Uncategorized
Jewish marriage rites are robust. Now a rabbi is innovating rituals for Jews who divorce.
(J. The Jewish News of Northern California via JTA) — For Lyssa Jaye, throwing the wood chips into the Tuolumne River felt in many ways familiar to the tashlich ritual performed on Rosh Hashanah. But rather than casting off her sins, she was tossing away feelings: shame, resentment, anger.
They were the emotions that had taken residence inside Jaye since her divorce eight years ago, along with a sense of failure. And she had come to a Jewish retreat to rid herself of them.
“I’ve been carrying around these feelings for years now,” Jaye said. “I have a completely different life now, and I needed to let them go.”
Jaye was taking part in Divorce & Discovery: A Jewish Healing Retreat, the first-ever gathering in a series conceived by Rabbi Deborah Newbrun as part of her training, held this month at Camp Tawonga in the Bay Area.
One of the requirements at the Pluralistic Rabbinical Seminary, where Newbrun was ordained last year in the first graduating class, “was that each of us had to do an innovation, or something that didn’t exist before,” she said.
Newbrun, who directed Camp Tawonga for more than two decades, has been recognized for innovative programming for such achievements as initiating Tawonga’s LGBT family camp and founding its wilderness department. She even won a prestigious 2018 Covenant Award for Jewish educators. But as she started thinking about how to fulfill the seminary requirement, her first thought was, “I don’t have any ideas left in me.”
Then she began reflecting back on her divorce years earlier. She remembered how she had approached numerous rabbis and colleagues in search of Jewish support around the grief she felt. And how they all came up empty-handed.
That’s when she realized: “I can put together something meaningful and helpful for people going through divorce.”
From the moment participants arrived at Camp Tawonga near Yosemite, they knew this would be no ordinary Jewish retreat. At the opening event, all of the facilitators, several clergy members and a therapist shared their own divorce stories, “to set the standard and normalize vulnerability, transparent sharing and establish that we all know what it’s like to have a marriage end,” Newbrun said.
Most participants were from the Bay Area, with a handful from farther afield. They were in different life stages, from those in their 30s dealing with custody battles over young children, to empty nesters in their 60s. Some had separated from their partners years ago, while others had gone their separate ways more recently. Some split amicably; a good many did not. But all had come up against a lack of Jewish resources or support when navigating this major life passage.
Rabbi Deborah Newbrun, the founder of Divorce and Discovery at the recent weekend. (Photo/Margot Yecies)
Jaye said she left no stone unturned in seeking out support, an experience Newbrun said she heard echoed by many participants. Jaye attended a retreat at a local meditation center. She read self-help books. She joined a support group for divorcees. She went to therapy.
And while they all helped in different ways, none was specifically Jewish.
“I knew I needed some kind of spiritual way forward,” she said. “I needed to do this in my own language, with my own people.”
Even though the retreat came nearly a decade years after Jaye’s divorce, “it was profound. It felt like coming home, and that this is what I needed all along. This model could be extremely powerful. The rituals we did could be taught in rabbinical schools or to Jewish educators so it’s not just ‘sign this get and goodbye,’” she said, referring to the Jewish divorce document.
Rather than create new rituals, Newbrun and her facilitators took familiar Jewish rituals and retooled them.
The tashlich ritual, led by Newbrun and Maggid Jhos Singer, had a call-and-response portion, and participants also could call out what they personally wanted to cast off. “One person ‘tashliched’ their wedding ring into the river and felt it was such a perfect place to let it go!” said Newbrun.
An optional immersion in the Tuolumne River followed. Jaye, who years ago went to the mikvah alone, with only the attendant there for support, said there was no comparison with how much more healing it felt performing the ritual in community.
A session on sitting shiva for one’s marriage, led by Rabbi Sue Reinhold, allowed participants to share and mourn the loss of what they missed most about being married. That resonated for Robyn Lieberman, who does not attend synagogue services but went to every session at the retreat on innovating Jewish rituals.
“I did need to mourn what I’m losing,” said Lieberman, who had been married to an Israeli. “We had a very public, open house around Jewish religion, and a constant Israeli identity, which fulfilled my Jewish needs.”
