין סאַברע, אָבער אויך זי איז שוין אַ ותיקה און ווערט אַפֿילו באַצייכנט ווי דער נאַציאָנאַלער פֿויגל.

די אזדרכת ציט אויך צו צוויי אַנדערע פֿייגל, וואָס געהערן צו די „אַרײַנדרינגענדיקע מינים“. די ערשטע איז די דררה, אַ מין גרינער פּאַפּוגײַ, וואָס פֿרעסט די פֿרוכטן פֿון אזדרכת מיט גרויס חשק און רעש – זי פּלאַפּלט אָן אַן אויפֿהער און מאַכט אַ גראַטשקע. כאָטש די דררה איז אַ שעדיקער, איז זי גאָר שיין און אַ ביסל קאָמיש דערצו — קאָקעטיש און „פֿאַרפּוצט“. דער צווייטער פֿויגל איז די מײַנע , אַ קליינער שוואַרצער פֿויגל מיט אַ געלבן שנאָבל, וואָס איז זייער קלוג, און קאָן נאָכמאַכן פֿאַרשיידענע שטימען פֿון פֿייגעלעך. די צרה איז אַז די מײַנע האָט נישט ליב קיין קאָנקורענץ, טרײַבט זי אַוועק די אַנדערע פֿייגל, און בפֿרט די אָרטיקע, וואס האָבן נעבעך ווייניק שׂכל און כּוח.

אַלע ישׂראלים זײַנען אויפֿגעבראַכט וועגן די מײַנעס, אָבער בײַ מיר דערוועקט זייער נאָמען אַ שמייכל, ווײַל עס דערמאָנט מיר אָן דעם וויץ מיט אַ פּוילישן ייִד וואָס זיצט אין אַ ווינער קאַפֿע. דער ייִד בעט דעם קעלנער אים געבן דאָס זעלבע וואָס זײַן שכן טרינקט, און דער קעלנער ענטפֿערט: “דאַס איזט זאַהנע!” (Sahne, דאָס דײַטשע וואָרט אויף שמאַנט). זאָגט דער ייִד (מיט זײַן פּוילישן אויסרייד): “דוס איז זאַאַנע, אָבער ווי איז מאַאַנע?”

ווי געזאָגט, אין די לאַנגע זומער חודשים ווערט די אזדרכת, צוליב אירע געלבע פֿרוכטן, אַ באַליבטע סבֿיבֿה פֿון די פֿאַרשיידענע פֿייגל. אַמאָל פּראָבירן זיי לעבן בשלום איינער מיטן אַנדערן, ווײַל עס זײַנען דאָך פֿאַראַן געונג פּירות פֿאַר אַלעמען. אָבער פֿון צײַט צו צײַט ווערט אַזאַ געשריי בײַם בוים, אַז עס גלוסט זיך פּשוט צו פֿאַרמאַכן דאָס פֿענצטער — כאָטש ס׳איז אַ שאָד צו פֿאַרפֿעלן דעם ריח גן־עדן!

The post The Israeli plant with a heavenly sweet fragrance appeared first on The Forward.

My classmates at Manhattan’s Hunter College regularly gather to protest in a plaza at the southwest corner of East 68th Street and Lexington Avenue. This winter, that intersection hosted many protests against Immigration and Customs Enforcement — protests that felt more urgent because, for many Hunter students and their family members, detainment and deportation are very real threats.

Seeing how committed my classmates were to fighting back against injustice made me proud to be a New Yorker, and a student at Hunter.

Detractors often portray college protesters as liberal elites, comfortably removed from real-world issues. That’s not the case at Hunter. That’s part of why, as an Orthodox Jew deeply involved with Jewish life on campus, I’m glad that Mayor Zohran Mamdani vetoed a bill that would have established security perimeters disallowing protests near educational facilities.

On campus, there has been much discussion around City Council Intro 175-B, which the council passed by a 30-19 vote in March. Students suspect that these policies are in place not to protect us but rather to shield the Israeli government from criticism. Internal discussion among Jewish students has been varied. Some students say the bill is  necessary to protect us, while others agree with the progressive views of a majority of Hunter’s politically active students, and want their voices to be heard.

Either way, Jewish students are not a monolith, and I am distrustful of politicians and bills which claim to speak for all Jews as a bloc.

I proudly wear a kippah and tzitzis to campus every single day. Friends jokingly call my accent a “generic northeastern yeshivish,” interspersed with Aramaic and Hebrew terms. Before you know my name, you know I’m a Jew. And I feel complete confidence in saying that Hunter is a good place to be Jewish.

