Uncategorized
How HaZamir youth choir serves as ‘an on-ramp to Jewish life’
(New York Jewish Week) — All across the country, groups of Jewish teenagers meet each week to rehearse as a choir. In groups as small as two and as large as 18, they gather in synagogue basements, Jewish community centers, senior centers and even churches to sing together. For many, it’s their only involvement with Jewish life.
These 450 young people, who range in age from 13 to 18, are members of HaZamir, an international choir for Jewish high school students. With 26 chapters in the United States and 10 in Israel, they convene each year for a spring concert in New York City.
But this coming concert — to be held on Sunday, March 19, at Lincoln Center’s Frederick P. Rose Hall — will be different than most years. This weekend’s celebration, which includes more than 300 student and alumni singers, will commemorate HaZamir’s 30th birthday as well as the 75th anniversary of the founding of the State of Israel.
“The idea behind the creation of HaZamir was to give Jewish teenagers the opportunity to have a high-level music experience and to express their Jewish selves and their music selves,” said Mati Lazar, HaZamir’s conductor and founder. “At that point, and even now, [that] is not really a given.”
Sunday’s concert will include performances by the entire ensemble, as well as songs performed by the Israeli cohort and members of the Chamber Choir, an elite group of HaZamir singers. (Students have to audition to join HaZamir, and select singers are invited to audition for the Chamber Choir.) The highlight is always the “senior song” — “Yachad Na’Amod” (“Together We Stand”) — that closes out the concert, said Vivian Lazar, Mati’s wife and the director of HaZamir.
“This is a problem with any high school teacher — you fall in love with your 12th graders,” Vivian told the New York Jewish Week. “They’re adults already. They’re smart, and they’re intuitive and then they leave you. For the last verse, they put their arms around each other. Some of them don’t sing because they’re crying so hard.”
HaZamir singers at the 2013 Gala Concert. (Courtesy HaZamir)
Mati Lazar, who declined to provide his age, founded HaZamir in 1993 as the high school arm of the Zamir Chorale, a professional Hebrew-language choir and Jewish choral performance group in North America that was established in 1960. A native of Brooklyn, he had been a member of Zamir Chorale as a teenager, and wanted to create an opportunity for other young people to have the same experience.
Starting with just one small chapter in New York — which Mati personally ran — he watched it grow, and grow, over the next three decades. “I knew it would be important — I knew it would evolve into what it has evolved into,” Mati said. “The surprise for me was how successful it would be in Israel.” The first Israeli chapter was founded in 2006.
He is also the founder and director of Zamir Choral Foundation, the umbrella organization that operates HaZamir and Zamir Chorale, as well as a choir for middle schoolers and a choir for young adults in their 20s and 30s.
Though HaZamir is an extracurricular activity for these high schoolers, the Lazars place serious demands on their members. “We empower these teenagers,” Vivian Lazar said. “When they go and have free time together, they’re kids. When they’re sitting in rehearsal, we treat them like professionals, and so they behave that way.”
As a result, participating in the choir can often become a lifelong commitment — and sometimes even a family affair. Sophie Lee Landau grew up in New York listening to her mother perform as a member of Zamir Chorale. Landau joined HaZamir in seventh grade and stayed with the group throughout high school. In college, she became a member of Zamir Chorale for a number of years until she moved out of New York in 2015.
For the past six years, Landau, 29, has been the conductor for the Houston-based chapter of HaZamir. “It’s an opportunity to connect with your peers who have come from a similar faith and to connect more to Jewish text,” Landau told the New York Jewish Week. “It’s really special to be able to give [students] an outlet to connect to their heritage and to find peers and friendships with similar interests and similar backgrounds. It’s about not feeling like you’re alone.”
HaZamir singers performed a concert at the Tree of Life synagogue in Pittsburgh to commemorate the one year anniversary of the deadly shooting that took the lives of 11 synagogue members. (Courtesy HaZamir)
The Lazars see the choir as “an on-ramp to Jewish life” with an emphasis on pluralism, community and Zionism. HaZamir is not designed to be religious, Vivian explained, though she suggested that singing together in harmony is often a spiritual experience.
