Uncategorized
Looking back on my 30 years as a Yiddish translator
איך בין געווען אַ מאָדערנער חסיד אַ בעל־תּשובֿה, וועלכער פֿילט זיך היימיש סײַ צווישן די חסידים, סײַ צווישן די וועלטלעכע ייִדישיסטן.
נישט לאַנג צוריק האָב איך געבלעטערט מײַן עלטסטע אָפּגעהיטע העפֿט מיט לידער אויף ייִדיש, אָנגעשריבן אין 1995 – 1996. האָב איך זיך פֿאַרטראַכט, אַז עס באַקומט זיך אַ יוביליי פֿון מײַן ייִדיש־שאַפֿן און אַן אײַנפֿאַל אַ ביסל אָנצושרײַבן וועגן דעם.
עפּעס האָב איך געגראַמט אויף ייִדיש נאָך פֿריִער, אָבער פֿון יענע „אורשאַפֿונגען‟ מײַנע איז נישט געבליבן קיין שפּור. אין יענער אַלטער העפֿט, וואָס האָט דורכגעמאַכט אַ לאַנגן וועג קיין אַמעריקע און מיט יאָרן שפּעטער צוריק קיין רוסלאַנד, געפֿינען זיך אויך דרײַ מײַנע איבערזעצונגען פֿון מײַן באַליבטן רוסישן דיכטער אָסיפּ מאַנדעלשטאַם.
אין 2002 זענען יענע איבערזעצונגען פּובליקירט געוואָרן אינעם אינטערנעץ־זשורנאַל „דער באַוועבטער ייִד‟, נאָר אין גאָר אַנדערע ווערסיעס. די היסטאָרישע העפֿט איז דעמאָלט געווען אין פּעטערבורג, און איך האָב געוווינט אין קווינס. אויף אויסווייניק האָב איך מײַנע טעקסטן נישט געדענקט און ממילא געמוזט זיי איבערשרײַבן. דער נײַערער נוסח האָט זיך באַקומען לאַוו־דווקא בעסער, פּשוט אַנדערש. פֿאַרגלײַכט:
געהיים איז שאָרכען אינעם וואַלד:
אַ פּרי פֿאַלט אַראָפּ אַנטשוויגן
אין אייביק הילכן פֿונעם ניגון,
וואָס וועלדער־שווײַגעניש אַנטהאַלט.
(1995-1996)
אַ טויבער, אַ געהיטער קלאַנג:
אַ פּרי איז אַראָפּגעפֿאַלן
אינמיטן טיף און אייביק שאַלן
אין שטילקייט פֿונעם וואַלד־געזאַנג.
(2002)
אינעם זעלבן יאָר, ווען אָט די שורות זענען דערשינען אינעם „באַוועבטן ייִד‟, האָב איך אָנגעהויבן אַרבעטן ווי אַ נײַעס־איבערזעצער אינעם פֿאָרווערטס. צוערשט האָב איך געאַרבעט צוויי טעג אַ וואָך; ביסלעכווײַז, מיט עטלעכע יאָר שפּעטער, האָב איך אָנגעהויבן אַרבעטן אין דער רעדאַקציע די גאַנצע וואָך. פֿאַרן באַקומען די שטעלע, זײַענדיק אַ יונגער ענטוזיאַסטישער יאַט, האָב איך געפֿירט ייִדיש־לימודים פֿרײַ פֿון אָפּצאָל אויף דער אינטערנעץ און פֿאַרשיידענע דיסקוסיעס אַרום דער ייִדישער שפּראַך. מײַן מיטבאַטייליקטער אין דעם איז געווען אַריה לאָנדאָן ז״ל (1946 – 2017) – דער זשורנאַליסט פֿון די ייִדיש־אוידיציעס אויף דער אינטערנאַציאָנאַלער ישׂראלדיקער ראַדיאָ „קול ישׂראל‟. מיר האָבן אָפֿט אַרומגערעדט מאַנדעלשטאַמס לידער.