Rabbi Jennie Chabon of Congregation B’nai Tikvah in Walnut Creek reflected on how much time she has spent with couples preparing for their wedding day, both in premarital counseling and in planning the event, and on how many marriage-related topics are covered in rabbinical school.
“And when it comes to divorce? Nothing,” Chabon said. “We’re all out here on our own trying to figure out how to wander through it.”
She was tasked with creating a havdalah ceremony with a divorce theme, in which she reimagined the wine, spices and flame typically used to mark a division between Shabbat and the rest of the week.
“There’s a fire that burns within each of us, and that flame doesn’t go out,” said Chabon, 47. “When you’re married for a long time, your identity, energy and spirit is so woven into that of another.” Her ritual was meant to affirm that “you are on fire just as you are, and you’re a blessing as an individual in the world. You don’t need a partnership or family to be whole.”
Even the Shabbat Torah service was on theme.
Rabbi Jennie Chabon reads from the Torah during a service at the Divorce and Discovery retreat. (Photo/Margot Yecies)
Rather than focusing on Noah’s emergence from the ark after the flood, Chabon spoke about a lesser-known section of the week’s Torah portion, in which Noah builds a fire and offers a sacrifice to God. But if the entire earth was drenched from the flood, Chabon asked, what did he burn?
“The answer is he must have burned the ark,” Chabon said in recalling her talk at the retreat. “What does that mean for people going through this incredibly painful and tender time in their lives, when what was once a safe container and secure and protected them, they have to burn it down in order to start life anew?
“This is a perfect rebirth metaphor. But what’s being birthed is a new self and a new identity in the world as a single person,” Chabon said. “You have to release and let go of what was to make room for the blessing for who you’re going to become.”
At a ritual “hackathon” workshop presented by Newbrun, participants suggested standing during Kaddish at synagogue to mourn their marriages, and offering their children a Friday night blessing that they are whole whether they are at either parent’s home.
Not all of the sessions centered on Jewish ritual. In a session on the Japanese art of kintsugi, or mending broken pottery, attendees made vessels whose cracks they fixed with putty, symbolizing that beauty can be found in imperfection. Many danced in a Saturday-night silent disco.
Everyone was assigned to a small group, or havurah, that they met with daily, so they could establish deeper connections within the larger cohort.
“To have gone through some of these practices was very meaningful to me,” said Lieberman. “It’s not like I put a seal on my marriage and wrapped it up in a bow and put it behind me, but it was a nice catharsis for completing a transition that I’ve been very thoughtful about.”
Newbrun aims to recreate the retreat in communities around the country. Both Jaye and Lieberman said they found value in being in community with people “who get it,” without the judgment they often face.
“I was a little skeptical that all I’d have in common with people was that we were Jewish and divorced, and that that wouldn’t be enough for me to form a relationship,” said Lieberman. “But having the willingness to talk about it and explore it did open up a lot of very vulnerable conversations. The expert facilitation really made us think about the fact that divorce is not about your paper [certificate], it’s about reexamining the direction of your life and who you want to be.”
A version of this piece originally ran in J. The Jewish News of Northern California, and is reprinted with permission.
—
The post Jewish marriage rites are robust. Now a rabbi is innovating rituals for Jews who divorce. appeared first on Jewish Telegraphic Agency.
Uncategorized
Andorra Carnival Sparks Outrage After Effigy of Israel Is Put on ‘Trial’ and Burned
A large blue-and-white effigy bearing a Star of David is hanged and set ablaze during carnival festivities in Encamp, Andorra, on Feb. 16, 2026, in a ritual that has sparked international condemnation. Photo: Screenshot
A centuries-old carnival ritual in Andorra erupted into international controversy after an effigy of the State of Israel was symbolically put on “trial,” shot, and set ablaze during the festivities, with local and government officials present.
Part of an annual carnival tradition, the celebration features “Carnestoltes,” a mock king whose effigy is customarily put on trial, hanged, and burned in a symbolic ritual that marks the close of the festivities.
Across Europe, many cities hold carnivals in the weeks before Lent — the Christian season of fasting that begins on Ash Wednesday — often blending centuries-old customs, including the ceremonial judgment or burning of a figure representing excess or wrongdoing.