However, “to be Jewish is to be literate,” Vivian said, adding part of being in the choir and learning to sing the Hebrew music includes learning the texts and their meanings.
“The more you know about your history and your tradition and your culture, the better human being you can be,” Vivian said she tells her students.
For participants, these principles culminate during “Festival,” a Shabbat sleepover that takes place in the days leading up to the annual concert. This year, the group will congregate at the Sleepy Hollow Hotel in Tarrytown, New York.
“Festival” is the first time chapters from around the world meet after having rehearsed the same songs as individual groups throughout the year. “It is a spiritual kind of experience singing music together: You’re breathing together, you’re thinking about the same text at the same time, and you’re making harmony,” Mati Lazar said. “All differences really subside.”
According to Landau, the weekend is especially rewarding for participants who hail from smaller Jewish communities. “This is the one opportunity for the kids to all get together,” she said. “Once you get together and you sing with 300 other kids, the sound is overwhelming. It’s the thing that they look forward to most, after working hard all year they finally get to put it all together and hear what the music can do.”
Over 400 students attended HaZamir’s “Festival” in 2019. (Courtesy HaZamir)
Though it’s meant to be a rehearsal boot camp for the teenagers, Festival also aims to nurture the cross-country and international friendships that are made on Zoom throughout the year. Activities include a Thursday-night jam session, hours of rehearsals during the day and a range of Shabbat services on Friday night and Saturday morning — egalitarian, Orthodox, Reform, and all-women services are among the options. For many participants, Vivian said, it’s the first time they can explore these different types of Jewish religious expression.
For Milo Shaklan, a senior in HaZamir’s Brooklyn chapter, whose ninth and tenth grade concerts were canceled due to COVID-19, going to Festival and the Gala concert for the first time last year was “a moment of understanding,” he said.
“I got to connect with all these other Jews,” Shaklan said. “I had no idea how big the community was. When I’m interacting with people in my synagogue community, I am interacting with people who more or less observe like me. At HaZamir, I’m interacting with Americans who are less observant than me and Americans who are more observant than me, and then Israelis who are both more and less observant than me.”
Landau concurs. “To be able to establish such a network is really incredible, and that’s why this weekend is so important,” she said.
For the Lazars, it’s alumni like Landau — who has maintained a long-term relationship with the choir — who are the biggest reward for the efforts. This year, 14 HaZamir alumni are now conductors of their own chapters, and all HaZamir alumni will be invited on stage to sing during the second half of the two-hour concert.
“It’ll be a very, very beautiful moment,” said Vivian.
The HaZamir 30th Anniversary Concert will take place on March 19 at 3:00 pm. Buy tickets here.
—
The post How HaZamir youth choir serves as ‘an on-ramp to Jewish life’ appeared first on Jewish Telegraphic Agency.
Uncategorized
Andorra Carnival Sparks Outrage After Effigy of Israel Is Put on ‘Trial’ and Burned
A large blue-and-white effigy bearing a Star of David is hanged and set ablaze during carnival festivities in Encamp, Andorra, on Feb. 16, 2026, in a ritual that has sparked international condemnation. Photo: Screenshot
A centuries-old carnival ritual in Andorra erupted into international controversy after an effigy of the State of Israel was symbolically put on “trial,” shot, and set ablaze during the festivities, with local and government officials present.
Part of an annual carnival tradition, the celebration features “Carnestoltes,” a mock king whose effigy is customarily put on trial, hanged, and burned in a symbolic ritual that marks the close of the festivities.
Across Europe, many cities hold carnivals in the weeks before Lent — the Christian season of fasting that begins on Ash Wednesday — often blending centuries-old customs, including the ceremonial judgment or burning of a figure representing excess or wrongdoing.
However, this year marked the first time the effigy incorporated Jewish symbols and imagery associated with Israel — an act the local Jewish community condemned as antisemitic amid an already tense and hostile climate, warning it risks normalizing hatred and violence.