ווי אַזוי האָב איך געפֿונען די אַרבעט אינעם פֿאָרווערטס? ערגעץ אין די ייִדישיסטישע אינטערנעץ־פֿאָרומס האָט זיך פֿאַרשפּרייט אַ קלאַנג, אַז דער פֿאָרווערטס זוכט אַ מיטאַרבעטער. האָב איך זיך פֿאַרבונדן מיט דער צײַטונג און זיך געיאַוועט אינעם ביוראָ. באַלד איז צו מיר צוגעקומען אַ סימפּאַטישע רויטהאָטיקע פֿרוי, וועלכע האָט זיך פֿאָרגעשטעלט: „איך בין שׂרה־רחל שעכטער‟. מיט אַזאַ באַשטעטיקנדיקן טאָן האָט זי זיך באַגריסט, אַז איך האָב פֿאַרשטאַנען אַז איך מוז זיך מאַכן, אַז איך ווייס, ווער זי איז!
דעם אמת געזאָגט, האָב איך קיין השׂגה נישט געהאַט. אין יענע יאָרן, צו וועלכע עס געהערט מײַן אַלטע לידער־העפֿט, האָב איך געטראָפֿן אַ קופּע נומערן פֿונעם פֿאָרווערטס אין דער פּעטערבורגער שיל, איבערגעלייענט אַ פּאָר צי אפֿשר אַ טוץ צײַטונגען. קיין שׂרה־רחל שעכטער האָב איך דאָרט נישט באַמערקט. פּונקט דעמאָלט, ווען איך האָב זיך געלאָזט קיין אַמעריקע, כּדי זיך אָנצושליסן אין אַ וויליאַמסבורגער ישיבֿה, האָט שׂרה־רחל באַקומען איר שטעלע אין דער צײַטונג.
רעדן האָב איך אין אַמעריקע גערעדט די ערשטע יאָרן רק אויף ייִדיש און כּמעט קיין ענגליש נישט געקענט, נאָר אינעם סאַטמאַרער וויליאַמסבורג האָב איך קיין פֿאָרווערטס אַוודאי בכלל נישט געזען.
אינעם ביוראָ האָט מיר יענע, נאָך אומבאַקאַנטע פֿרוי אײַנגעהענטיקט אַ שטיקל פּאַפּיר און געבעטן איבערצוזעצן אַ נײַעסל פֿון ענגליש אויף ייִדיש. האָב איך עס געטאָן, גלײַך באַקומען די שטעלע און זיך באַלד גוט באַקענט מיט דער רעדאַקציע: באָריס סאַנדלער, איציק גאָטעסמאַן, באָריס בודיאַנסקי און אַנדערע. אין גיכן האָב איך זיך אויך באַקענט מיט כּמעט אַלע באַוווּסטע ניו־יאָרקער ייִדישיסטן, און געוואָרן אַ יוצא־דופֿנדיקער פּאַרשוין: אַ מאָדערנער חסיד אַ בעל־תּשובֿה, וועלכער פֿילט זיך היימיש סײַ צווישן די חסידים, סײַ צווישן די וועלטלעכע ייִדישיסטן.
אַגבֿ, יענע איבערזעצונגען פֿון מאַנדעלשטאַמען האָב איך אַמאָל אויך פֿאָרגעלייענט אויף „קול ישׂראל‟. צו דער דאָזיקער ראַדיאָ־אוידיציע האָט דער פֿאָרווערטס האָט געהאַט אַן אומדיקערט צופֿעליק שײַכות. אַריה לאָנדאָן האָט מיר פּשוט אָנגעקלונגען אין דער רעדאַקציע און רעקאָרדירט דעם שמועס.
אינעם ביוראָ האָב איך נישט זעלטן געשמועסט וועגן מאַנדעלשטאַמען מיטן ייִדישן פּאָעט שלום בערגער וועלכער האָט דעמאָלט געפֿירט די וועבזײַט פֿון דער צײַטונג; שפּעטער האָב איך איבערגענומען אָט די מלאָכה.