However, this year marked the first time the effigy incorporated Jewish symbols and imagery associated with Israel — an act the local Jewish community condemned as antisemitic amid an already tense and hostile climate, warning it risks normalizing hatred and violence.
During Monday’s festivities in Encamp, a district of the tiny principality of Andorra between France and Spain, a large blue-and-white effigy marked with a Star of David was hanged, symbolically put on trial, shot, and set ablaze.
Images circulating on social media also captured an air rifle pointed at the hanging effigy, with onlookers gathered around the scene.
According to local media reports, public and government officials, including the mayor of Encamp and council members, also took part in the ceremony.
The president of Andorra’s parliament, Carles Enseñat Reig, strongly condemned the incident, calling it “unacceptable” and warning that it tarnishes the principality’s reputation and threatens the spirit of its traditional celebrations.
The Representative Council of Jewish Institutions of France (CRIF) — the main representative body of French Jews — also denounced the incident, calling it “unworthy, outrageous, and provocative” and raising the possibility of sanctions or even a boycott of Andorra.
In a press release, the festival committee defended their actions, saying the Carnival King figure was meant to satirize the Israeli-Palestinian conflict and draw attention to Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu.
They further explained that the event aimed to spotlight the global rise of far-right movements, while stressing it was never intended to single out any religion.
The European Jewish Congress (EJC) condemned the incident as “outrageous,” warning that such acts not only inflame antisemitism but also pose a serious threat to Jewish communities across Europe.
“Turning a festive tradition into the symbolic execution of imagery associated with the Jewish state is a deeply disturbing act that risks normalizing antisemitism and incitement,” EJC wrote in a post on X.
“Such displays are incompatible with the fundamental European values of dignity, respect, and peaceful coexistence.”
While most countries across Europe and the broader Western world have seen a sharp rise in antisemitic incidents since Hamas’s Oct. 7, 2023, attack on Israel, Andorra — with its small Jewish community — had until now remained relatively quiet and largely safe.
Uncategorized
French Tourists Attack Israelis in Thailand After Overhearing Their Hebrew
Illustrative: Anti-Israel protesters march through the streets of the township of Lenasia in Johannesburg, South Africa, Oct. 6, 2024. Photo: REUTERS/Ihsaan Haffejee
Three Israelis were brutally attacked at a bar in Thailand on Monday after they were overheard speaking Hebrew, continuing a growing trend of Hebrew speakers being assaulted around the world amid a surge in antisemitism.
The Israeli citizens, all in their 20s, were attacked on the island of Koh Samui in southern Thailand by French tourists of North African origin, according to multiple reports.
The Combat Antisemitism Movement shared photographs of the victims, reporting that the assailants confronted them and said, “You are Israelis,” before chasing them into a restroom, forcing the door open, and demanding they empty their pockets.
Two of the Israelis, a father and son who remain unidentified, reportedly sought to flee and take shelter in a restroom. While two of the victims went to the hospital after the attack, the third escaped. A member of the victims’ family described the injuries as severe to Israel’s Channel 12, noting broken ribs, damaged teeth, and back trauma.
While the bar’s employees stepped in, the victims said that some members of security joined the attackers and used batons against them.
The assaults in Thailand follow an ongoing pattern of antisemitic acts targeting Israeli tourists who are overheard speaking in Hebrew.
In December, for example, an Israeli tourist was brutally attacked in Cyprus while speaking Hebrew on the phone, requiring hospitalization and resulting in the loss of vision in one of his eyes.
The victim’s father expressed his frustration on Facebook at the response, writing that “what is no less shocking is what happened afterward. We contacted the relevant authorities, including the Israeli consulate, and the response we received was: ‘Sunday- we’re on vacation.’ When an Israeli citizen is injured abroad after a violent attack, the system is simply unavailable. There is no taking responsibility, no response. No sense of backing. There is documentation, there are medical records, and there are witnesses.”
Almog Armoza, 25, described a similar incident that occurred earlier that month in Nepal’s Kathmandu when men hit him in the back of the head with an iron rod as he was recording a voice message in Hebrew.