During Monday’s festivities in Encamp, a district of the tiny principality of Andorra between France and Spain, a large blue-and-white effigy marked with a Star of David was hanged, symbolically put on trial, shot, and set ablaze.
Images circulating on social media also captured an air rifle pointed at the hanging effigy, with onlookers gathered around the scene.
According to local media reports, public and government officials, including the mayor of Encamp and council members, also took part in the ceremony.
The president of Andorra’s parliament, Carles Enseñat Reig, strongly condemned the incident, calling it “unacceptable” and warning that it tarnishes the principality’s reputation and threatens the spirit of its traditional celebrations.
The Representative Council of Jewish Institutions of France (CRIF) — the main representative body of French Jews — also denounced the incident, calling it “unworthy, outrageous, and provocative” and raising the possibility of sanctions or even a boycott of Andorra.
In a press release, the festival committee defended their actions, saying the Carnival King figure was meant to satirize the Israeli-Palestinian conflict and draw attention to Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu.
They further explained that the event aimed to spotlight the global rise of far-right movements, while stressing it was never intended to single out any religion.
The European Jewish Congress (EJC) condemned the incident as “outrageous,” warning that such acts not only inflame antisemitism but also pose a serious threat to Jewish communities across Europe.
“Turning a festive tradition into the symbolic execution of imagery associated with the Jewish state is a deeply disturbing act that risks normalizing antisemitism and incitement,” EJC wrote in a post on X.
“Such displays are incompatible with the fundamental European values of dignity, respect, and peaceful coexistence.”
While most countries across Europe and the broader Western world have seen a sharp rise in antisemitic incidents since Hamas’s Oct. 7, 2023, attack on Israel, Andorra — with its small Jewish community — had until now remained relatively quiet and largely safe.
Uncategorized
French Tourists Attack Israelis in Thailand After Overhearing Their Hebrew
Illustrative: Anti-Israel protesters march through the streets of the township of Lenasia in Johannesburg, South Africa, Oct. 6, 2024. Photo: REUTERS/Ihsaan Haffejee
Three Israelis were brutally attacked at a bar in Thailand on Monday after they were overheard speaking Hebrew, continuing a growing trend of Hebrew speakers being assaulted around the world amid a surge in antisemitism.
The Israeli citizens, all in their 20s, were attacked on the island of Koh Samui in southern Thailand by French tourists of North African origin, according to multiple reports.
The Combat Antisemitism Movement shared photographs of the victims, reporting that the assailants confronted them and said, “You are Israelis,” before chasing them into a restroom, forcing the door open, and demanding they empty their pockets.
Two of the Israelis, a father and son who remain unidentified, reportedly sought to flee and take shelter in a restroom. While two of the victims went to the hospital after the attack, the third escaped. A member of the victims’ family described the injuries as severe to Israel’s Channel 12, noting broken ribs, damaged teeth, and back trauma.
While the bar’s employees stepped in, the victims said that some members of security joined the attackers and used batons against them.
The assaults in Thailand follow an ongoing pattern of antisemitic acts targeting Israeli tourists who are overheard speaking in Hebrew.
In December, for example, an Israeli tourist was brutally attacked in Cyprus while speaking Hebrew on the phone, requiring hospitalization and resulting in the loss of vision in one of his eyes.
The victim’s father expressed his frustration on Facebook at the response, writing that “what is no less shocking is what happened afterward. We contacted the relevant authorities, including the Israeli consulate, and the response we received was: ‘Sunday- we’re on vacation.’ When an Israeli citizen is injured abroad after a violent attack, the system is simply unavailable. There is no taking responsibility, no response. No sense of backing. There is documentation, there are medical records, and there are witnesses.”
Almog Armoza, 25, described a similar incident that occurred earlier that month in Nepal’s Kathmandu when men hit him in the back of the head with an iron rod as he was recording a voice message in Hebrew.
“If I hadn’t managed to run, there’s a good chance I wouldn’t be alive today,” he said. “If the first blow had knocked me out, it could have ended differently.”
Armoza was left with an open wound on his head which required overnight hospitalization and caused him to miss his flight back to Israel.