אין מײַן היים־ביבליאָטעק שטייען נישט ווייניק ביכער, וואָס איך האָב זינט דעמאָלט רעדאַקטירט, איבערגעזעצט צי טיילווײַז אָנגעשריבן. דרײַסיק יאָר איז אַ לאַנגער וועג – אַ גאַנצע תּקופֿה, נאָר צו מאַנדעלשטאַמען קער איך זיך אום כּסדר. דעם פֿאַרגאַנגענעם דעצעמבער, בין איך אויפֿגעטראָטן אינעם פּעטערבורגער ייִדישן קהילה־צענטער מיט מײַנע נײַע איבערזעצונגען פֿונעם דאָזיקן פּאָעט אין פֿאַרגלײַך מיט מײַנע צען ייִדישע איבערזעצונגען פֿון רײַנער־מאַריאַ רילקעס לידער. מסתּמא צום ערשטן מאָל זענען רילקעס לידער איבערגעזעצט געוואָרן אויף ייִדיש; דער ליטעראַטור־פֿאָרשער וואַלערי דימשיץ האָט מיר געזאָגט, אַז קיין פֿריִערע ייִדישע איבערזעצונג פֿונעם דאָזיקן דיכטער אויף ייִדיש האָט ער נישט געזען.
וואָס שייך דעם פֿאָרווערטס, זענען בײַ מיר פֿונעם ייִנגערן דור מיטאַרבעטער פֿאַרבליבן באַזונדערס וואַרעמע זכרונות פֿון צוויי מיידלעך, דעמאָלט גאַנץ יונגע: אַנע (חנה) קוקאַ פֿון בערלין און ליודמילאַ שאָלאָכאָוואַ פֿון קיִעוו. נישט לאַנג האָבן זיי אָפּגעאַרבעט אינעם פֿאָרווערטס, נאָר מיט זיי האָט מען אַלעמאָל געקאָנט שמועסן אויף כּלערליי טשיקאַווע טעמעס (אַרײַנגערעכנט פּאָעזיע!) און זיך גוט אָנלאַכן. משה־יודאַ דײַטש, אַ סאַטמאַרער חסיד, וועלכער האָט דעמאָלט מיט אונדז געאַרבעט ווי אַ מיטדיזײַנער, איז געווען שטאַרק אומצופֿרידן דערמיט. סטײַטש, איך שרײַב טיפֿע אַרטיקלען וועגן חסידות און קבלה, און פּראַווע קלות־ראָש מיט אַ דײַטשקע און אַן אוקראַיִנקע! סאַראַ חוצפּה!
אויך זייער טשיקאַווע איז מיר געווען צו פֿירן די רובריק, דער עיקר, וועגן וויסנשאַפֿטלעכע ידיעות און נײַעס, וואָס האָט טאַקע געהייסן „טשיקאַוועס אַרום דער וועלט‟. כ׳האָף, אַז מע וועט דיגיטאַליזירן יענע נומערן און איך וועל קענען יענע אַרטיקעלעך אַליין איבערצולייענען.
להיפּוך צו אומאָנגענעמע קאָרפּאָראַטיווע צי סתּם העסלעכע אַרבעט־סבֿיבֿות, איז די פֿאָרווערטס־רעדאַקציע געבליבן אין מײַן זכּרון אַ פֿרײַנדלעכע חבֿרה, כּמעט אַ משפּחה, וווּ מע האָט געקאָנט שעפּן פֿון די מיטאַרבעטער און ביוראָ־באַזוכער אַ סך ידיעות וועגן די סאָוועטישע ייִדישע שרײַבער, דעם בונד, די אַמאָליקע ייִדישיסטישע אָרגאַניזאַציעס, און נאָך, און נאָך. און וואָס שייך מאַנדעלשטאַמען, וועל איך אים, אַוודאי, ווײַטער איבערזעצן.
The post Looking back on my 30 years as a Yiddish translator appeared first on The Forward.
Uncategorized
Lindsey Graham urges Israel not to strike Iranian oil depots even as he says he helped make war happen
(JTA) — Sen. Lindsey Graham of South Carolina has called on Israel to rein in its attacks on Iranian oil infrastructure, marking a rare note of caution from a Republican lawmaker who has said he helped push the United States to join Israel in waging war against Iran.
In a post on X on Sunday, Graham praised Israel for its role in the war before adding that “there will be a day soon that the Iranian people will be in charge of their own fate, not the murderous ayatollah’s regime.”
“In that regard, please be cautious about what targets you select,” continued Graham. “Our goal is to liberate the Iranian people in a fashion that does not cripple their chance to start a new and better life when this regime collapses. The oil economy of Iran will be essential to that endeavor.”
Graham’s post linked to an Axios article that reported that the United States was alarmed by Israeli strikes over the weekend that targeted 30 Iranian fuel depots. On Monday, U.S. gas prices rose to their highest levels since 2024.