“If I hadn’t managed to run, there’s a good chance I wouldn’t be alive today,” he said. “If the first blow had knocked me out, it could have ended differently.”
Armoza was left with an open wound on his head which required overnight hospitalization and caused him to miss his flight back to Israel.
“My phone was in my hand, and they didn’t go for it,” he said, noting that the attack was not a robbery as his assailants did not steal his valuables. “I have traveled the world for three years. This isn’t how robberies are done. The level of violence was meant to kill.”
In August, an Uber driver in Vienna assaulted a Jewish man and forced him and his family to leave the vehicle after learning some of the passengers were Israeli. Uber subsequently suspended the driver.
Oskar Deutsch, president of the Jewish Community of Vienna, described the incident in a statement on Facebook. “When a taxi driver learns that his passengers are Jewish and some are from Israel, he calls the five people antisemitic and forces them to get off,” Deutsch wrote. “The crying of the children is not enough for him. He pushes the father and threatens him with more blows.”
On July 24 in Athens, a pro-Palestinian activist yelled “Free Palestine” and assaulted Ran Ben Shimon, the coach of Israel’s national soccer team, after hearing him speaking Hebrew with assistant coach Gal Cohen.
Ben Shimon said he doubted the attacker knew of their positions and that “in my opinion, the reason for this is that we are Israelis who spoke Hebrew. I am proud to represent my country everywhere; this certainly will not deter us in the future.”
Last February, also in Athens, a pro-Palestinian demonstrator chose violence when hearing Israeli tourists speaking Hebrew, stabbing the couple as they returned to their hotel from a restaurant. Law enforcement arrested him and determined he was originally from Gaza.
American Jewish tourists have also come under attack.
In November at Milan’s Central Station, a 25-year-old Pakistani man allegedly assaulted an Orthodox Jewish tourist from the US and threatened, “You kill children in Palestine, and I’ll kill you.”
Uncategorized
A shocking Purim experience (from the memoirs of I. J. Singer)
אינעם בוך זכרונות פֿונעם פּראָזע־מײַסטער, י. י. זינגער, „פֿון אַ וועלט וואָס איז נישטאָ מער‟, געפֿינט זיך אַ רירנדיקע פּורים־מעשׂה.
דאָס בוך איז אַרויס אין יאָר 1946, צוויי יאָר נאָך זינגערס פּלוצלינגדיקן, פֿריצײַטיקן טויט. דאָס ווערק האָט זיך צוערשט געדרוקט אין פֿאָרווערטס נאָך זײַן פּטירה, אונטערן נאָמען „אמתע פּאַסירונגען‟, אָבער זינגער אַליין האָט זײַן ווערק אַ נאָמען געגעבן „פֿון אַ וועלט וואָס איז נישטאָ מער‟. לויט זײַן פּלאַן, האָט דאָס ווערק געזאָלט אונדז געבן אַ ברייט קינסטלעריש בילד פֿון זײַן לעבן, און איבערהויפּט פֿונעם לעבן פֿון זײַן סבֿיבֿה, פֿון די קינדעריאָרן ביז זײַן קומען קיין אַמעריקע. עס האָט געזאָלט זײַן אַ ווערק פֿון דרײַ בענד, אַרום פֿופֿצן הונדערט זײַטן.
אין זײַן רײַכער ליטעראַרישער ירושה, האָט זינגער אונדז אָבער איבערגעלאָזט די ווײַטערדיקע לוסטיקע פּורים־מעשׂה (געדרוקט דאָ אין אַ פֿאַרקירצטן נוסח), וואָס איז פֿאָרגעקומען אין זײַן שטוב ווען ער איז געווען אַ קינד.
שיִעלע — אַזוי הייסט דער יונגער י. י. זינגער — דערציילט וועגן אַ מלמד, ר’ מיכל דוד, אַ פֿריילעך ייִדל, וואָס ס׳האָט זיך בײַ אים, נעבעך, פֿאַרענדיקט שוין גאָרנישט פֿריילעך. אַהרן צייטלין האָט אַ מאָל געשריבן וועגן י. י. זינגער, אַז ער איז געווען „אַ גײַסטיקער רעוואָלוציאָנער, וואָס האָט נישט אָנגענומען — נישט געוואָלט און נישט געקאָנט אָננעמען — דעם סדר פֿון דער וועלט‟. אין אָט דעם מעשׂהלע קען מען דאָס שוין גוט דערפֿילן.