“My phone was in my hand, and they didn’t go for it,” he said, noting that the attack was not a robbery as his assailants did not steal his valuables. “I have traveled the world for three years. This isn’t how robberies are done. The level of violence was meant to kill.”
In August, an Uber driver in Vienna assaulted a Jewish man and forced him and his family to leave the vehicle after learning some of the passengers were Israeli. Uber subsequently suspended the driver.
Oskar Deutsch, president of the Jewish Community of Vienna, described the incident in a statement on Facebook. “When a taxi driver learns that his passengers are Jewish and some are from Israel, he calls the five people antisemitic and forces them to get off,” Deutsch wrote. “The crying of the children is not enough for him. He pushes the father and threatens him with more blows.”
On July 24 in Athens, a pro-Palestinian activist yelled “Free Palestine” and assaulted Ran Ben Shimon, the coach of Israel’s national soccer team, after hearing him speaking Hebrew with assistant coach Gal Cohen.
Ben Shimon said he doubted the attacker knew of their positions and that “in my opinion, the reason for this is that we are Israelis who spoke Hebrew. I am proud to represent my country everywhere; this certainly will not deter us in the future.”
Last February, also in Athens, a pro-Palestinian demonstrator chose violence when hearing Israeli tourists speaking Hebrew, stabbing the couple as they returned to their hotel from a restaurant. Law enforcement arrested him and determined he was originally from Gaza.
American Jewish tourists have also come under attack.
In November at Milan’s Central Station, a 25-year-old Pakistani man allegedly assaulted an Orthodox Jewish tourist from the US and threatened, “You kill children in Palestine, and I’ll kill you.”
Uncategorized
A shocking Purim experience (from the memoirs of I. J. Singer)
אינעם בוך זכרונות פֿונעם פּראָזע־מײַסטער, י. י. זינגער, „פֿון אַ וועלט וואָס איז נישטאָ מער‟, געפֿינט זיך אַ רירנדיקע פּורים־מעשׂה.
דאָס בוך איז אַרויס אין יאָר 1946, צוויי יאָר נאָך זינגערס פּלוצלינגדיקן, פֿריצײַטיקן טויט. דאָס ווערק האָט זיך צוערשט געדרוקט אין פֿאָרווערטס נאָך זײַן פּטירה, אונטערן נאָמען „אמתע פּאַסירונגען‟, אָבער זינגער אַליין האָט זײַן ווערק אַ נאָמען געגעבן „פֿון אַ וועלט וואָס איז נישטאָ מער‟. לויט זײַן פּלאַן, האָט דאָס ווערק געזאָלט אונדז געבן אַ ברייט קינסטלעריש בילד פֿון זײַן לעבן, און איבערהויפּט פֿונעם לעבן פֿון זײַן סבֿיבֿה, פֿון די קינדעריאָרן ביז זײַן קומען קיין אַמעריקע. עס האָט געזאָלט זײַן אַ ווערק פֿון דרײַ בענד, אַרום פֿופֿצן הונדערט זײַטן.
אין זײַן רײַכער ליטעראַרישער ירושה, האָט זינגער אונדז אָבער איבערגעלאָזט די ווײַטערדיקע לוסטיקע פּורים־מעשׂה (געדרוקט דאָ אין אַ פֿאַרקירצטן נוסח), וואָס איז פֿאָרגעקומען אין זײַן שטוב ווען ער איז געווען אַ קינד.
שיִעלע — אַזוי הייסט דער יונגער י. י. זינגער — דערציילט וועגן אַ מלמד, ר’ מיכל דוד, אַ פֿריילעך ייִדל, וואָס ס׳האָט זיך בײַ אים, נעבעך, פֿאַרענדיקט שוין גאָרנישט פֿריילעך. אַהרן צייטלין האָט אַ מאָל געשריבן וועגן י. י. זינגער, אַז ער איז געווען „אַ גײַסטיקער רעוואָלוציאָנער, וואָס האָט נישט אָנגענומען — נישט געוואָלט און נישט געקאָנט אָננעמען — דעם סדר פֿון דער וועלט‟. אין אָט דעם מעשׂהלע קען מען דאָס שוין גוט דערפֿילן.