My non-Jewish friends and professors have respected my identity and perspective. That isn’t to say that protests related to Israel and the Gaza war haven’t been contentious or charged: they have been. But when I pass my friends who wear kaffiyeh in protest of the destruction in Gaza, they still dap me up.

That image — of a kippah-wearing Jew and a kaffiyeh-clad Arab student greeting in the hallway — encapsulates my experience at Hunter.

Yes, some protesters have crossed lines. At a protest during my freshman year, a protester displayed a banner with an AK-47 and red block letters saying: “BRING THE WAR HOME.” I thought the goal was ending wars abroad, not bringing them home. I was appalled, as were many other students across the political spectrum.

But I believe it’s the responsibility of New York City’s colleges and universities, relying on the input of their students, to address these issues. They can make informed decisions about which applications to approve or deny, take their own safety measures, and, as a last resort, oversee necessary disciplinary action.

Hunter is capable of promoting free expression and dialogue, along with security measures to protect students when necessary. There’s nothing to gain from imposing heavy-handed restrictions on my university and my classmates that would suppress their speech. And there’s much to lose.

Hunter is a bastion of free thought, somewhere my classmates and I can immerse ourselves in different perspectives, and learn through dialogue and debate. It’s somewhere you can espouse unpopular opinions, as long as you have the ability to defend your argument.

Notably, 175-B — which still may be passed, as the council has launched an effort to overturn Mamdani’s veto — contains a carveout for labor protests, allowing these protests to move inside security barriers. I agree that these protests should continue unencumbered by barriers or buffer zones on our campuses. But I don’t see why they should be the only ones. Encountering ideas that differ from your own should be thought-provoking, even thrilling. It should be what college is all about.

So when people back home on Long Island ask me how I’m dealing with antisemitism at Hunter, my answer is another question: “Do you mean anti-Zionism or antisemitism?”

Many Hunter students are staunch or outspoken anti-Zionists, opposing Israel’s right to exist. That perspective is challenging for students with a deep attachment to the Jewish state. It took several difficult conversations with honest and principled anti-Zionists before I began to understand that their logic and perspective is as informed as any other.

In my experience, anti-Zionism and antisemitism are not the same. My peers are entitled to their First Amendment rights, and when they exercise them, everyone benefits in the long run. Engaging outlooks that make us uncomfortable is the best way to learn and grow. I’d rather speak with my classmates face to face than confine their ideas to the perimeter of a buffer zone.

Antisemitism is an extremely dangerous issue in New York City, and Jews in America are rightfully on high alert. But a policy platform of censoring free speech will not disincentivize rogue incidents of hate violence. Those are the most imminent physical threat to American Jews, and I have done my best to make sure Hunter’s social justice community understands that. This line of open communication is what keeps Jews safe at Hunter, and 175-B threatened to sever it.

The NYPD told the City Council in February that its existing authority is enough to handle protests. 175-B went beyond that authority, erecting barriers with the stated goal of protecting Jewish students like me. But as a Jewish student, I believe they would have violated the First Amendment rights of all students — Jewish and non-Jewish alike. The bill, rather than creating new security for students like me, seemed poised to isolate the Jewish community: no one wants to debate someone whom they see, fairly or not, as participating in the restriction of their rights.

And truthfully, I have experienced far more antisemitism on the streets and subways of New York than I ever have on Hunter’s campus. It is no small thing that I am safe at Hunter, and I would speak out if I was not.

With this veto, the mayor recognized that our community and our city did not need this crackdown on expression. We need the opposite. The United States, and New York in particular, have been a haven for Jewish life and culture for more than a century. Our community will never achieve safety and security by allying ourselves with those who treat civil and constitutional rights as dispensable.

I don’t always agree with everything protesters have to say, but it isn’t my place, or the City Council’s, to legislate where and how they say them.

I don’t want to see roadblocks or barriers on 68th and Lexington. I want to see Hunter students exercising their right — and fulfilling their duty — to speak out against injustice and tyranny. I salute Mamdani’s decision to veto City Council Intro 175-B. It would have cost more in freedom than it could ever provide in safety.

The post I’m an Orthodox student in NYC. I’m grateful Mamdani vetoed the school buffer bill appeared first on The Forward.

The selection of Israeli President Isaac Herzog as the Jewish Theological Seminary’s commencement speaker has divided undergraduates at the school, with several seniors and dozens of other current students and alumni signing a letter calling on the school’s chancellor to disinvite Herzog.