— דניאלה מאַוער
אַ ייִד אַ מלמד פֿאַרגלוסט זיך צו ווערן אַ מלאך
ר׳ מיכל דוד איז געווען אַ קליין, לעבעדיק פּאַרשוינדל, מיט אַ שיטער, בלאָנד בערדל, אַ ייִדל אַ שטיק קוועקזילבער. בײַם לערנען האָט ער ליב געהאַט צו שניצן מיט אַ מעסערל. ער האָט אויסגעשניצט טאַבאַק־שטעקעלעך פֿון קאָרע, וואָס ער האָט אַוועקגעשאָנקען מתּנות צו אַלטע ייִדן, גרויסע טאַבאַק־שמעקער; אָדער ער האָט אויסגעשניצט פֿון האָלץ אַן אתרוג־פּושקע. ער האָט אויך פֿאַר אונדז אויסגעאַרבעט פֿאַרביקע לאַמטערנדלעך, מיט וועלכע מיר פֿלעגן אַהיימגיין אין די ווינטערנעכט פֿון חדר. געלערנט האָט ער מיר אַ פֿריילעכן ניגון, אָפֿט מאָל צוקנאַקנדיק מיט די פֿינגער פֿאַר שׂמחה.
די באַלעבאָסטעס, בײַ וועלכע ער האָט געגעסן טעג, האָבן אָנגעקוואָלן פֿון אים, ווײַל אַלץ האָט ער ליב געהאַט, פֿון יעדן מאכל הנאה געהאַט. די חסידים האָבן געלעקט די פֿינגער פֿון אים, ווײַל ער האָט געקענט דערציילן די וווּנדערלעכסטע מעשׂיות פֿון צדיקים און גוטע־ייִדן. אויך פֿאַר אונדז, ייִנגלעך, פֿלעגט ער דערציילן אַ וועלט מיט מעשׂיות, די פֿאַנטאַסטישסטע מעשׂיות פֿון צדיקים און בעל־שמס, וואָס האָבן געהאַט קפֿיצת־הדרך, געווען רואה־ואינו־נראהס און באַוויזן נאָך אַזעלכע קונצן.
אויף חסידישע סעודהלעך און ימים־טובֿים האָט ר׳ מיכל דוד געקערט וועלטן. ער האָט געזונגען מיט אַ הויך קוויטשיק קולכל, געקאָנט מאַכן אַ סך „לחיימס”, ווי פֿאַר אַ חסיד פּאַסט, און ער האָט געטאַנצט גאָרנישט מיד צו ווערן. דער עיקר האָט ער ליב געהאַט צו טאַנצן אויפֿן טיש…
פֿאַר פּורים האָט ר׳ מיכל דוד אינגאַנצן אָפּגעלאָזט די גמרא און געגרייט זיך צום פֿריילעכן יום־טובֿ. ערשטנס, האָט ער אויף דער מזרח־וואַנט פֿון בית־המדרש אָנגעצייכנט מיט אַ חלבֿן ליכט גרויסע אותיות און געמעלעכסטן. דער מלמד האָט אײַנגעטונקען אַ שמאַטע אין אַש פֿון בית־המדרש־אויוון און דערמיט איבערגעגאַנגען איבער דעם חלבֿ, און גלײַך זײַנען די אותיות און צייכענונגען געוואָרן שוואַרץ און אָנזעוודיק. מיר האָבן דערזען אַ גרויסע אויפֿשריפֿט: „משנכנס אדר מרבין בשמחה‟, וואָס מיינט, אַז ווי נאָר עס הייבט זיך אָן דער חודש אָדר, דאַרף מען אָנהייבן זיך משׂמח זײַן. אונטער דעם שיינעם אויפֿשריפֿט פֿון געכּתיבֿהטע אותיות איז געווען אויסגעמאָלט אַ פֿלעשל בראָנפֿן און צוויי הענט גיבן זיך לחיים. אין חדר האָט ער מיט אונדז געלערנט די מגילה, שניצנדיק דערבײַ די שענסטע גראַגערס פֿאַר אַלע תּלמידים.