— דניאלה מאַוער
אַ ייִד אַ מלמד פֿאַרגלוסט זיך צו ווערן אַ מלאך
ר׳ מיכל דוד איז געווען אַ קליין, לעבעדיק פּאַרשוינדל, מיט אַ שיטער, בלאָנד בערדל, אַ ייִדל אַ שטיק קוועקזילבער. בײַם לערנען האָט ער ליב געהאַט צו שניצן מיט אַ מעסערל. ער האָט אויסגעשניצט טאַבאַק־שטעקעלעך פֿון קאָרע, וואָס ער האָט אַוועקגעשאָנקען מתּנות צו אַלטע ייִדן, גרויסע טאַבאַק־שמעקער; אָדער ער האָט אויסגעשניצט פֿון האָלץ אַן אתרוג־פּושקע. ער האָט אויך פֿאַר אונדז אויסגעאַרבעט פֿאַרביקע לאַמטערנדלעך, מיט וועלכע מיר פֿלעגן אַהיימגיין אין די ווינטערנעכט פֿון חדר. געלערנט האָט ער מיר אַ פֿריילעכן ניגון, אָפֿט מאָל צוקנאַקנדיק מיט די פֿינגער פֿאַר שׂמחה.
די באַלעבאָסטעס, בײַ וועלכע ער האָט געגעסן טעג, האָבן אָנגעקוואָלן פֿון אים, ווײַל אַלץ האָט ער ליב געהאַט, פֿון יעדן מאכל הנאה געהאַט. די חסידים האָבן געלעקט די פֿינגער פֿון אים, ווײַל ער האָט געקענט דערציילן די וווּנדערלעכסטע מעשׂיות פֿון צדיקים און גוטע־ייִדן. אויך פֿאַר אונדז, ייִנגלעך, פֿלעגט ער דערציילן אַ וועלט מיט מעשׂיות, די פֿאַנטאַסטישסטע מעשׂיות פֿון צדיקים און בעל־שמס, וואָס האָבן געהאַט קפֿיצת־הדרך, געווען רואה־ואינו־נראהס און באַוויזן נאָך אַזעלכע קונצן.
אויף חסידישע סעודהלעך און ימים־טובֿים האָט ר׳ מיכל דוד געקערט וועלטן. ער האָט געזונגען מיט אַ הויך קוויטשיק קולכל, געקאָנט מאַכן אַ סך „לחיימס”, ווי פֿאַר אַ חסיד פּאַסט, און ער האָט געטאַנצט גאָרנישט מיד צו ווערן. דער עיקר האָט ער ליב געהאַט צו טאַנצן אויפֿן טיש…
פֿאַר פּורים האָט ר׳ מיכל דוד אינגאַנצן אָפּגעלאָזט די גמרא און געגרייט זיך צום פֿריילעכן יום־טובֿ. ערשטנס, האָט ער אויף דער מזרח־וואַנט פֿון בית־המדרש אָנגעצייכנט מיט אַ חלבֿן ליכט גרויסע אותיות און געמעלעכסטן. דער מלמד האָט אײַנגעטונקען אַ שמאַטע אין אַש פֿון בית־המדרש־אויוון און דערמיט איבערגעגאַנגען איבער דעם חלבֿ, און גלײַך זײַנען די אותיות און צייכענונגען געוואָרן שוואַרץ און אָנזעוודיק. מיר האָבן דערזען אַ גרויסע אויפֿשריפֿט: „משנכנס אדר מרבין בשמחה‟, וואָס מיינט, אַז ווי נאָר עס הייבט זיך אָן דער חודש אָדר, דאַרף מען אָנהייבן זיך משׂמח זײַן. אונטער דעם שיינעם אויפֿשריפֿט פֿון געכּתיבֿהטע אותיות איז געווען אויסגעמאָלט אַ פֿלעשל בראָנפֿן און צוויי הענט גיבן זיך לחיים. אין חדר האָט ער מיט אונדז געלערנט די מגילה, שניצנדיק דערבײַ די שענסטע גראַגערס פֿאַר אַלע תּלמידים.