The letter accused Herzog of inciting violence against civilians in Gaza — a characterization shared by some human rights groups — and criticized him for not taking action against settler violence in the West Bank.

The students added that Herzog’s involvement in the schoolwide May 19 ceremony — when he will also receive an honorary degree from the seminary — would leave them “morally conflicted about attending.”

“There are many places for members of the JTS community to engage with difficult ideas in nuanced conversation,” they wrote, “but we believe the commencement stage is not the place to engage with such a particularly divisive figure.”

The letter leaked to Chancellor Shuly Rubin Schwartz before it was finalized, according to two of the six seniors who signed it, leading to a meeting during which Rubin Schwartz took issue with the group’s approach and held firm on the decision.

Meanwhile, other JTS seniors affirming the speaker choice wrote a letter of their own that has gathered 24 signatures, representing roughly half of the senior class.

The controversy unfolded amid ongoing tensions around Israel in Conservative Jewish spaces and at Columbia University, which has a joint undergraduate program with JTS. The flagship academic institution of the Conservative movement, JTS includes in its mission deepening students’ connection to Israel, and requires its rabbinical students to spend a year learning there.

Speaking out

Herzog has faced criticism for comments he made after the Oct. 7 attacks, in which he said that it was “an entire nation” that was responsible. Some said the remark carried an implication that there were no innocent civilians in Gaza. (Herzog later said it had been taken out of context and that he did believe there were innocent Palestinians there.)

The Forward has reached out to Herzog’s office for comment.

In an interview, one of the students who signed the letter, granted anonymity out of concern for professional repercussions, said he had wanted to fight back against a culture of silence around Palestinian suffering in the Jewish world.

“I do feel powerless,” the student said. “I feel like there’s a genocide happening. And the silence is killing all of us.”

Four current JTS rabbinical students signed the letter opposing Herzog, though none was in the class of 2026. JTS rabbinical students walk at the commencement ceremony but are ordained in a smaller gathering the next day.

Rubin Schwartz said in a statement that most of the JTS community was excited about Herzog’s address and honorary degree, but that it welcomed “thoughtful discussion and differing opinions” from students, faculty and staff.

“President Herzog, like all 10 previous presidents of Israel, represents the state and its people, rather than its government,” Rubin Schwartz added. “We look forward to honoring him at this year’s ceremony.”

Gabriel Freedman-Naditch, who signed the second letter, said he had been happy to learn Herzog would be the commencement speaker. He applauded Herzog’s leadership during Israel’s judicial overhaul saga, but said the Israeli presidency was mostly a “figurehead” position anyway. And while he said he was not closely attuned to Herzog’s actions since Oct. 7, he was willing to countenance a speaker he did not perfectly align with.

“We’ve all learned to listen to people we disagree with,” Freedman-Naditch said. “We should be able to listen to people who we find upsetting.”

A messy rollout

The group of six seniors who wrote the anti-Herzog letter drafted and circulated it privately among select students and alumni, planning to share it with Rubin Schwartz in a private meeting only once it was finalized.

Then Freedman-Naditch, who had not been aware of the letter, was forwarded the letter by his mother, who had received it from a JTS graduate who had signed it. Freedman-Naditch then shared it with the senior class group chat, asking why they hadn’t all been made aware of it. The organizers replied that they were worried that the letter would be leaked along with their names.

Not long after, Rubin Schwartz requested permission through Google Documents to view the letter. The group then emailed the chancellor proposing a meeting to discuss it.

In her office Tuesday, Rubin Schwartz asked the group why they hadn’t first come to her directly, according to the two students who spoke with the Forward. They replied that the JTS administration doesn’t take seriously what undergraduate students have to say, and that voices that diverge from the pro-Israel consensus tend to be silenced.

“She was basically like, ‘It saddens me to hear you say that there isn’t a culture of dissent here,’” one of the students said. “But at the same time, she’s calling our letter of dissent a hostile act.”

“What I said was that their choice to send a letter, rather than speak directly with me or others, felt aggressive,” Rubin Schwartz said in an email. “My point was that it would have felt more respectful to have had a conversation about their feelings instead of initiating the letter campaign.”

Herzog is not the only figure from the realm of Israeli politics slated to address 2026 graduates. Yeshiva University announced Thursday its own commencement speaker: U.S. Ambassador to Israel Mike Huckabee.

The post Israeli President Isaac Herzog’s selection as JTS commencement speaker roils graduating class appeared first on The Forward.