The warning from Graham, an ally of President Donald Trump and staunch supporter of Israel, comes days after the Republican hawk told the Wall Street Journal that he had played a key role in urging Trump to strike Iran.
Prior to the joint U.S.-Israeli strikes on Iran, Graham made several trips to Israel where he met with members of the Mossad, Israel’s intelligence agency, as well as Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu whom he said he coached on how to lobby Trump to strike Iran.
“They’ll tell me things our own government won’t tell me,” Graham told the newspaper.
On Monday, Graham also directed his criticism at Saudi Arabia’s decision to stay on the sidelines of the campaign against Iran.
“It is my understanding the Kingdom refuses to use their capable military as a part of an effort to end the barbaric and terrorist Iranian regime who has terrorized the region and killed 7 Americans,” wrote Graham in a post on X Monday. “Question – why should America do a defense agreement with a country like the Kingdom of Saudi Arabia that is unwilling to join a fight of mutual interest?”
The post Lindsey Graham urges Israel not to strike Iranian oil depots even as he says he helped make war happen appeared first on The Forward.
Uncategorized
Belgian officials investigating synagogue explosion as possible act of terrorism
(JTA) — Belgian officials are investigating an explosion in front of a synagogue in Liège early Monday as a possible act of terrorism.
The explosion, which took place at 4 a.m., damaged the door of the historic neo-Romanesque synagogue and blew out the windows of multiple buildings across the street. No injuries were reported.
A range of Belgian politicians, including the prime minister and the mayor of Liège, characterized the explosion as act of antisemitism.
“Antisemitism is an attack on our values and our society, and we must fight it unequivocally,” Prime Minister Bart de Wever said in a statement. “We stand in solidarity with the Jewish community in Liege and across the country.”
The explosion comes amid a surge of concern about possible attacks by agents associated with the Iranian regime, against which the United States and Israel launched a war last week. Iran has a long record of supporting attacks on Jewish targets abroad, including two bombings in the 1990s in Argentina that killed more than 100 people at the Israeli embassy and a Jewish community center. Now, with Iran being pummeled at home, watchdogs are warning that it might lash out through its Iranian Islamic Revolutionary Guard Corps Quds Force, responsible for attacks abroad.
Azerbaijan said Friday that it had foiled multiple terror attacks planned by Iranian agents on Jewish sites. In London, four men were arrested last week for allegedly spying on the Jewish community for Iran, with the intent of planning attacks against the community. And a string of shootings at synagogues in Toronto has ignited concern in Canada, too.
Iranian agents have taken aim at non-Jewish targets, too. On Friday, a Pakistani man who prosecutors said had been directed by Iran’s IRGC was convicted of plotting to assassinate President Donald Trump.
The attack in Liège, in the primarily French-speaking Wallonia province, comes amid a range of recent developments that have unsettled Belgian Jews, who number approximately 30,000. They include antisemitic carnival caricatures in the city of Aalst; a ban on ritual slaughter preventing the local production of kosher meat; and an ongoing row between U.S. and Belgian officials over Jewish circumcision practices. The attack also follows a 2014 shooting in which a gunman associated with the Islamic State, a rival to Iran’s Islamic Republic, shot four people to death at the Jewish Museum in Brussels.
A spokesperson for the Liège police described the effects to the area as “only material damage” to the 1899 building. Rabbi Joshua Nejman told local media that he was hoping that security footage would reveal the perpetrator.
“I’m going to try to calm my heart, because it is beating faster and faster this morning,” said Nejman, who said he had been at the synagogue for 25 years.
“Liege is home to a very small but vibrant Jewish community where I personally grew up,” Eitan Bergman, vice president of the Coordinating Committee of Jewish Organisations in Belgium, told Reuters. “Today, the feelings among our community members are a mixture of sadness, worry and profound shock.”
Liege’s mayor, Willy Demeyer, praised the synagogue community to RBTF, Belgium’s French-language national broadcaster. He added, “We cannot allow foreign conflicts to be imported into our city.”
The post Belgian officials investigating synagogue explosion as possible act of terrorism appeared first on The Forward.
Uncategorized
The Top 100 People Positively Influencing Jewish Life, 2025
In honor of The Algemeiner‘s 12th annual gala, we are proud to present our “J100” list — 100 individuals who have positively influenced Jewish life over the past year.