אין ביידע טעג פֿון פּורים און שושן־פּורים האָט ר׳ מיכל דוד ממש איבערגעקערט דאָס שטעטעלע. ווען מען האָט געלייענט אין בית־המדרש די מגילה, האָט ער צונויפֿגענומען אַלע ייִנגלעך, נישט נאָר די תּלמידים זײַנע, נאָר אַפֿילו פֿרעמדע, און קאָמאַנדעוועט מיט אונדז בײַם גראַגערן יעדעס מאָל, ווען מען האָט דערמאָנט המנען. ער אַליין האָט געמאַכט פֿאַר זיך אַליין דעם גרעסטן גראַגער. ער האָט אויך געטופּעט מיט די פֿיס, און נישט נאָר בײַ המנס נאָמען, נאָר אויך ווען מען האָט דערמאָנט המנס ווײַב זרש און זייערער צען זין. דאָס וואָס אַ ייִד מיט אַ באָרד גראַגערט אין בית־המדרש האָט אַרויסגערופֿן גרויס שׂמחה בײַ אונדז ייִנגלעך. מיר האָבן שיִער נישט דאָס בית־המדרש צעלייגט. מײַן פֿאָטער איז אַפֿילו געווען אומצופֿרידן, ווײַל מיר האָבן געשטערט דעם בעל־קורא אין לייענען די מגילה, אָבער ער האָט זיך נישט געבייזערט. מען האָט אויף דעם פֿריילעכן מיכל דוד זיך נישט געקאָנט בייזערן. חוץ דעם, איז עס דאָך געווען פּורים, ווען מען דאַרף משׂמח זײַן.
נאָך דער מגילה האָט מיכל דוד גענומען גיין איבער די הײַזער, פֿון איין באַלעבאַטישער שטוב צו דער אַנדערער, און מאַכן „לחיימס”. אין שושן־פּורים האָט ער צונויפֿגענומען די חסידים און געמאַכט הוליאַנקעס. די חסידים האָט מען אַזעלכע זאַכן נישט געדאַרפֿט בעטן. זיי זײַנען אַלע מאָל גרייט געווען צו אַ סעודהלע, צו אַ שׂמחה. זיי האָבן געקויפֿט אַ פֿאַס ביר און געטרונקען אויף וואָס די וועלט שטייט. זיי זײַנען געגאַנגען פֿון הויז צו הויז, וווּ זיי האָבן געגעסן און געטרונקען און געטאַנצט. די ייִנגלעך זײַנען נאָכגעלאָפֿן. די פּראָסטע לײַט, די מתנגדים, האָבן געקוקט קרום אויף די חסידישע הוליאַנקעס, אָבער די חסידים האָבן זיי געהערט ווי המן דעם גראַגער און זיי אויף צו־להכעיס נאָך העכער געזונגען און געטאַנצט. מיכל דוד האָט געטאַנצט אויף דער גאַס. ער איז גאָרנישט מיד געוואָרן פֿון טרינקען און האָפּסען און זינגען און פֿרייען זיך. צום־לעצט זיינען די חסידים אַרײַנגעקומען צו מײַן פֿאָטער אין שטוב.
„רביצין, פּורים מעג מען טאַנצן אויפֿן טישטעך. עס זאָל אַ רוח המנען אין זײַן טאַטנס טאַטן אַרײַן ביז עמלקן!‟ האָט מיכל דוד געשריגן און געטופּעט מיט די פֿיס.
דערנאָך איז ער אַראָפּגעשפּרונגען פֿון טיש, אײַנגעהילט זיך אין טישטעך ווי אין אַ טלית און זיך פֿאַרשטעלט פֿאַר אַ מלאך.