אין ביידע טעג פֿון פּורים און שושן־פּורים האָט ר׳ מיכל דוד ממש איבערגעקערט דאָס שטעטעלע. ווען מען האָט געלייענט אין בית־המדרש די מגילה, האָט ער צונויפֿגענומען אַלע ייִנגלעך, נישט נאָר די תּלמידים זײַנע, נאָר אַפֿילו פֿרעמדע, און קאָמאַנדעוועט מיט אונדז בײַם גראַגערן יעדעס מאָל, ווען מען האָט דערמאָנט המנען. ער אַליין האָט געמאַכט פֿאַר זיך אַליין דעם גרעסטן גראַגער. ער האָט אויך געטופּעט מיט די פֿיס, און נישט נאָר בײַ המנס נאָמען, נאָר אויך ווען מען האָט דערמאָנט המנס ווײַב זרש און זייערער צען זין. דאָס וואָס אַ ייִד מיט אַ באָרד גראַגערט אין בית־המדרש האָט אַרויסגערופֿן גרויס שׂמחה בײַ אונדז ייִנגלעך. מיר האָבן שיִער נישט דאָס בית־המדרש צעלייגט. מײַן פֿאָטער איז אַפֿילו געווען אומצופֿרידן, ווײַל מיר האָבן געשטערט דעם בעל־קורא אין לייענען די מגילה, אָבער ער האָט זיך נישט געבייזערט. מען האָט אויף דעם פֿריילעכן מיכל דוד זיך נישט געקאָנט בייזערן. חוץ דעם, איז עס דאָך געווען פּורים, ווען מען דאַרף משׂמח זײַן.
נאָך דער מגילה האָט מיכל דוד גענומען גיין איבער די הײַזער, פֿון איין באַלעבאַטישער שטוב צו דער אַנדערער, און מאַכן „לחיימס”. אין שושן־פּורים האָט ער צונויפֿגענומען די חסידים און געמאַכט הוליאַנקעס. די חסידים האָט מען אַזעלכע זאַכן נישט געדאַרפֿט בעטן. זיי זײַנען אַלע מאָל גרייט געווען צו אַ סעודהלע, צו אַ שׂמחה. זיי האָבן געקויפֿט אַ פֿאַס ביר און געטרונקען אויף וואָס די וועלט שטייט. זיי זײַנען געגאַנגען פֿון הויז צו הויז, וווּ זיי האָבן געגעסן און געטרונקען און געטאַנצט. די ייִנגלעך זײַנען נאָכגעלאָפֿן. די פּראָסטע לײַט, די מתנגדים, האָבן געקוקט קרום אויף די חסידישע הוליאַנקעס, אָבער די חסידים האָבן זיי געהערט ווי המן דעם גראַגער און זיי אויף צו־להכעיס נאָך העכער געזונגען און געטאַנצט. מיכל דוד האָט געטאַנצט אויף דער גאַס. ער איז גאָרנישט מיד געוואָרן פֿון טרינקען און האָפּסען און זינגען און פֿרייען זיך. צום־לעצט זיינען די חסידים אַרײַנגעקומען צו מײַן פֿאָטער אין שטוב.
„רביצין, פּורים מעג מען טאַנצן אויפֿן טישטעך. עס זאָל אַ רוח המנען אין זײַן טאַטנס טאַטן אַרײַן ביז עמלקן!‟ האָט מיכל דוד געשריגן און געטופּעט מיט די פֿיס.
דערנאָך איז ער אַראָפּגעשפּרונגען פֿון טיש, אײַנגעהילט זיך אין טישטעך ווי אין אַ טלית און זיך פֿאַרשטעלט פֿאַר אַ מלאך.