„רביצין, איך בין דער מלאך מיכאל — האָט ער געשריגן — גיט מיר צוויי פֿלעדערווישן, וועל איך מאַכן פֿליגל.‟
מײַן מוטער, אַ מתנגדישע טאָכטער, האָט דעם צעקאָכטן חסיד קיין פֿלעדערווישן נישט געוואָלט געבן. אָבער ער איז נישט געווען פֿויל און אַליין אַרײַן אין קיך. ער האָט אויסגעזוכט צוויי גענדזענע פֿליגל, וועלכע ער האָט מיט שטריקלעך צוגעבונדן צום טישטעך, אַזוי אַז ער זאָל אויסזען ווי אַן אמתער מלאך. דערנאָך האָט ער גענומען אַ הויפֿן מעל און זיך אויסגעמעלט דאָס פּנים. פֿאַרוואָס אַ מלאך דאַרף האָבן אַן אויסגעמעלט פּנים ווייס איך נישט, אָבער אַזוי האָט ר׳ מיכל דוד געטאָן. אין אָט דעם הילוך איז ער אַרײַן אין מײַן פֿאָטערס שטוב אין גענומען טאַנצן אַ מלאכים־טאַנץ. דער ייִד האָט געשוועבט ווי אַ רוח. ייִדן האָבן צוגעפּאַטשט מיט די הענט און גערופֿן פֿריילעך:
„לעבעדיק, מלאך מיכאל!‟
מיט אַ מאָל, האָט דער מלאך מיכאל צעשפּרייט זײַנע הענט ווי פֿליגל און אַ פֿלי געטאָן גלײַך דורכן פֿענצטער אין דרויסן אַרויס.
אַרײַן אין שטוב צוריק איז ער שוין נישט אויף די אייגענע פֿיס. מען האָט אים געטראָגן. זײַנע לעבעדיקע אויגן זײַנען געווען געשלאָסן. פֿון איין אויג האָט גערונען בלוט. אַ צעקנאָדערטן, ווי אַ בינטל טויטע אבֿרים, האָט מען אים געטראָגן אין זײַן טישטעך מיט די פֿלעדערווישן מיטן אויסגעמעלטן פּנים. מען האָט גלײַך אַרײַנגערופֿן דעם גוייִשן פֿעלדשער פּאַוואָלסקי, וואָס האָט געוווינט אין שכנות.
„איך קאָן גאָרנישט טאָן, דאָס אויג רינט אים אויס,‟ האָט ער געזאָגט.
אַלע ייִדן אַרום, אויסגעניכטערטע אין איין רגע, זײַנען געשטאַנען מיט אַראָפּגעלאָזענע קעפּ. מײַן פֿאָטער האָט זיך געבעטן בײַם אויסגעצויגענעם מלמד:
„ר׳ מיכל דוד, איר זעט מיך, ר׳ מיכל דוד? … ענטפֿערט, ר׳ מיכל דוד….‟
ר׳ מיכל דוד האָט נישט געענטפֿערט. זײַן פּנים, אויסגעשמירט אין מעל, האָט אויסגעזען ווי אַ מת. די פּראָסטע ייִדן, וואָס זײַנען אָנגעלאָפֿן, האָבן געמוסרט די חסידים:
„חסידקעס, שיכּרים זענט איר, נישט קיין ייִדן — האָבן זיי געמורמלט — אַזאַ אומגליק…‟
מײַן פֿאָטער איז געווען חושך. מײַן מוטער האָט געוויינט. אין מיטן וויינען האָט זי זיך דערמאָנט אַז מען דאַרף צינדן ליכט, ווײַל שושן־פּורים איז דעמאָלט אויסגעפֿאַלן אין פֿרײַטיק.
איך האָב געקוקט אויף דעם מלמד מײַנעם, וואָס איז געלעגן אויסגעצויגן אויף דער גרינער קאָלדרע, געלעגן אַ שווײַגנדיקער, מיט אַן אויסגעמעלט פּנים, איבער וועלכן אַ דין שנירעלע בלוט האָט זיך געשלענגלט, און איך האָב געהאַט תּרעומות צו גאָט, וואָס האָט געקאָנט אָפּטאָן אַזאַ אומגערעכטיקייט, און אין אַ יום־טובֿ דערצו. דאָס איז געווען שוואַרץ־שבת.
The post A shocking Purim experience (from the memoirs of I. J. Singer) appeared first on The Forward.