„רביצין, איך בין דער מלאך מיכאל — האָט ער געשריגן — גיט מיר צוויי פֿלעדערווישן, וועל איך מאַכן פֿליגל.‟
מײַן מוטער, אַ מתנגדישע טאָכטער, האָט דעם צעקאָכטן חסיד קיין פֿלעדערווישן נישט געוואָלט געבן. אָבער ער איז נישט געווען פֿויל און אַליין אַרײַן אין קיך. ער האָט אויסגעזוכט צוויי גענדזענע פֿליגל, וועלכע ער האָט מיט שטריקלעך צוגעבונדן צום טישטעך, אַזוי אַז ער זאָל אויסזען ווי אַן אמתער מלאך. דערנאָך האָט ער גענומען אַ הויפֿן מעל און זיך אויסגעמעלט דאָס פּנים. פֿאַרוואָס אַ מלאך דאַרף האָבן אַן אויסגעמעלט פּנים ווייס איך נישט, אָבער אַזוי האָט ר׳ מיכל דוד געטאָן. אין אָט דעם הילוך איז ער אַרײַן אין מײַן פֿאָטערס שטוב אין גענומען טאַנצן אַ מלאכים־טאַנץ. דער ייִד האָט געשוועבט ווי אַ רוח. ייִדן האָבן צוגעפּאַטשט מיט די הענט און גערופֿן פֿריילעך:
„לעבעדיק, מלאך מיכאל!‟
מיט אַ מאָל, האָט דער מלאך מיכאל צעשפּרייט זײַנע הענט ווי פֿליגל און אַ פֿלי געטאָן גלײַך דורכן פֿענצטער אין דרויסן אַרויס.
אַרײַן אין שטוב צוריק איז ער שוין נישט אויף די אייגענע פֿיס. מען האָט אים געטראָגן. זײַנע לעבעדיקע אויגן זײַנען געווען געשלאָסן. פֿון איין אויג האָט גערונען בלוט. אַ צעקנאָדערטן, ווי אַ בינטל טויטע אבֿרים, האָט מען אים געטראָגן אין זײַן טישטעך מיט די פֿלעדערווישן מיטן אויסגעמעלטן פּנים. מען האָט גלײַך אַרײַנגערופֿן דעם גוייִשן פֿעלדשער פּאַוואָלסקי, וואָס האָט געוווינט אין שכנות.
„איך קאָן גאָרנישט טאָן, דאָס אויג רינט אים אויס,‟ האָט ער געזאָגט.
אַלע ייִדן אַרום, אויסגעניכטערטע אין איין רגע, זײַנען געשטאַנען מיט אַראָפּגעלאָזענע קעפּ. מײַן פֿאָטער האָט זיך געבעטן בײַם אויסגעצויגענעם מלמד:
„ר׳ מיכל דוד, איר זעט מיך, ר׳ מיכל דוד? … ענטפֿערט, ר׳ מיכל דוד….‟
ר׳ מיכל דוד האָט נישט געענטפֿערט. זײַן פּנים, אויסגעשמירט אין מעל, האָט אויסגעזען ווי אַ מת. די פּראָסטע ייִדן, וואָס זײַנען אָנגעלאָפֿן, האָבן געמוסרט די חסידים:
„חסידקעס, שיכּרים זענט איר, נישט קיין ייִדן — האָבן זיי געמורמלט — אַזאַ אומגליק…‟
מײַן פֿאָטער איז געווען חושך. מײַן מוטער האָט געוויינט. אין מיטן וויינען האָט זי זיך דערמאָנט אַז מען דאַרף צינדן ליכט, ווײַל שושן־פּורים איז דעמאָלט אויסגעפֿאַלן אין פֿרײַטיק.
איך האָב געקוקט אויף דעם מלמד מײַנעם, וואָס איז געלעגן אויסגעצויגן אויף דער גרינער קאָלדרע, געלעגן אַ שווײַגנדיקער, מיט אַן אויסגעמעלט פּנים, איבער וועלכן אַ דין שנירעלע בלוט האָט זיך געשלענגלט, און איך האָב געהאַט תּרעומות צו גאָט, וואָס האָט געקאָנט אָפּטאָן אַזאַ אומגערעכטיקייט, און אין אַ יום־טובֿ דערצו. דאָס איז געווען שוואַרץ־שבת.
The post A shocking Purim experience (from the memoirs of I. J. Singer) appeared first on The Forward.